ΜΑΔΡΙΤΗ — Στη δεκαετία του 1970, σε μια αφοσιωμένη καθολική Ισπανία που εξακολουθεί να κυβερνάται από τον δικτάτορα Francisco Franco, η Paula Alonso-Pimentel στάλθηκε σε θρησκευτικό σχολείο στη βόρεια πόλη Valladolid για κατήχηση σε ηλικία 8 ετών.
Εκεί, λέει, ένας Μαριανός ιερέας την κακοποίησε σεξουαλικά για ένα χρόνο στον προθάλαμο του σχολείου, γονατίζοντάς την και σήκωσε τη φούστα της καθώς μπήκαν και έβγαιναν οι μαθητές. Περισσότερα από 50 χρόνια μετά, αναζητά επανορθώσεις.
Ισπανία καθυστερημένο τιμολόγιο με σεξουαλική κακοποίηση εντός της Καθολικής Εκκλησίας εισήλθε σε μια νέα φάση φέτος με την έναρξη ενός προγράμματος αποζημιώσεων για υποθέσεις όπως αυτή του Alonso-Pimentel, που αφορούν κατηγορούμενους κληρικούς που έχουν πεθάνει και των οποίων τα φερόμενα εγκλήματα είναι πολύ παλιά για να διωχθούν.
Η διάσκεψη των Ισπανών επισκόπων και η ισπανική κυβέρνηση ενέκριναν το πρόγραμμα μήνες νωρίτερα Πάπας Λέων XIV Η προγραμματισμένη επίσκεψή του από το Σάββατο στο άλλοτε συντριπτικά καθολικό έθνος των 50 εκατομμυρίων ανθρώπων. Συγκεκριμένα, δίνει στην κυβέρνηση τον τελευταίο λόγο για τις πληρωμές. Σε όλο τον κόσμο, η σεξουαλική κακοποίηση κληρικών και τα σκάνδαλα συγκάλυψης συγκλονίζουν τις καθολικές επισκοπές, αμαυρώνοντας τη φήμη της εκκλησίας και αμφισβητώντας τη δημοτικότητα των παπών περισσότερο από τρεις δεκαετίες μετά το ξέσπασμα της κρίσης για πρώτη φορά στη Δύση.
Στην Ισπανία, ορισμένα θύματα έχουν καθησυχαστεί. Άλλοι παραμένουν δύσπιστοι, υποστηρίζοντας ότι το παράθυρο για αξιώσεις αποζημίωσης είναι πολύ σύντομο και αμφισβητούν εάν μπορεί να πετύχει χωρίς διαφανείς πληρωμές.
Το πρόγραμμα δίνει στα θύματα ένα χρόνο για να υποβάλουν αίτηση. Μέχρι στιγμής 420 άτομα το έχουν κάνει. Μετά από χρόνια διαμάχης αφότου η εφημερίδα El País αποκάλυψε την έκταση της φερόμενης κακοποίησης εν μέσω της σιωπής της εκκλησίας, καθώς και την κριτική για την προσπάθεια της ίδιας της εκκλησίας να αποζημιώσει τα θύματα.
Η Alonso-Pimentel μοιράζεται κάποιο σκεπτικισμό, αλλά ελπίζει ότι η κατάχρηση που πέρασε δεκαετίες ξεπερνώντας θα επιλυθεί τελικά.
«Πρέπει να τους κοστίσει, η εκκλησία», είπε. “Πρέπει να τους κοστίσει γιατί αυτό δεν μπορεί να είναι δωρεάν. Δεν μπορούν να συνεχίσουν να το κάνουν αυτό χωρίς να πληρώσουν ένα τεράστιο τίμημα.”
Το Associated Press δεν προσδιορίζει άτομα που λένε ότι υπέστησαν σεξουαλική επίθεση εκτός και αν εμφανιστούν δημόσια, όπως έκανε ο Alonso-Pimentel.
Για χρόνια έθαψε τις αναμνήσεις. Με τον καιρό μίλησε για την κακοποίηση με φίλους, συντρόφους, ψυχολόγους και τέλος με άλλους που είπαν επίσης ότι οι κληρικοί την κακοποίησαν.
Αφού ο Πάπας Φραγκίσκος συγκάλεσε μια παγκόσμια σύνοδο κορυφής το 2019 για την κακοποίηση κληρικών, ο Alonso-Pimentel έγραψε στο τάγμα των Μαριστών στο Βαγιαδολίδ, αναζητώντας λεπτομέρειες για τον ιερέα που λέει ότι την κακοποίησε. Το μόνο που πήρε ήταν το όνομά του. Μετά από σύντομο διάστημα επικοινωνίας ένιωσε καχύποπτη και διέκοψε την επαφή της.
