Ο Ρόρι Χένρι, ένας 2χρονος από το Φορτ Γουόρθ, είναι στα χέρια μιας εμμονής.
Τον τελευταίο ενάμιση χρόνο, έχει παρακολουθήσει την ταινία κινουμένων σχεδίων της Disney για την πολυνησιακή πριγκίπισσα “Moana” περίπου 40 φορές. Έχει ένα γουρούνι παιχνίδι στο σχήμα της Pua, φίλης της Moana. Ένα μικρόφωνο καραόκε που παίζει ένα τραγούδι από το Moana 2. Συν φορέματα Moana, γυαλιά ηλίου και κλιπ μαλλιών.
Η μητέρα του Rory, Stacy Henry, 38 ετών, και ο πατέρας της πρέπει να είναι προσεκτικοί σχετικά με τη χρήση της λέξης “M” στο σπίτι, είπε ο Henry.
«Θα σκαρώσει αμέσως τα πολύ σοβαρά φρύδια της και θα πει: «Μπείτε στο σκάφος μου», είπε ο Χένρι γελώντας.
Ο Ρόρι απέχει πολύ από το να είναι μόνος: από την κυκλοφορία του το 2016, η Moana, η ιστορία της κόρης ενός αρχηγού που ξεκινά ένα ταξίδι για να σώσει το νησί της από την καταστροφή, έχει γίνει η πιο δημοφιλής ταινία όλων των εποχών στο Disney+. Έχει μεταδοθεί για πάνω από 1,5 δισεκατομμύριο ώρες, που ισοδυναμεί με την επανάληψη του “How Far I’ll Go” για πάνω από 170.000 χρόνια. Τόσο το Moana όσο και το σίκουελ του 2024 Moana 2 συγκαταλέγονται στις ταινίες της Disney. Οι 10 ταινίες κινουμένων σχεδίων με τις περισσότερες εισπράξεις.
Ποια είναι λοιπόν η αιτία της ασθένειας που έχουν ονομάσει εκατοντάδες γονείς στα κοινωνικά δίκτυα Σκέτο θάλασσα? Η πάθηση είναι πιθανό να επηρεάσει περισσότερες οικογένειες με την κυκλοφορία της ταινίας ζωντανής δράσης Moana στις 10 Ιουλίου, η οποία επιστρέφει τον Lin-Manuel Miranda ως τραγουδοποιό και ο Dwayne Johnson θα επαναλάβει τον ρόλο του ημίθεου Maui, τον οποίο είχε προηγουμένως εκφράσει τη φωνή του.
Τα τραγούδια σχεδόν σε κάθε μουσική ταινία κινουμένων σχεδίων της Disney που κυκλοφόρησε τις τελευταίες δεκαετίες έχουν θέσει σε κίνδυνο την ηρεμία και την ηρεμία των γονιών.
Υπήρχε το “Welcome”, η τζαζ πολυνησιακή μελωδία που τραγούδησε ο Τζόνσον στο “Moana”. “Let It Go”, ο ύμνος της Elsa για την αυτοαποδοχή από το Frozen. και το “We Don’t Talk About Bruno” από το “Encanto”, ένα άλλο θορυβώδες νούμερο Miranda που συνδύαζε τη σάλσα με τη λάτιν ποπ.
Σε κάθε περίπτωση, η Disney χρησιμοποίησε την παλιά φόρμουλα: πάρτε μια ιστορία που απευθύνεται σε ένα ευρύ κοινό, τυλίξτε την με πιασάρικες μελωδίες και παρακολουθήστε τα νούμερα τηλεθέασης να ανεβαίνουν στα ύψη.
Η Christel Antonia Russell, καθηγήτρια μάρκετινγκ στο Πανεπιστήμιο Pepperdine στο Μαλιμπού της Καλιφόρνια, ερευνά γιατί στους ανθρώπους αρέσει να επαναλαμβάνουν τις ίδιες ιστορίες ξανά και ξανά. Υπάρχει ένα όνομα για την επιθυμία αναζήτησης άνεσης που έρχεται με την παρακολούθηση της αγαπημένης σας εκπομπής: το παράδοξο της επιλογής, λέει.
Η ιδέα, που επινοήθηκε από τον ψυχολόγο Barry Schwartz στο ομώνυμο βιβλίο του το 2004, αποτελεί τη βάση ενός φαινομένου που μερικές φορές ονομάζεται κινεζικό μενού μενού. Όταν υπάρχουν πάρα πολλές επιλογές, συχνά πέφτουμε πίσω σε γνωστές επιλογές, όπως και πάλι πορτοκαλί κοτόπουλο.
