ΛΟΝΔΙΝΟ — Πέθανε ο Ντέιβιντ Χόκνεϊ, ο εξαιρετικά αναγνωρισμένος Βρετανός καλλιτέχνης του οποίου οι πίνακες με αστραφτερές πισίνες και πολύχρωμα σχέδια iPad έγιναν εικόνες της σύγχρονης τέχνης, είπε ο δημοσιογράφος του την Παρασκευή. Είναι 88 ετών.
Κατά τη διάρκεια μιας καριέρας επτά δεκαετιών, ο Χόκνεϊ εξερεύνησε και επανασχεδίασε το κλασικό πορτρέτο, το τοπίο και την Ποπ Αρτ, ασχολούμενος με το σχέδιο, το κολάζ, τη φωτογραφία και την ψηφιακή ζωγραφική.
Ο Χόκνεϊ γεννήθηκε στη βόρεια Αγγλία, αλλά έζησε το μεγαλύτερο μέρος της ζωής του στη Νότια Καλιφόρνια, καθιστώντας τις ηλιόλουστες σκηνές των προαστίων κυρίαρχο θέμα.
Αργότερα επέστρεψε στην Ευρώπη και βρήκε νέα έμπνευση στους δασώδεις λόφους της γενέτειράς του Γιορκσάιρ και στα χωράφια και τα δέντρα της περιοχής της Νορμανδίας της Γαλλίας. Ένας από τους πιο δημοφιλείς και καταξιωμένους Βρετανούς καλλιτέχνες της γενιάς του, τα έργα του έχουν πετύχει τιμές ρεκόρ σε δημοπρασία.
Ο ιστορικός Simon Schama λέει ότι δεν αποτελεί έκπληξη το γεγονός ότι το έργο του έχει τόσο διαρκή απήχηση.
Ο Schama έγραψε στο δοκίμιό του για την έκθεση Hockney του 2025 στο Παρίσι: “Το έργο του θαυμάζεται από εκατομμύρια σε όλο τον κόσμο – η αγάπη δεν είναι πολύ δυνατή λέξη, γιατί προμηνύει μια χαρούμενη προσμονή”.
ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΕΣ: Θάνατοι διασήμων το 2026: Διάσημα πρόσωπα που χάσαμε
Ο Χόκνεϊ πέθανε την Πέμπτη στο σπίτι του στο Λονδίνο, λιγότερο από ένα μήνα πριν τα 89α γενέθλιά του, δήλωσε η δημοσιογράφος του Έρικα Μπόλτον. Δεν έδωσε την αιτία θανάτου.
Ο επί χρόνια σύντροφός του Jean-Pierre Gonçalves de Lima πέθανε. Ο δισεψιός του και βοηθός στο στούντιο Richard Hockney. Τα αδέρφια του Φίλιππος και Ιωάννης· και πολυάριθμα ανίψια, ανήψια, δισέγγονα και ανιψιά.
Το χόκεϊ είναι ένα σύμβολο της αιωρούμενης δεκαετίας του 1960
Με το σήμα κατατεθέν του στρογγυλά γυαλιά και τα λευκασμένα ξανθά μαλλιά του, ο Χόκνεϊ ήταν μια πολύ γνωστή φιγούρα στους κύκλους τέχνης της Βρετανίας και της Αμερικής της δεκαετίας του 1960, ακόμη και πριν κλείσει τα 30. Οι πίνακές του είναι εξίσου διακριτικοί, πολλοί από τους οποίους δημιουργούν έναν ονειρικό κόσμο με μοτίβο φως που αντανακλάται στο νερό και τα παράθυρα και ανθρώπινες φιγούρες που αποδίδονται σε επίπεδα, απλοποιημένα ακρυλικά σχήματα.
«Είμαι ενθουσιασμένος κάθε μέρα», είπε στους Los Angeles Times το 1979. «Υπάρχουν πολλά βαρετά μέρη στο Λονδίνο, αλλά δεν έχω βρει ποτέ βαρετά μέρη στο Λος Άντζελες».
