Το Thames Water θα πρέπει να εθνικοποιηθεί, είπε ο Andy Burnham, λέγοντας ότι η δημόσια ιδιοκτησία των εταιρειών ύδρευσης θα ήταν «απολύτως μια επιλογή» υπό την πιθανή ηγεσία του Εργατικού Κόμματος.
Ο Μπέρνχαμ, ο υποψήφιος του Εργατικού Κόμματος στις ενδιάμεσες εκλογές του Μάκερφιλντ, έχει προηγουμένως ζητήσει «αυξημένο δημόσιο έλεγχο» των εταιρειών. Σε συνέντευξή του στον Guardian, επιβεβαίωσε ότι αυτό μπορεί να σημαίνει εθνικοποίηση.
«Η δημόσια ιδιοκτησία είναι μια απολύτως βιώσιμη επιλογή», είπε. «Θα έλεγα ότι αυτό πρέπει να γίνει για το νερό του Τάμεση».
Ο δήμαρχος του Μάντσεστερ έχει ενισχύσει την προσφορά του στη χώρα προετοιμάζοντας τις εκλογές για την ηγεσία εάν κερδίσει στις 18 Ιουνίου. Ο Guardian κατανοεί ότι έχει συναντηθεί με ακτιβιστές του νερού, συμπεριλαμβανομένου του πρώην frontman των Undertones, Fergal Sharkey, ο οποίος είναι ένθερμος υποστηρικτής της εθνικοποίησης του νερού.
Οι ιδιωτικοποιημένες εταιρείες ύδρευσης στην Αγγλία ευθύνονται για την εκτεταμένη ρύπανση των ποταμών και των θαλασσών χωρίς να επενδύουν σε υποδομές, γεγονός που οδηγεί σε πρόσφατες ελλείψεις νερού. Πολλές εταιρείες βυθίστηκαν σε χρέη ενώ δισεκατομμύρια σε μερίσματα καταβλήθηκαν στους μετόχους. Στη Σκωτία η παροχή νερού είναι κρατικοποιημένη και στην Ουαλία η μόνη εταιρεία ύδρευσης δεν έχει κέρδος.
Το νερό του Τάμεση είναι το μεγαλύτερο στην Αγγλία, εξυπηρετώντας περίπου το ένα τέταρτο του πληθυσμού. Από τότε που η εταιρεία ιδιωτικοποιήθηκε υπό τη Μάργκαρετ Θάτσερ, οι μετέπειτα εταιρείες ιδιωτικών κεφαλαίων που την ανήκαν έπνιξαν την εταιρεία σε χρέη περίπου 20 δισεκατομμυρίων λιρών και τώρα είναι κοντά στην κατάρρευση.
Η κυβέρνηση αποφασίζει αν θα το θέσει σε ειδική διαχείριση, μια μορφή προσωρινής εθνικοποίησης ή θα αποδεχτεί μια συμφωνία που προσφέρεται από τους πιστωτές της που θα διαγράψει πρόστιμα έως και 1 δισεκατομμύριο λίρες για παράνομη ρύπανση. Εάν η κυβέρνηση υπογράψει τη συμφωνία, η εταιρεία θα ελέγχεται εν μέρει από τον δισεκατομμυριούχο δωρητή Trump και τον hedge funder Paul Singer.
Ο Burnham είπε: “Αν κοιτάξετε την κατάσταση που έχουμε εδώ στην εκλογική περιφέρεια του Makerfield, οι άνθρωποι είδαν πρόσφατα μια σημαντική αύξηση στους λογαριασμούς τους. Τα κέρδη της εταιρείας ύδρευσης έχουν σχεδόν διπλασιαστεί, αν όχι διπλασιαστεί. Εάν κοιτάξετε το νερό ως βιομηχανία συνολικά, λειτουργεί κυρίως για ιδιωτικά συμφέροντα παρά για δημόσιο συμφέρον, ή με άλλα λόγια, ο κλάδος δεν μπορεί ποτέ να χάσει και οι μεριδιούχοι δεν μπορούν ποτέ να πληρώσουν.” Το Makerfield εξυπηρετείται από την United Utilities, μια από τις πιο ρυπογόνες επιχειρήσεις κοινής ωφέλειας στη χώρα.
Ο δήμαρχος του Greater Manchester πρότεινε επίσης την απαγόρευση των αυξήσεων λογαριασμών με την κατάργηση των μερισμάτων για εταιρείες που αυξάνουν τους λογαριασμούς πέρα από ένα ορισμένο επίπεδο. Ο Μπέρνχαμ είπε ότι θα το χρηματοδοτήσει «διαχειριζόμενος τη βιομηχανία με διαφορετικό τρόπο», προσθέτοντας: «Και θα αποτρέψετε το είδος της υπερβολικής κερδοσκοπίας για το νερό που έχουμε δει όλα αυτά τα χρόνια».