«Είναι το μόνο πράγμα που ξέρεις ότι θα σου αρέσει», είπε ο Ράσελ.
Αυτή η έλξη είναι ιδιαίτερα έντονη στα παιδιά, λέει ο Sam Wass, ένας παιδοψυχολόγος που ηγείται του Ινστιτούτου Επιστημών Πρώιμης Παιδικής και Νεότητας στο Πανεπιστήμιο του Ανατολικού Λονδίνου. Η επανάληψη μιας οικείας ιστορίας μπορεί να βοηθήσει τον εγκέφαλο των παιδιών να επεξεργαστεί πληροφορίες, να κάνει προβλέψεις και να κατακτήσει τους ρυθμούς ομιλίας.
Το γλυκό σημείο για τη μεγιστοποίηση της μάθησης, λέει, βρίσκεται κάπου ανάμεσα στο να γνωρίζεις ακριβώς τι θα συμβεί και στο να μην μπορείς να προβλέψεις τι θα συμβεί στη συνέχεια. «Οι ψυχολόγοι μερικές φορές αποκαλούν αυτή τη ζώνη Goldilocks», είπε.
Επειδή τα μικρά παιδιά έχουν λιγότερες εμπειρίες για να αντλήσουν, μπορούν να φτάσουν σε αυτήν τη ζώνη είτε μέσω προβλέψιμης αφήγησης είτε μέσω μιας πιο σύνθετης ιστορίας – όπως η Moana – που έχει γίνει οικεία μέσω της επαναλαμβανόμενης προβολής.
«Αυτό που μας φαίνεται απίστευτα επαναλαμβανόμενο μπορεί, από την οπτική γωνία ενός εγκεφάλου τριών ετών, να είναι ακριβώς το σωστό επίπεδο πολυπλοκότητας», είπε.
Κάθε προβολή επιτρέπει στα παιδιά να ενισχύουν και να τελειοποιούν τις προβλέψεις τους, είπε. Στην αρχή, μπορεί απλώς να μάθουν τη γενική ουσία της ιστορίας. Αργότερα, ανακαλύπτουν συναισθηματικές εκφράσεις, αστεία, κίνητρα, λεξιλόγιο και λεπτές συνδέσεις μεταξύ γεγονότων.
«Κατά μία έννοια, κάνουν το ίδιο πείραμα ξανά και ξανά, αλλά κάθε φορά εξάγουν νέες πληροφορίες», είπε.
Αυτό σημαίνει ότι στην περίπτωση μιας αφήγησης τόσο αποχρώσεων όπως η Moana – με την πολυεπίπεδη, πολυδιάστατη ιστορία της – οι γονείς μπορεί να θέλουν να κάνουν ειρήνη θυμούμενοι τις λέξεις “Welcome” και “How Far I’ll Go”.
«Όσο πιο περίπλοκο είναι το περιεχόμενο και όσο πιο νέος είναι ο εγκέφαλος, τόσο πιο συχνά πρέπει να ξαναδείτε κάτι μέχρι να γίνει πολύ προβλέψιμο και να σταματήσετε να μαθαίνετε παρακολουθώντας το», είπε.
Αυτός ο βρόχος γνωστικής ανατροφοδότησης εξηγεί γιατί τα παιδιά δεν βλέπουν απλώς ταινίες. Ζητούν επίσης να ακούσουν το ίδιο βιβλίο πολλές φορές, να επιμείνουν να τρώνε το ίδιο φαγητό, να φορέσουν τα ίδια ρούχα και μερικές φορές να πέφτουν με χαρά το ίδιο κουτάλι στο πάτωμα 20 φορές στη σειρά.
«Από την οπτική γωνία των ενηλίκων, τίποτα καινούργιο δεν συμβαίνει», είπε. «Αλλά από την οπτική γωνία ενός παιδιού, τελειοποιούν και δοκιμάζουν χιλιάδες μικροσκοπικές προβλέψεις κάθε δευτερόλεπτο».
Και δεν αφορά μόνο τα παιδιά. Οι ενήλικες, φυσικά, επιστρέφουν σε ταινίες που μπορεί να έβλεπαν ως παιδιά για άνεση, λέει ο Russell. Συχνά όμως αρχίζουν να καταλαβαίνουν θέματα που μπορεί να μην καταλάβαιναν όταν ήταν νεότεροι.
