ΧΑΡΤΟΥΜ, Σουδάν — Ήταν ένα κλασικό αντρικό τηλέφωνο. Είχε τελειώσει για την ημέρα και σταματούσε στην αγορά πριν επιστρέψει στο σπίτι. Αλλά επέστρεψε από τον πόλεμο, όχι από τη δουλειά.
Ο Fahmy al-Fateh δεν τα κατάφερε ποτέ. Η σύζυγός του, Azaher Abdallah, άρχισε να τηλεφωνεί σε φίλους και συγγενείς και μετά στράφηκε στους συναδέλφους της Σουδάν ο στρατός του. Ο σύζυγός της εθεάθη τελευταία φορά να φεύγει από μια στρατιωτική βάση στην πρωτεύουσα Χαρτούμ με μια μοτοσικλέτα. Αυτό ήταν πάνω από ένα χρόνο πριν.
Τώρα ο 3χρονος γιος του ζευγαριού φωνάζει κάθε μοτοσυκλέτα που περνάει, νομίζοντας ότι είναι ο πατέρας του, είπε ο Abdallah.
«Ήταν το πιο πολύτιμο πράγμα στη ζωή μου», είπε κλαίγοντας και θάβοντας το πρόσωπό της στα χέρια της. “Θα ένιωθα περισσότερη γαλήνη αν ήξερα κάτι. Είναι καλύτερο από το να μην ξέρω τι του συνέβη, είτε είναι ζωντανός είτε νεκρός”.
Ο σύζυγός της είναι ένας από τους περισσότερους από 8.000 ανθρώπους που χάθηκαν κατά τη διάρκεια του Σουδάν τρία χρόνια πολέμουσύμφωνα με τη Διεθνή Επιτροπή του Ερυθρού Σταυρού. Η σύγκρουση διέλυσε οικογένειες. Οι άνθρωποι χωρίστηκαν κατά τη φυγή ή αγνοούνταν κατά τη διάρκεια των μαχών. Άλλοι κρατούνται σιωπηλοί, αφήνοντας φίλους και μέλη της οικογένειας σε φόβο και προσπαθώντας να μάθουν τη μοίρα τους.
Πολλοί από τους αγνοούμενους στην πολιτεία Χαρτούμ πιστεύεται ότι βρίσκονται σε ασήμαντους τάφους, όπου βρέθηκαν δεκάδες χιλιάδες πτώματα από τότε που ο στρατός του Σουδάν ανέλαβε την πρωτεύουσα από παραστρατιωτικούς μαχητές πέρυσι.
Συχνά ήταν πολύ επικίνδυνο να θάβουμε πτώματα σε νεκροταφεία ενώ μαίνονταν οι μάχες. Οι άνθρωποι έσκαβαν τάφους όπου μπορούσαν.
Οδηγώντας μέσα στην πόλη τον περασμένο μήνα, οι δημοσιογράφοι του Associated Press είδαν γήπεδα ποδοσφαίρου και νεκροταφεία γεμάτα με νεκρούς. Σωροί σκουπιδιών δίπλα σε ένα παρωχημένο βενζινάδικο είχαν αυτοσχέδιες πινακίδες με ονόματα και ημερομηνίες, αλλά πολλά ήταν χωρίς σήμα.
Ένα μέλος των στρατιωτικών μέσων ενημέρωσης συνόδευσε το AP κατά την επίσκεψη, μεταξύ άλλων και κατά τη διάρκεια συνεντεύξεων. Το AP διατηρεί τον πλήρη συντακτικό έλεγχο του περιεχομένου του.
Η ΔΕΕΣ είπε ότι είχε εξιχνιάσει περισσότερες από 1.000 περιπτώσεις αγνοουμένων, αλλά δεν ανέφερε πόσοι ήταν ζωντανοί ή νεκροί.
Η Abdallah κοιμόταν όταν ο σύζυγός της έφυγε από το σπίτι πριν ξημερώσει τον περασμένο Ιανουάριο. Ο Al-Fateh, ένας 38χρονος αγρότης και έμπορος, είχε ενταχθεί στον στρατό του Σουδάν όταν ξεκίνησε ο πόλεμος. Εκείνη την ημέρα βοήθησε στην ανακατάληψη του Χαρτούμ από τις παραστρατιωτικές Δυνάμεις Ταχείας Υποστήριξης.
Έκτοτε, ο 30χρονος Abdallah έχει χτενίσει την πόλη, επισκέφτηκε νεκροτομεία νοσοκομείων και ζήτησε βοήθεια από τον στρατό. Η μονάδα του συζύγου της είπε ότι θα προσπαθήσουν να τον βρουν. Αν δεν άκουγε τίποτα, έλεγαν, θεωρήστε τον αγνοούμενο.
Στο σπίτι στα περίχωρα του Χαρτούμ, περιηγείται στις φωτογραφίες του με στολή, πιστεύοντας ακόμα ότι μια μέρα θα επιστρέψει.