Ο Keir Starmer υποσχέθηκε κατά τη διάρκεια της προεκλογικής εκστρατείας του 2024 να «τερματίσει το σκάνδαλο των αποχετεύσεων των Τόρις» και να καθαρίσει τις εταιρείες ύδρευσης, αλλά η πρόοδος ήταν αργή. Οι υπουργοί αρνήθηκαν να κρατικοποιήσουν τον τομέα, λέγοντας ότι θα ήταν πολύ ακριβός, και αντ’ αυτού πέρασαν σχεδόν δύο χρόνια συμβουλευόμενοι για μια νέα ρυθμιστική αρχή νερού. Η ρυθμιστική αρχή δεν θα τεθεί σε ισχύ μέχρι το 2029, το τέλος της θητείας των Εργατικών.
Η κυβέρνηση προσπάθησε επίσης να απαγορεύσει στους Διευθύνοντες Συμβούλους και τους Οικονομικούς Διευθυντές των πτωχευμένων εταιρειών ύδρευσης να λαμβάνουν μπόνους, αλλά τα νομικά κενά σήμαιναν ότι εξακολουθούσαν να πληρώνονται εκατομμύρια παρά τις ρεκόρ απορρίψεων λυμάτων. Ο Μπέρνχαμ είπε ότι «θα υποστηρίξει οπωσδήποτε» την απαγόρευση των μπόνους για όλα τα στελέχη των εταιρειών ύδρευσης, όχι μόνο για τους CEO και τους CFO.
Ο Sharkey, ο οποίος έκανε εκστρατεία για τον Starmer το 2024, ήταν απογοητευμένος από την έλλειψη δράσης. Κατά τη διάρκεια της γενικής προεκλογικής εκστρατείας, ο πρωθυπουργός υποσχέθηκε να «τερματίσει το σκάνδαλο των Τόρις με τα αποχετευτικά συστήματα».
Ο Sharkey είπε: «Εάν το κόμμα δεν ασχοληθεί με αυτό το θέμα, τότε δεν είμαι σίγουρος ότι το κόμμα έχει μέλλον». Δεν είχε εντυπωσιαστεί με το ρεκόρ του Στάρμερ: «Δύο χρόνια αργότερα και τίποτα άλλο εκτός από στασιμότητα, ματαιότητα και αποτυχία παράδοσης».
Η κυβέρνηση έχει δικαιολογήσει την απροθυμία της να κρατικοποιήσει το νερό λέγοντας ότι θα κόστιζε 100 δισεκατομμύρια λίρες για να αποζημιωθούν οι πιστωτές και οι μέτοχοι του ιδιωτικού τομέα και να τεθεί υπό δημόσιο έλεγχο. Οι ειδικοί αμφισβητούν αυτό το ποσό, υποστηρίζοντας ότι οι υπουργοί θα έχουν νομικά το δικαίωμα να μην αποζημιώνουν καθόλου τους πιστωτές, δεδομένης της οικονομικής υγείας της εταιρείας και του ύψους των κερδών που έχουν ήδη πραγματοποιήσει.
Ο Μπέρναμ φαινόταν να συμφωνεί με τον Σάρκι. Είπε: “Ο μεγάλος Fergal Sharkey είναι ίσως η πιο διάσημη φωνή σε αυτό το θέμα. Ονόμασε τα δισεκατομμύρια και τα δισεκατομμύρια και τα δισεκατομμύρια που έχουν απορριφθεί από τη βιομηχανία νερού χωρίς αυτά τα χρήματα να επιστραφούν στην υποδομή, και στην πραγματικότητα μπορείτε να κάνετε έναν παραλληλισμό με τους σιδηρόδρομους και την ενέργεια.
«Επιτρέψαμε να συμβεί αυτό σε αυτή τη χώρα εδώ και τέσσερις δεκαετίες, όπου ένας μικρός αριθμός ανθρώπων έχει κερδίσει πολλά χρήματα από αυτές τις υπηρεσίες, ενώ η συντριπτική πλειοψηφία έπρεπε να πληρώσει περισσότερα για κατώτερες υπηρεσίες».
Ο Σάρκι ζήτησε επίσης ποινικές κυρώσεις για τα στελέχη της εταιρείας ύδρευσης που μολύνουν επανειλημμένα παράνομα το περιβάλλον. Η κυβέρνηση έχει πει ότι θα φυλακίσει τους διαχειριστές νερού, αλλά μόνο εάν αψηφήσουν τις έρευνες της EPA, όχι για την ίδια τη ρύπανση.
Ο Burnham είπε: «Σίγουρα θα υποστήριζα το σημείο σχετικά με τα μπόνους όσον αφορά τις εγκληματικές συνέπειες για τους ανθρώπους που αποτυγχάνουν να αντιμετωπίσουν τα λύματα και τις διαρροές που έχουμε δει… Εάν οι άνθρωποι αγνοούν εσκεμμένα τις ευθύνες τους, θα πρέπει να αντιμετωπίσουν σοβαρές συνέπειες.
“Το κοινό είναι δικαίως εξοργισμένο με αυτή την κατάσταση. Νομίζω ότι πρέπει να βάλουμε μια γραμμή και να πούμε ότι το δημόσιο συμφέρον πρέπει πλέον να υπερισχύει του ιδιωτικού συμφέροντος”.