«Όταν επισκέπτεσαι ξανά κάτι, η ιστορία δεν αλλάζει, αλλά έχεις αλλάξει», είπε. “Το βλέπεις από μια νέα οπτική γωνία. Είναι σαν, “Ω, δεν έδωσα σημασία σε αυτό το μικρό πράγμα πριν”, ή “Ω, θυμάμαι ότι απολάμβανα αυτόν τον χαρακτήρα πολύ διαφορετικά όταν ήμουν έφηβη από ότι τώρα που είμαι μαμά”.
Γιατί όμως Moana και όχι, ας πούμε, Brave or Tangled;
Σύμφωνα με τον Russell, είναι μια τριπλή απειλή: η ταινία έχει έναν πρωταγωνιστή «που δεν μοιάζει με την τυπική σας ξανθιά, γαλανομάτη Σταχτοπούτα», ένα θέμα ενδυνάμωσης και «πιασάρικων τραγουδιών και χορών που είναι απλώς καθαρή χαρά».
Ο τελευταίος παράγοντας είναι ίσως ο πιο σημαντικός. Το μολυσματικό soundtrack της Miranda είναι γεμάτο με σκουλήκια αυτιών όπως τα “Welcome”, “We Know the Way” και “How Far I’ll Go”, τα οποία κέρδισαν ένα Grammy για το καλύτερο τραγούδι που γράφτηκε για οπτικά μέσα.
Σύμφωνα με τον Russell, τα πιασάρικα τραγούδια μπορούν να βοηθήσουν πολύ στο να κάνουν μια αφήγηση συναρπαστική.
«Δεν χρειάζεται να παρακολουθήσετε ξανά το μιούζικαλ για να αποκτήσετε την εμπειρία της ταινίας», είπε. «Μπορείς να ακούσεις ένα τραγούδι από αυτό στο ραδιόφωνο και να έχεις όλα τα καλά vibes που έρχονται όταν το ξαναβλέπεις».
Η μουσική είναι ένας από τους λόγους που πολλοί γονείς ενδιαφέρονται για την ιστιοπλοΐα και το τραγούδι. Η Krizza Mae Matias-Lizardo, μια 31χρονη οικογενειακή blogger που ζει στη Μανίλα των Φιλιππίνων, παραδέχεται ότι περιστασιακά έβλεπε την ταινία με τον σύζυγό της αφού η τρίχρονη κόρη της, Vielle Matias-Lizardo, πήγαινε για ύπνο. (Ο σύζυγός της έχει τραγούδια σε μια λίστα αναπαραγωγής του Spotify, είπε, και θα τραγουδάει μαζί ακόμα και όταν είναι μόνος στο αυτοκίνητο.)
Η Matias-Lizardo εκτιμά επίσης το θετικό μήνυμα της ταινίας για την κόρη της.
«Μου αρέσει να της διδάσκω ότι το να είσαι δυνατή δεν σημαίνει να είσαι τέλεια», είπε. “Είναι να έχεις καλή καρδιά, να νοιάζεσαι για τους άλλους, να πετυχαίνεις τους στόχους σου ακόμα κι αν αυτό σημαίνει ότι φοβάσαι. Ως μαμά, νομίζω ότι αυτό είναι ένα μάθημα και για μένα.”
Μένει να δούμε αν μια ταινία ζωντανής δράσης μπορεί να επαναλάβει αυτή την καθήλωση για μια νέα γενιά. Αλλά τα σημάδια είναι ανησυχητικά (τουλάχιστον αν είστε γονιός που δεν συμμετέχετε στη μισθοδοσία της Disney): Έχει τους ίδιους ιδιόρρυθμους χαρακτήρες. Ο Τζόνσον και ο βαρύτονός του επιστρέφουν. Οι μικροί θεατές θα μπορούν να ακούσουν τα πρωτότυπα τραγούδια της Miranda (και μερικά νέα τραγούδια).
Είπε ότι ο Matias-Lizardo, ο σύζυγός της και ο Viel σχεδιάζουν να παρακολουθήσουν την ταινία στους κινηματογράφους την ημέρα που θα κυκλοφορήσει στις Φιλιππίνες.
«Είμαστε τόσο ενθουσιασμένοι», είπε. «Ελπίζω να βγάλουν περισσότερα χρήματα».
