ΠΑΡΙΣΙ — Η Marjane Satrapi, η διάσημη ιρανογαλλίδα σκιτσογράφος και σκηνοθέτης και εξέχουσα υπερασπιστής των δικαιωμάτων των γυναικών, πέθανε σε ηλικία 56 ετών, δήλωσε την Πέμπτη ο Γάλλος πρόεδρος.
«Ο θάνατός της σηματοδοτεί το θάνατο μιας ηγέτη του γαλλικού πολιτισμού και μιας καλλιτέχνιδας αφοσιωμένης στην ελευθερία, του οποίου το έργο μετέφερε ένα παγκόσμιο μήνυμα και κέρδισε τη μεγάλη διεθνή αναγνώριση της», ανέφερε σε δήλωσή του ο Γάλλος πρόεδρος.
Ο πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν και η σύζυγός του «αποτίουν φόρο τιμής σε έναν αξιόλογο καλλιτέχνη που μετέτρεψε την παιδική ηλικία στο Ιράν σε μια παγκόσμια αλληγορία», αναφέρεται στην ανακοίνωση.
Ο ειδησεογραφικός ραδιοτηλεοπτικός σταθμός BFM TV και άλλα γαλλικά μέσα ενημέρωσης ανέφεραν ότι η Σατράπι “πέθανε από θλίψη” περισσότερο από ένα χρόνο μετά τον θάνατο του συζύγου της, Σουηδού κινηματογραφικού παραγωγού και ηθοποιού Ματίας Ρίπα, σύμφωνα με δήλωση ανθρώπων του στενού της περιβάλλοντος.
Η Ecole des Beaux-Arts, στην οποία ανήκε, εξέφρασε τη βαθιά λύπη της σε μια δήλωση στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης και απέτισε φόρο τιμής σε έναν «παθιασμένο υποστηρικτή της κινηματογραφικής και κινηματογραφικής εκπαίδευσης» που νωρίτερα φέτος δημιούργησε ένα ίδρυμα για να βοηθήσει διεθνείς φοιτητές να έρθουν στο Παρίσι για να σπουδάσουν κινηματογράφο.
Η Σατράπι είναι περισσότερο γνωστή για το μονόχρωμο αυτοβιογραφικό κόμικ και την ταινία της “Persepolis”, μια ιστορία ενηλικίωσης που διαδραματίζεται κατά τη διάρκεια της Ισλαμικής Επανάστασης στην πατρίδα της, το Ιράν.
Το «Persepolis» κέρδισε το Βραβείο Κριτικών στο Φεστιβάλ Καννών το 2007, το Βραβείο Σεζάρ του 2008 Καλύτερου Διασκευασμένου Σεναρίου και ήταν υποψήφιο για το Όσκαρ Καλύτερης Ταινίας Κινουμένων Σχεδίων το 2008.
Η Satrapi είπε στο Associated Press σε συνέντευξή του το 2007 στις Κάννες ότι η ταινία, η οποία περιγράφει τη ζωή της στην Τεχεράνη ως παράξενη κόρη διανοούμενων μαρξιστών, ήταν μια υπενθύμιση ότι οι Ιρανοί είναι ακριβώς όπως όλοι οι άλλοι.
«Αυτό που λέμε είναι, αν αυτοί οι άνθρωποι σας τρομάζουν, κοιτάξτε πιο προσεκτικά: έχουν γονείς, έχουν εραστές, έχουν ελπίδες, έχουν ιστορίες», είπε.
Οι ιρανικές αρχές έστειλαν τότε επιστολή στη Γαλλική Πρεσβεία στην Τεχεράνη διαμαρτυρόμενη για την είσοδο της ταινίας στο Φεστιβάλ των Καννών.