«Αυτό μου λέει η καρδιά μου», είπε.
Οι ψυχολόγοι λένε ότι η αβεβαιότητα γύρω από τα αγαπημένα πρόσωπα που λείπουν μπορεί να προκαλέσει χρόνια μεγάλης αγωνίας.
«Οι οικογένειες των αγνοουμένων αντιμετωπίζουν πρόσθετα επίπεδα ευπάθειας λόγω εχθροπραξιών, εκτοπισμού και διφορούμενης απώλειας», δήλωσε η Nathalie Nyamukeba, ψυχολόγος του ICRC.
Μερικές οικογένειες στο Σουδάν λένε ότι ο μόνος τρόπος για να αντεπεξέλθουν είναι να συνεχίσετε να ψάχνετε.
Ο γιος της Σουλάφα Μουσταφά εξαφανίστηκε πριν από δύο χρόνια. Ένα ντροπαλό αγόρι, ο 18χρονος Σουλεϊμάν Αμπνταλσίντ πήγε στο σπίτι ενός φίλου του κοντά στο Χαρτούμ και δεν γύρισε ποτέ σπίτι.
Η μητέρα του ταξίδευε ακούραστα στους δρόμους, ακόμη και όταν οι ήχοι του βομβαρδισμού αντηχούσαν, πηγαίνοντας από πόρτα σε πόρτα. Επισκέφτηκε νοσοκομεία και φυλακές και έδειξε σε αμέτρητους αγνώστους τη φωτογραφία του.
Νοίκιασε ακόμη και ένα μικρόφωνο για να φωνάξει το όνομά του.
«Δεν έχω χάσει την πίστη μου στο να σε βρω», είπε, καλύπτοντας το πρόσωπό της με τα χέρια της.
Η εύρεση ανθρώπων ζωντανών ή νεκρών είναι πρόκληση στο Σουδάν, ειδικά αν ο πόλεμος συνεχιστεί. Εργαστήρια που θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν για τεστ DNA έχουν καταστραφεί και λίγοι ιατροδικαστές παραμένουν.
Στην πολιτεία Χαρτούμ, οι αρχές μετέφεραν σχεδόν 30.000 πτώματα – από τα 50.000 περίπου – τα οποία θάφτηκαν γρήγορα κοντά σε σπίτια, σε αθλητικά γήπεδα ή στο δρόμο καθώς οι RSF έλεγχαν την περιοχή. Το έργο τους συνεχίζεται.
Περίπου το 10% των σορών που ενταφιάστηκαν είναι αγνώστων στοιχείων.
Ο Hisham Zienalbdien, Γενικός Διευθυντής του Τμήματος Ιατροδικαστικής για την Πολιτεία Χαρτούμ, είπε ότι αποθηκεύουν DNA από άγνωστα σώματα με την ελπίδα ότι κάποια μέρα θα το ταιριάξουν με συγγενείς.
Για οικογένειες που έχουν βρει αγαπημένα πρόσωπα αλλά δεν μπορούν να τα θάψουν σωστά, υπάρχει άλλος πόνος.
Ο Abubakar Alswai περίμενε περισσότερο από ένα χρόνο τον 73χρονο αδερφό του, Mohamed, από όπου τον έθαψαν μπροστά από το σπίτι του σε ένα δημόσιο νεκροταφείο.
Η RSF είχε σκοτώσει τον Μοχάμεντ, αλλά περίμενε τρεις εβδομάδες πριν δώσει την άδεια σε έναν γείτονα να θάψει τα πεσμένα από σφαίρες και σε αποσύνθεση. Στην ισλαμική παράδοση, που ακολουθείται σε μεγάλο βαθμό στο Σουδάν, οι ταφές γίνονται το συντομότερο δυνατό, ιδανικά μέσα σε 24 ώρες.
Ο Αλσουάι σκούπισε τα δάκρυα από τα μάγουλά του καθώς έβλεπε τους τυμβωρύχους να αφαιρούν τα λείψανα του αδελφού του. Τουλάχιστον τώρα ο Μοχάμεντ θα έχει την αξιοπρεπή ταφή που του αξίζει, είπε, και η οικογένειά του θα έχει λίγη γαλήνη.
«Αυτό που συνέβη άφησε ένα σημάδι στην καρδιά μου», είπε.
___
Για περισσότερα σχετικά με την Αφρική και την ανάπτυξη: https://apnews.com/hub/africa-pulse
Το Associated Press λαμβάνει οικονομική υποστήριξη για παγκόσμια κάλυψη υγείας και ανάπτυξης στην Αφρική από το Ίδρυμα Gates. Το AP είναι αποκλειστικά υπεύθυνο για όλο το περιεχόμενο. Βρείτε το AP πρότυπα για εργασία με φιλανθρωπίες, λίστα υποστηρικτών και χρηματοδοτούμενες περιοχές κάλυψης στο AP.org.
