εικοσιδυοεξανοϊκό οξύ (DHA), Τα ωμέγα-3 λιπαρά οξέα, που βρίσκονται σε αφθονία σε λιπαρά ψάρια όπως το σκουμπρί και οι σαρδέλες, πιστεύεται ότι βελτιώνουν τη γνωστική λειτουργία υποστηρίζοντας τις συνδέσεις μεταξύ των εγκεφαλικών κυττάρων. Ωστόσο, δεν έχει αποδειχθεί ποτέ οριστικά εάν το DHA που λαμβάνεται ως συμπλήρωμα διατροφής φτάνει πράγματι στον εγκέφαλο και έχει μετρήσιμη επίδραση στην άνοια.
Σε αυτό το πλαίσιο, μια ομάδα ερευνητών της Ιατρικής Σχολής του USC ανακοίνωσε τα αποτελέσματα μιας μεγάλης, διετούς κλινικής δοκιμής σε ενήλικες μεγαλύτερης ηλικίας που διατρέχουν υψηλό κίνδυνο να αναπτύξουν νόσο του Αλτσχάιμερ. Η μελέτη διαπίστωσε ότι ενώ υψηλές δόσεις συμπληρωμάτων DHA έφτασαν στον εγκέφαλο, δεν βελτίωσαν τη μνήμη ή τη γνωστική λειτουργία ή την επιβράδυνση της ατροφίας του εγκεφάλου.
«Ενώ όλοι ελπίζουν σε μια μαγική σφαίρα για την πρόληψη της νόσου του Αλτσχάιμερ, δεν μπορούμε να πούμε ότι τα συμπληρώματα ιχθυελαίου θα προστατεύσουν την υγεία του εγκεφάλου». είπε Hussein Naji Yassin, Διευθυντής του Κέντρου Εξατομικευμένης Υγείας του Εγκεφάλου στο Πανεπιστήμιο της Νότιας Καλιφόρνια. «Τα ωμέγα-3 παίζουν σημαντικό ρόλο στο σχηματισμό συνδέσεων των εγκεφαλικών κυττάρων που είναι απαραίτητες για τη γνωστική λειτουργία, αλλά τα αποτελέσματά μας δεν υποστηρίζουν τα συμπληρώματα ιχθυελαίου ως προληπτικό μέτρο κατά της νόσου του Αλτσχάιμερ».
Το DHA φτάνει στον εγκέφαλο, αλλά…
Ο Yassine και οι συνεργάτες του διεξήγαγαν μια τυχαιοποιημένη, διπλά τυφλή, ελεγχόμενη με εικονικό φάρμακο μελέτη 365 ανδρών και γυναικών ηλικίας μεταξύ 55 και 80 ετών που έτρωγαν σπάνια ψάρια. Σχεδόν οι μισοί από τους συμμετέχοντες (47%) είχαν το αλληλόμορφο APOE ε4, τον ισχυρότερο γενετικό παράγοντα κινδύνου για την όψιμη έναρξη της νόσου του Αλτσχάιμερ. Όλοι οι συμμετέχοντες έλαβαν λιγότερο από 200 mg DHA την ημέρα μέσω της διατροφής τους.
Οι συμμετέχοντες χωρίστηκαν τυχαία σε μία από τις δύο ομάδες. Η μία ομάδα έλαβε ένα ημερήσιο συμπλήρωμα που περιείχε 2.000 mg DHA και η άλλη ομάδα έλαβε εικονικό φάρμακο για 24 μήνες. Το εικονικό φάρμακο αποτελούνταν από ένα μείγμα ελαίων αραβοσίτου και σόγιας και δεν διέφερε από το συμπλήρωμα DHA σε εμφάνιση, γεύση και οσμή. Ούτε οι συμμετέχοντες ούτε οι ερευνητές γνώριζαν τι θεραπεία έλαβε το κάθε άτομο.
Οι ερευνητές ήθελαν πρώτα να δουν αν το DHA έφτασε πράγματι στον εγκέφαλο. Οι μετρήσεις των επιπέδων DHA στο εγκεφαλονωτιαίο υγρό που περιβάλλει τον εγκέφαλο και το νωτιαίο μυελό έδειξαν αύξηση της συγκέντρωσης κατά 17% μετά από έξι μήνες στην ομάδα DHA. Δεν υπήρχαν διαφορές μεταξύ φορέων και μη φορέων του αλληλόμορφου APOE ε4, παρέχοντας άμεσες ενδείξεις ότι υψηλές δόσεις συμπληρωμάτων DHA φτάνουν στον εγκέφαλο γνωστικά υγιών ηλικιωμένων ενηλίκων, ανεξάρτητα από την κατάσταση APOE ε4.
Ωστόσο, τα αποτελέσματα διέφεραν σε μεγάλο βαθμό όσον αφορά τη γνωστική λειτουργία και τη δομή του εγκεφάλου. Μετά από 24 μήνες, οι συμμετέχοντες ολοκλήρωσαν το Repeatable Battery for Assessment of Neuropsychological Status, ένα τυποποιημένο τεστ μνήμης και γνωστικών ικανοτήτων. Δεν βρέθηκαν σημαντικές διαφορές μεταξύ των ομάδων DHA και εικονικού φαρμάκου. Ομοίως, δεν υπήρχαν σημαντικές διαφορές στις αλλαγές στον όγκο του ιππόκαμπου, μιας περιοχής του εγκεφάλου σημαντική για τη μνήμη και ενός πρώιμου βιοδείκτη της νόσου του Αλτσχάιμερ.
Γιατί δεν λειτούργησε;
Οι ερευνητές προτείνουν πολλές πιθανές εξηγήσεις για το γιατί το DHA έφτασε στον εγκέφαλο αλλά δεν είχε μετρήσιμο κλινικό αποτέλεσμα. Μια πιθανότητα περιλαμβάνει ένζυμα που παρεμβαίνουν στον μεταβολισμό του DHA στον εγκέφαλο. Όταν ενεργοποιηθεί, ένα ένζυμο γνωστό ως ασβεστιοεξαρτώμενη φωσφολιπάση Α2 (cPLA2) μπορεί να διασπάσει το DHA προτού ενσωματωθεί στις συναπτικές μεμβράνες, οι δομές που θεωρείται ότι παίζουν τον πιο σημαντικό ρόλο στην υποστήριξη της γνωστικής λειτουργίας.
Μια άλλη πιθανή εξήγηση είναι ότι πολλοί από τους συμμετέχοντες είχαν παράγοντες καρδιαγγειακού κινδύνου όπως η παχυσαρκία, η υψηλή αρτηριακή πίεση και η σωματική αδράνεια. Η χρόνια φλεγμονή που σχετίζεται με αυτές τις καταστάσεις μπορεί να αμβλύνει την αποτελεσματικότητα των συμπληρωμάτων, καθιστώντας δύσκολο για μεμονωμένα θρεπτικά συστατικά να παράγουν ένα μετρήσιμο αποτέλεσμα.
Οι ερευνητές σημείωσαν επίσης ότι οι συμμετέχοντες ήταν σχετικά νέοι, με μέση ηλικία τα 66 έτη και παρουσίασαν ελάχιστη γνωστική έκπτωση κατά τη διάρκεια της διετούς περιόδου μελέτης. Ως αποτέλεσμα, η μείωση κατά τη διάρκεια της μελέτης μπορεί να ήταν πολύ μικρή για να ανιχνευθεί μια προστατευτική επίδραση της συμπλήρωσης DHA.