Η Σατράπι γεννήθηκε στο Ραστ του Ιράν στις 22 Νοεμβρίου 1969, αλλά οι γονείς της την έστειλαν στη Βιέννη της Αυστρίας το 1983 για να ολοκληρώσει την εκπαίδευσή της λόγω του εξτρεμισμού στη χώρα μετά την επανάσταση του 1979 που έφερε στην εξουσία τον Αγιατολάχ Χομεϊνί.
Όμως η Σατράπι βρήκε την Αυστρία εχθρική και της έλειπαν τόσο πολύ οι γονείς της που επέστρεψε στο Ιράν το 1989 για να σπουδάσει στο Πανεπιστήμιο της Τεχεράνης, όπου απέκτησε πτυχίο στην οπτική επικοινωνία.
Μετά την αποφοίτησή της, η Σατράπι αποφάσισε ότι ήταν τελικά έτοιμη να φύγει από το Ιράν και να εκμεταλλευτεί την ευκαιρία που οι γονείς της ήθελαν απεγνωσμένα να της δώσουν μια δεκαετία νωρίτερα. Το 1994 μετακόμισε στη Γαλλία. Σπούδασε στο Στρασβούργο και αργότερα μετακόμισε στο Παρίσι.
Τα graphic novels της περιλαμβάνουν επίσης Broderies (Κέντημα) και Poulet aux prune (Κοτόπουλο με δαμάσκηνα), τα οποία επίσης διασκευάστηκαν σε ταινίες. Ως σκηνοθέτης, σκηνοθέτησε πολλές παραγωγές, συμπεριλαμβανομένων των “La Bande des Jotas” και “Radioactivity”, μια βιογραφία της Πολωνής φυσικού Μαρί Κιουρί.
Το 2023, ο Satrapi συνεργάστηκε με μια ομάδα καλλιτεχνών και μελετητών για να εκδώσει το “Femme, vie, liberté” (“Γυναίκα, Ζωή, Ελευθερία”), ένα βιβλίο για την εξέγερση στο Ιράν που ακολούθησε τη δολοφονία του Mahesa Amini το 2022 από τη λεγόμενη “ηθική αστυνομία”. Το έργο καταγγέλλει την καταστολή και την έλλειψη ανθρωπίνων δικαιωμάτων που υφίσταται η ιρανική κοινωνία, ιδιαίτερα οι γυναίκες, στα χέρια του ιρανικού καθεστώτος, ανέφερε το ίδρυμα.
Η Σατράπι εξελέγη μέλος της Γαλλικής Ακαδημίας Καλών Τεχνών το 2024. Την ίδια χρονιά, της απονεμήθηκε επίσης το υψηλότερο βραβείο της Γαλλίας, η Λεγεώνα της Τιμής, αλλά το αρνήθηκε, πιστεύοντας ότι η Γαλλία δεν έκανε αρκετά για να υποστηρίξει τον αγώνα του ιρανικού λαού για δημοκρατία.
«Η υποστήριξη για την επανάσταση των γυναικών στο Ιράν δεν μπορεί να περιοριστεί σε φωτογραφίες ή ομιλίες», έγραψε σε επιστολή της τον Ιανουάριο του 2025 προς τις γαλλικές αρχές. «Θα πρέπει να υποστηρίξουμε τους ανθρώπους καθώς αγωνίζονται για τη δημοκρατία».
Το 2024, ο Σατράπι έλαβε το Βραβείο Επικοινωνίας και Ανθρωπιστικών Επιστημών από το Ίδρυμα Πριγκίπισσας της Αστούριας στην Ισπανία. Η οργάνωση την αποκάλεσε «σημαντική φωνή για την υπεράσπιση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και ελευθεριών». Οι κριτές την περιέγραψαν ως «σύμβολο της ενασχόλησης των πολιτών με τις γυναίκες».
Ο σύζυγος της Satrapi πέθανε τον Απρίλιο του 2025 σε ηλικία 53 ετών. Μια σειρά από αναρτήσεις στη σελίδα της στο Instagram περιελάμβανε μόνο ένα μήνυμα: «Επειδή έχασα την αγάπη της ζωής μου».