Όταν η Ισπανική Εκκλησία ξεκίνησε το δικό της εξωδικαστικό πρόγραμμα για θύματα κακοποίησης σε προβλεπόμενες περιπτώσεις, δεν υπογράφηκε, αποθαρρυμένη από τη στάση του ιδρύματος. Ο Alonso-Pimentel ελπίζει ότι το νέο μοντέλο εκκλησίας-κράτους θα είναι πιο δίκαιο.
«Θα υποβάλω την έκθεσή μου ό,τι κι αν γίνει», είπε, «αλλά θέλω επίσης να δω πώς λειτουργούν».
Το νέο σύστημα καλεί τον διαμεσολαβητή της Ισπανίας να επανεξετάσει κάθε υπόθεση μέσω μιας ανεξάρτητης ομάδας εμπειρογνωμόνων και να προτείνει αποζημίωση, συμβολική, ψυχολογική ή οικονομική, την οποία στη συνέχεια κρίνει η εκκλησία.
Εάν δεν επιτευχθεί συμφωνία, η υπόθεση πηγαίνει σε κοινή επιτροπή με εκπροσώπους της εκκλησίας, του διαμεσολαβητή και των ομάδων θυμάτων. Εάν η επιτροπή δεν συμφωνεί, ο Διαμεσολαβητής έχει τον τελευταίο λόγο.
Με τη δημιουργία μιας βάσης δεδομένων με υποθέσεις σεξουαλικής κακοποίησης κληρικών από την El País το 2018, η Ισπανία άρχισε να αντιμετωπίζει μια κληρονομιά κακοποίησης από ιερείς και συγκάλυψης από γενιές επισκόπων και θρησκευτικών προϊσταμένων. Το έκανε αργότερα από άλλες δυτικές χώρες, συμπεριλαμβανομένων των Ηνωμένων Πολιτειών, της Ιρλανδίας και της Αυστραλίας.
Καθώς η βάση δεδομένων μεγάλωνε, τόσο αυξανόταν η δημόσια οργή, με τον διαμεσολαβητή της Ισπανίας που ανατέθηκε από το κοινοβούλιο να διερευνήσει πόσο διαδεδομένο ήταν το θέμα. Το 2023, ο Διαμεσολαβητής εξέδωσε μια καταδικαστική έκθεση 800 σελίδων που υπολόγιζε ότι υπήρχαν εκατοντάδες χιλιάδες πιθανά θύματα σεξουαλικής κακοποίησης στην Ισπανία για δεκαετίες – με βάση μια έρευνα σε 8.000 άτομα. Η έκθεση εξέτασε επίσης 487 γνωστές περιπτώσεις.
Ισπανοί επίσκοποι απέρριψε το απόσπασμακαι είπε ότι η δική της έρευνα είχε αποκαλύψει 728 σεξουαλικούς κακοποιούς μέσα στην εκκλησία από το 1945. Τα περισσότερα από τα εγκλήματα έγιναν πριν από το 1990, είπε η διάσκεψη των επισκόπων, και το 60% των φερόμενων δραστών ήταν πλέον νεκροί.
Το 2024, οι επίσκοποι δημιούργησαν μονομερώς ένα σύστημα για να βοηθήσουν τα θύματα κατά περίπτωση. Έγινε μήνες αφότου η ισπανική κυβέρνηση ανακοίνωσε την πρόθεσή της να αναγκάσει την εκκλησία να αποζημιώσει τα θύματα, κατηγορώντας την εκκλησία ότι ελαχιστοποιεί το πρόβλημα. Είπε ότι το εσωτερικό σύστημα της εκκλησίας ήταν εν μέρει αναποτελεσματικό επειδή δεν είχε εξωτερική εποπτεία.
Για το λόγο αυτό, πολλά θύματα, συμπεριλαμβανομένου του Alonso-Pimentel, δήλωσαν ότι δεν ήθελαν να πάνε αμέσως στην εκκλησία.
Δεν μπορείς να είσαι δικαστής και ένορκος στη δική σου υπόθεση, είπε ο Αλόνσο-Πιμεντέλ. «Είναι τόσο απλό».
Νωρίτερα φέτος, η διάσκεψη των επισκόπων είπε ότι είχε πληρώσει περίπου 2 εκατομμύρια ευρώ (2,3 εκατομμύρια δολάρια) στα θύματα, αλλά κατανοούσε την ταλαιπωρία ορισμένων θυμάτων. Αναγνώρισε τη χρησιμότητα του νέου μοντέλου κράτους-εκκλησίας.
«Ανοίγει μια νέα πόρτα για τη διαδικασία που έχει ήδη αναπτύξει η Εκκλησία τα τελευταία δύο χρόνια», δήλωσε ο Josetxo Vera, διευθυντής επικοινωνίας του συνεδρίου.
Το Βατικανό έχει γίνει πιο ξεκάθαρο σχετικά με την αποζημίωση των θυμάτων σεξουαλικής κακοποίησης. Στο Η πρώτη εγκύκλιος του Λέοντα, Έγραψε ότι η ακρόαση των θυμάτων σεξουαλικής κακοποίησης περιλαμβάνει «αναγνώριση της βλάβης» και «δίκαιη αποκατάσταση».
