Στα περίχωρα της Τζακάρτα, τεράστιοι σωροί σκουπιδιών εκτείνονται σε μια έκταση άνω των 100 εκταρίων (247 στρέμματα), που δεσπόζουν πάνω από τα κοντινά χωριά. Κάθε μέρα, μια συνοδεία φορτηγών κυλάει και πετάει περισσότερα απόβλητα σε μια από τις μεγαλύτερες χωματερές της Ασίας.
Εδώ, χιλιάδες άνθρωποι ζουν στα περίχωρα της τοποθεσίας και κερδίζουν το εισόδημά τους καθαρίζοντας και συλλέγοντας απορρίμματα για μεταπώληση. Το έργο είναι επικίνδυνο: νωρίτερα φέτος, επτά άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους όταν ένας από τους τεράστιους σωρούς σκουπιδιών κατέρρευσε, θάβοντάς τους ζωντανούς.
«Είναι απλώς ο δικός μας κίνδυνος εδώ», είπε ο Ράστα, 55 ετών, ο οποίος μαζεύει σκουπίδια στο σημείο και θυμάται δακρυσμένα το μοιραίο γεγονός. «Αν δεν πάρουμε το ρίσκο, τότε δεν θα φάμε».
Τώρα οι άνθρωποι που βασίζονται στις εγκαταστάσεις αντιμετωπίζουν ένα αβέβαιο μέλλον καθώς η κυβέρνηση της Ινδονησίας παλεύει με το πώς να αντιμετωπίσει τα αυξανόμενα επίπεδα απορριμμάτων στην πρωτεύουσα, τη μεγαλύτερη πόλη του κόσμου. Ο ιστότοπος, γνωστός ως Bantar Gebang, είναι υπερπλήρης και η κυβέρνηση θέλει να το κλείσει σταδιακά από τον επόμενο χρόνο, εγείροντας ερωτήματα σχετικά με το πού θα πάνε τα σκουπίδια και τι θα συμβεί σε όσους εξαρτώνται τα προς το ζην.
_________________
Περίπου 40 χιλιόμετρα από την πρωτεύουσα της Ινδονησίας, το Bantar Gebang μοιάζει με λοφώδη περιοχή από μακριά. Από κοντά η ψευδαίσθηση εξαφανίζεται. Μια ανεξέλεγκτη σάπια μυρωδιά κρέμεται στον τροπικό αέρα, μαύρα ρεύματα στραγγισμάτων – βαριά μολυσμένη απορροή νερού – φιδαρίζουν ανάμεσα σε βουνά από σκουπίδια. Σμήνη από μύγες κρέμονται πάνω από κάθε περαστικό φορτηγό.
Περίπου 8.000 τόνοι σκουπιδιών φτάνουν καθημερινά από την Τζακάρτα με 1.400 πορτοκαλί φορτηγά.
Μεταξύ των συλλεκτών απορριμμάτων που εργάζονται στη χωματερή είναι ο Άντι, 29 ετών, και η σύζυγός του Βίνα, 43 ετών, η οποία γεννήθηκε σε ένα χωριό κοντά στη χωματερή και εργάζεται εκεί από την παιδική ηλικία.
Κάθε μέρα κερδίζουν μεταξύ 100.000 και 200.000 ρουπίες (περίπου 8–16 AU$).
«Alhamdulillah (Δόξα στον Θεό), δεν θα έλεγα ότι είναι πολλά, αλλά είναι αρκετό για την εκπαίδευση των παιδιών και για την καθημερινή μας διατροφή», λέει.
«Δεν είναι σωματικά διασκεδαστικό», λέει για τη δουλειά του. «Αλλά όταν δουλεύεις με φίλους, μπορείς να κάνεις ένα αστείο».
Οι εργάτες πειράζουν ο ένας τον άλλο καθώς περνούν φορτηγά σε σχεδόν σταθερές συνοδείες.
«Anjay! (Ουάου!),» φωνάζει ένας εργαζόμενος, παρατηρώντας τα πολύτιμα μπουκάλια νερού της μάρκας Aqua, τα οποία κοστίζουν περισσότερο ανά κιλό από άλλα πλαστικά μπουκάλια.
Η Ρουστίνι πέρασε περισσότερες από τρεις δεκαετίες συλλέγοντας ανακυκλώσιμα υλικά για να στείλει τα παιδιά της στο σχολείο, αποφασισμένη ότι δεν θα ακολουθούσαν τα βήματά της. Λέει ότι ήταν «απίστευτα περήφανη» που ο ένας εργαζόταν τώρα στην Ταϊβάν και ο άλλος ετοιμαζόταν να μετακομίσει στην Ιαπωνία.
“Τα πάντα (για τα παιδιά μου) προήλθαν από εδώ, ακόμα και τα πιο μικρά κομμάτια σκουπιδιών. Έδωσαν στα παιδιά μου μια ποιοτική εκπαίδευση ώστε να μπορούν να παλέψουν για το μέλλον τους.”
Ο Carmidi, 32 ετών, άρχισε να εργάζεται στο χώρο όταν ήταν μόλις 10 ετών. Τώρα παντρεμένος με δύο μικρά παιδιά, καθαρίζει τα σκουπίδια με ένα γαντζωμένο κοντάρι που ονομάζεται ganko.
Λέει ότι η δουλειά είναι βρώμικη, αλλά του αρέσει να είναι το αφεντικό του εαυτού του και να φροντίζει την οικογένειά του.