Ο Χόκνεϊ γεννήθηκε στις 9 Ιουλίου 1937 στο Μπράντφορντ, μια μεγάλη βιομηχανική πόλη της οποίας το κύριο εξαγωγικό προϊόν ήταν τα μάλλινα υφάσματα. Εκεί πέρασε τα πρώτα είκοσι χρόνια της ζωής του προτού φοιτήσει στο Royal College of Art στο Λονδίνο. Είχε ήδη επιρροή πριν αποφοιτήσει και ο έμπορος τέχνης John Kasmin τον συμπεριέλαβε στον κύκλο των καλλιτεχνών του το 1961.
Οι ευρείες καλλιτεχνικές του επιρροές περιλαμβάνουν πορτραίτα της Αναγέννησης, τις καρικατούρες του Βρετανού καλλιτέχνη του 18ου αιώνα William Hogarth, τα τοπία του Βρετανού ζωγράφου του 19ου αιώνα JMW Turner, τα κυβιστικά πειράματα του Pablo Picasso και την αμερικανική Pop Art του 20ου αιώνα.
Μοιράστηκε με άλλους καλλιτέχνες της ποπ ένα ενδιαφέρον για τις γυαλιστερές επιφάνειες της σύγχρονης ζωής. Και, όπως τα κουτιά Brillo του Άντι Γουόρχολ και τα κουτιά σούπας του Κάμπελ, ο Χόκνεϊ περιστασιακά περιλάμβανε διαφημιστικές ετικέτες, όπως το κουτί τσαγιού British Typhhoo που χρησιμοποιήθηκε στους «Πίνακες τσαγιού με στυλ ψευδαίσθησης» το 1961.
Ο Χόκνεϊ πέτυχε επιτυχία νωρίς στην καριέρα του
Το 1964, είπε στους New York Times ότι του άρεσε η αναπτυσσόμενη σκηνή της Ποπ Αρτ της Νέας Υόρκης, αλλά δεν ήταν σίγουρος ότι ανήκε.
«Είμαι απλά ένας συνηθισμένος καλλιτέχνης», είπε. «Θαυμάζω την αμερικανική ποπ μουσική – στην πραγματικότητα ό,τι είναι νέο και ζωντανό στο Ηνωμένο Βασίλειο φαίνεται τώρα να προέρχεται από τις ΗΠΑ»
Παρόλα αυτά, δήλωσε το 1995 ότι εξακολουθούσε να θεωρεί τον εαυτό του «καλλιτέχνη σε μια πολύ βρετανική παράδοση».
Επισημαίνει ότι ακόμη και η μετακόμισή του στην Καλιφόρνια το 1964 δημιούργησε ιστορικό προηγούμενο, καθώς οι προηγούμενες γενιές Βρετανών καλλιτεχνών αναζήτησαν το ακτινοβόλο φως της Ιταλίας.
Ο Χόκνεϊ, ο οποίος εμφανίστηκε πολύ πριν γίνει μόδα η ομοφυλοφιλία, εξερεύνησε ερωτικά θέματα, προσφέροντας μια τρυφερή ματιά στο νεαρό ανδρικό σώμα, όπως έκαναν οι καλλιτέχνες με το γυναικείο γυμνό για αιώνες.
Τα πρώτα έργα όπως το “We Two Boys Cuddled Together” και το “Two Men in the Bath” γιόρταζαν τις σχέσεις των ομοφυλόφιλων σε μια εποχή που η ομοφυλοφιλία ήταν ακόμα παράνομη στη Βρετανία.
Στις αρχές της καριέρας του, δύο από τα έργα του αγοράστηκαν από το Μουσείο Μοντέρνας Τέχνης στη Νέα Υόρκη.