Ωστόσο, οι Ισπανοί επίσκοποι αρνούνται εδώ και καιρό ότι η κακοποίηση κληρικών είναι συστημική, επισημαίνοντας ότι περισσότερα σεξουαλικά εγκλήματα γίνονται έξω από την εκκλησία.
“Πιστεύουμε ότι η ανθρώπινη φύση είναι πραγματικά ελαττωματική, ότι έχει μια τάση προς το κακό και ότι χρειάζεται πολλή συμφιλίωση και συγχώρεση. Αλλά δεν μπορώ να πω ότι είναι ένα συστημικό ζήτημα”, είπε η Βέρα. “Είμαστε μέρος αυτής της κοινωνίας. Μοιραζόμαστε μερικές από τις αρετές της, και μοιραζόμαστε επίσης μερικές από τις κακίες και τα εγκλήματά της.”
Άλλα θύματα και συνήγοροι ανησυχούν ότι το νέο σχέδιο της Ισπανίας δεν θα είναι ακόμα αρκετά ισχυρό. Μια βασική ανησυχία: δεν υπάρχει κλίμακα για αποζημιώσεις με βάση τη σοβαρότητα της κακοποίησης, με την εκκλησία και την κυβέρνηση να συμφωνούν να αξιολογούν τις περιπτώσεις σε ατομική βάση. Επίσης, δεν είναι νομικά δεσμευτικό.
«Βλέπω πραγματικά αυτό το πρωτόκολλο ως αρκετά εύθραυστο», είπε η Anne Barrett Doyle, συνδιευθύντρια του Bishop Accountability, μιας μη κερδοσκοπικής οργάνωσης με έδρα τη Βοστώνη που ερευνά την κακοποίηση παιδιών από ιερείς και τον χειρισμό αυτών των υποθέσεων από επισκόπους, θρησκευτικά τάγματα και το Βατικανό. “Έχει πολύ σύντομο χρονικό διάστημα. Δεν έχει μήτρα που να καθορίζει ελάχιστα βραβεία για διαφορετικές κατηγορίες τραυματισμών. Άρα θα είναι δίκαιο; Θα είναι συνεπές;”
Πριν από την επίσκεψη του Leo, ο Ισπανός ακτιβιστής Miguel Hurtado ανέφερε τη δική του υπόθεση κακοποίησης για να τονίσει τις πιθανές αδυναμίες του.
Πριν από περισσότερες από δύο δεκαετίες, ο Hurtado λέει ότι ένας μοναχός ονόματι Andreu Soler τον κακοποίησε σεξουαλικά όταν ήταν 16χρονος πρόσκοπος σε μια ομάδα με επικεφαλής τον Soler στο Μονσεράτ, ένα μοναστήρι των Βενεδικτίνων του 11ου αιώνα στα βουνά έξω από τη Βαρκελώνη.
Στην αρχή, το μοναστήρι έπεισε τους γονείς του να μην αναφέρουν την υποτιθέμενη κακοποίηση στις αρχές, είπε ο Χουρτάντο. Προσπάθησε να συνεχίσει τη ζωή του. Όμως, όταν ο Χουρτάδο παρατήρησε τον απολογισμό γύρω από την κακοποίηση γραφείων που λάμβανε χώρα χρόνια αργότερα, δημοσιοποίησε τις κατηγορίες του, συμπεριλαμβανομένου του El País.
Το Αβαείο του Μονσεράτ, μέσω μιας ανεξάρτητης έκθεσης το 2019, αναγνώρισε αρκετές περιπτώσεις σεξουαλικής κακοποίησης που διαπράχθηκε από τον Σόλερ εδώ και δεκαετίες. Ωστόσο, η Hurtado είπε ότι δεν έχει αναλάβει την ευθύνη να αποζημιώσει επισήμως τα θύματα «επειδή τα πάντα είναι κρυμμένα, τόσο ποινικά όσο και αστικά».
Ερωτηθείσα από το AP, το μοναστήρι αρνήθηκε να σχολιάσει την περίπτωση του Hurtado ή εάν θα συνεργαστεί με άλλες περιπτώσεις που ενδέχεται να προκύψουν μέσω του νέου συστήματος αποζημιώσεων.
Ο Χουρτάντο είπε ότι είναι απογοητευμένος που ο Λέο θα επισκεφθεί το μοναστήρι παρά τις καταγγελίες κατάχρησης που εξέθεσε στο Βατικανό και σε άλλες εκκλησιαστικές αρχές.
Φοβάται ότι το νέο σύστημα θα αφήσει πολλά θύματα στο σκοτάδι.
«Το πρόβλημα είναι ότι είναι χτισμένο σε άμμο», είπε ο Hurtado.