«Με αυτόν τον τρόπο μπορούμε να δουλεύουμε όποτε θέλουμε, τα σκουπίδια δεν σταματούν».
Δουλεύει τη νύχτα, όταν είναι πιο δροσερό αλλά και πιο επικίνδυνο καθώς αυτός και άλλοι συλλέκτες απορριμμάτων κάνουν ελιγμούς ανάμεσα σε ανατρεπόμενα φορτηγά, μπουλντόζες και εκσκαφείς στο σκοτάδι.
________________
Καθώς ο πληθυσμός της Τζακάρτα έχει αυξηθεί τις τελευταίες δεκαετίες, το Bantar Gebang έχει εξελιχθεί σε χώρο χωματερής για όλα τα είδη σκουπιδιών. Τώρα η χωρητικότητά του υπερβαίνει τις δυνατότητές του και η κυβέρνηση θέλει να το κλείσει.
Έρχεται καθώς αυξάνονται οι ανησυχίες σε όλη την Ινδονησία – ειδικά μεταξύ των νέων – σχετικά με τα ποτάμια, τις παραλίες και τους δρόμους που γεμίζουν όλο και περισσότερο με σκουπίδια. Η αντίθεση στην καύση απορριμμάτων αυξάνεται επίσης.
Τον Φεβρουάριο, ο Πρόεδρος της Ινδονησίας Prabowo Subianto κήρυξε εθνικό «πόλεμο» στα απόβλητα, αφού οι ηγέτες της Νότιας Κορέας χαρακτήρισαν το δημοφιλές τουριστικό νησί του Μπαλί «βρώμικο».
Το Υπουργείο Περιβάλλοντος έδωσε εντολή στις τοπικές κυβερνήσεις να καταργήσουν σταδιακά όλους τους χώρους υγειονομικής ταφής όπου εφαρμόζεται ανοιχτή απόρριψη, συμπεριλαμβανομένης της δημιουργίας εγκαταστάσεων για τη διαλογή οργανικών και ανακυκλώσιμων υλικών.
Η κυβέρνηση θέλει να κλείσει το Bantar Gebang στη γενική συλλογή απορριμμάτων έως το τέλος του 2027, καταργώντας σταδιακά τους ανοιχτούς χώρους υγειονομικής ταφής, λέει η περιβαλλοντική υπηρεσία της Τζακάρτα, ξεκινώντας φέτος με εντολή στους κατοίκους να διαχωρίζουν τα οργανικά απόβλητα.
Τελικά, η τοποθεσία θα δέχεται «υπολειμματικά απόβλητα» μόνο αφού αφαιρεθούν τα οργανικά και ανακυκλώσιμα υλικά. Στη συνέχεια θα αποτεφρωθεί σε μια τεράστια μονάδα παραγωγής ενέργειας από απόβλητα, μια εγκατάσταση που καίει τα απόβλητα σε ελεγχόμενο περιβάλλον για την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας. Είναι ένα από τα περισσότερα από 30 παρόμοια έργα που έχει προγραμματίσει η κρατική εταιρεία επενδύσεων Danantara σε όλη την Ινδονησία, συμπεριλαμβανομένου του Μπαλί, όπου ξεκίνησε η κατασκευή αυτόν τον μήνα, για την αντιμετώπιση της αυξανόμενης κρίσης απορριμμάτων.
Αλλά οι ακτιβιστές αμφιβάλλουν ότι βιώσιμες εναλλακτικές λύσεις για την απομάκρυνση των απορριμμάτων από το Bantar Gebang θα είναι έτοιμες εγκαίρως. Οι υπεύθυνοι της εκστρατείας λένε ότι τα εργοστάσια θα κοστίσουν δισεκατομμύρια δολάρια και θα απαιτούσαν τον κατάλληλο διαχωρισμό των απορριμμάτων, κάτι που σπάνια εφαρμόζεται στην Ινδονησία.
Στο Μπαλί, η απομάκρυνση από το ανοιχτό ντάμπινγκ έχει ήδη οδηγήσει σε χάος. Όταν η χωματερή Suwung έκλεισε σε οργανικά απόβλητα τον Απρίλιο, αδιαχώριστα σκουπίδια συσσωρεύτηκαν σε δρόμους, χωράφια και ποτάμια. Μεγάλο μέρος του κάηκε, αφήνοντας τοξικό καπνό σε μέρη του τουριστικού νησιού. Η τοπική κυβέρνηση αναγκάστηκε να ανακαλέσει εν μέρει αυτή την απόφαση, επιτρέποντας τη μεταφορά των οργανικών απορριμμάτων σε ΧΥΤΑ αρκετές ημέρες την εβδομάδα.
Στην Τζακάρτα, η αβεβαιότητα για το μέλλον του Bantar Gebang προκαλεί ανησυχία.
Ο Noor Aziza, ειδικός στη διαχείριση απορριμμάτων στο Πανεπιστήμιο Gadjah Mada, λέει ότι εάν ο ιστότοπος “κλείσει χωρίς εναλλακτικές λύσεις, τότε το παιχνίδι έχει τελειώσει, θα δείτε σκουπίδια παντού”.
Παρά τους κινδύνους, ο συλλέκτης απορριμμάτων Andy λέει ότι ο μεγαλύτερος φόβος είναι ότι το Bantar Gebang θα κλείσει τελικά.
«Ελπίζω να κάνω τα παιδιά μας χαρούμενα φροντίζοντας να έχουν αρκετά χρήματα», λέει. «Αν κλείσει, τι επιλογή θα έχουν;»