“Αισθάνθηκα πλούσιος την πρώτη φορά που έβγαλα τα προς το ζην πουλώντας πίνακες. Από τότε είμαι πλούσιος”, είπε στο Associated Press το 1995. “Δεν είχα πολλά χρήματα, αλλά έκανα αυτό που ήθελα… Αν κάνεις αυτό που θέλεις να κάνεις, είσαι πλούσιος”.
Το 2018, ο πίνακας του του 1972 “Portrait of the Artist (Pool with Two Figures)” πουλήθηκε σε δημοπρασία Christie’s για 90,3 εκατομμύρια δολάρια, σημειώνοντας ρεκόρ δημοπρασίας για έναν ζωντανό καλλιτέχνη εκείνη την εποχή.
Ενώ πολλοί από τους πιο διάσημους πίνακές του παρουσιάζουν αμερικανικές σκηνές, εξερεύνησε επίσης βρετανικά θέματα. Απαθανάτισε τους γονείς του σε πολλά πορτρέτα. Ο Κλαρκς και ο Πέρσι, ένα διπλό πορτρέτο του 1971 των δύο Άγγλων φίλων του και της γάτας τους, κατατάχθηκε στην πέμπτη θέση σε μια διαδικτυακή έρευνα της Εθνικής Πινακοθήκης του Ραδιοφώνου του BBC (Λονδίνο) το 2005 για τους σπουδαιότερους βρετανικούς πίνακες. Αυτό είναι το έργο του μοναδικού εν ζωή καλλιτέχνη στην πρώτη δεκάδα.
Το έργο του ξεπερνά τη ζωγραφική
Όπως πολλοί παραδοσιακοί καλλιτέχνες, θεωρεί ότι το σχέδιο είναι μια βασική δεξιότητα και θρηνεί που δεν διδάσκεται τόσο αυστηρά όσο παλιά.
«Τα ανθρώπινα όντα είναι τα πιο ενδιαφέροντα πράγματα που βλέπουμε, επομένως είναι τα πιο δύσκολα να τα ζωγραφίσουμε», είπε στο Associated Press σε μια συνέντευξη το 1996.
Ωστόσο, δεν περιορίστηκε στη ζωγραφική. Έχει κάνει κοστούμια και σκηνογραφία για θέατρα και όπερες, συμπεριλαμβανομένης της περίφημης παραγωγής του Τριστάνος και της Ιζόλδης, που έκανε πρεμιέρα στην Όπερα του Λος Άντζελες το 1987.
Ο Χόκνεϊ ενδιαφέρεται επίσης για τη χαρακτική, το κολάζ φωτογραφιών και το βίντεο.
Όταν ξεκίνησε τη φωτογραφία, συνδύασε διαφορετικά είδη, συνδυάζοντας προσωπικές φωτογραφίες σε περίτεχνα κολάζ, όπως το “Pearl Flower Highway, 11-18 Απριλίου 1986”, το οποίο αποτελείται από προσωπικές όψεις των διασταυρώσεων των αυτοκινητοδρόμων της ερήμου.
“Ο φίλος μου φωτογράφος είπε ότι ήταν ένας πίνακας”, είπε ο Χόκνεϊ στο Associated Press το 2001. “Είπα ότι ήταν φωτογραφία, χρησιμοποίησα μια κάμερα.”
Οι γνώσεις που απέκτησε από τη φωτογραφική του δουλειά τον οδήγησαν στην έρευνα και τη συγγραφή ενός βιβλίου το 2001 με τίτλο Secret Knowledge: Rediscovering the Lost Techniques of the Old Masters. Πιστεύει ότι οι καλλιτέχνες κατά τη διάρκεια των αιώνων χρησιμοποίησαν φακούς και άλλες οπτικές συσκευές για να τους βοηθήσουν να ζωγραφίσουν πολύ περισσότερα από όσα πιστεύουν οι περισσότεροι ιστορικοί.
Αργότερα, άρχισε να σχεδιάζει στο iPad του, που έγινε το αγαπημένο του εργαλείο.
Στις αρχές της δεκαετίας του 2000 επισκέφτηκε ξανά τα χωράφια και τα δάση του Γιορκσάιρ σε μια σειρά από πίνακες τοπίων που συνδύαζαν έντονα χρώματα με σχολαστική προσοχή στην υφή του χιονιού στην πλαγιά ενός λόφου ή των λουλουδιών σε έναν φράχτη από κράταιγο. Το 2017, είχαν μια έκθεση στην Tate Britain στο Λονδίνο, προσέλκυσε 500.000 επισκέπτες, και αργότερα μετακόμισαν στο Centre Pompidou στο Παρίσι και στο Metropolitan Museum στη Νέα Υόρκη.
Ο Χόκνεϊ χρησιμοποίησε το βρετανικό τοπίο ως έμπνευση για τα βιτρό που εγκαταστάθηκαν στο Αβαείο του Γουέστμινστερ το 2018 για να γιορτάσουν τη μακρά βασιλεία της Βασίλισσας Ελισάβετ Β’.
Το έργο του άλλαξε τον τρόπο που βλέπουμε τον κόσμο
Το 2019 μετακόμισε στη Νορμανδία και κατά τη διάρκεια του lockdown για τον κορωνοϊό το 2020 δημιούργησε χαρούμενα ανοιξιάτικα σχέδια στο iPad για φίλους. Όταν το Fondation Louis Vuitton στο Παρίσι φιλοξενεί μια μεγάλη έκθεση Hockney που εγκαινιάζεται τον Απρίλιο του 2025, το μήνυμά του – «Να θυμάστε ότι δεν μπορούν να ακυρώσουν την άνοιξη» – είναι διακοσμημένο με νέον σε όλο το Fondation Louis Vuitton στο Παρίσι.
Ο επιμελητής τέχνης Norman Rosenthal, ο οποίος βοήθησε στη διοργάνωση της έκθεσης, αποκάλεσε τον Hockney «ο Πικάσο της εποχής μας».
«Ο κόσμος γελάει μαζί μου όταν το λέω αυτό γιατί ο Πικάσο είναι ο πεμπτουσίας καλλιτέχνης του 20ου αιώνα», είπε ο Rosenthal στην The Independent. «Αλλά ο David Hockney ήταν επίσης ένας εξαιρετικά δημοφιλής καλλιτέχνης του οποίου η δουλειά άλλαξε τον τρόπο που βλέπουμε τα πράγματα».
Ο Χόκνεϊ, ένας σκληρός καπνιστής, παραπονέθηκε για τους αντικαπνιστικούς κανόνες της κυβέρνησης μετά την απαγόρευση αφίσας για έκθεση του 2025 από το μετρό του Παρισιού επειδή έδειχνε τον Χόκνεϊ να κρατά ένα τσιγάρο.
Στην ανακοίνωση του θανάτου του Χόκνεϊ, ο δημοσιογράφος του Χόκνεϊ σημείωσε ότι ο Χόκνεϊ ήταν «ένας ισόβιος, αφοσιωμένος και προκλητικός καπνιστής που εξέφραζε τη χαρά της ζωής που του έφερνε το κάπνισμα… Κάπνιζε όλη την ώρα».
Ο Χόκνεϊ υπέστη ένα ελαφρύ εγκεφαλικό το 2012 και η ακοή του επιδεινώθηκε σταδιακά τα επόμενα χρόνια – κάτι που είπε ότι βελτίωσε την οπτική του αντίληψη.
«Αν χάσεις μια αίσθηση, κερδίζεις άλλες αισθήσεις και ένιωσα ότι μπορούσα να δω το διάστημα πιο καθαρά», είπε στο Associated Press το 2017.
Δεν σταμάτησε ποτέ να δουλεύει.
«Η δουλειά μου με κρατά νέο», είπε ο Χόκνεϊ στη Sun το 2017. «Είμαι επαγγελματίας ζωγράφος για 60 χρόνια. Για αυτά τα 60 χρόνια σηκωνόμουν κάθε μέρα και έκανα αυτό που ήθελα να κάνω».
