Εκ πρώτης όψεως αυτή η θέση φαίνεται λογική. «Όταν το μερίδιό μας στις παγκόσμιες εκπομπές είναι μικρότερο από 1%,» υποστήριξε ο Ρίσι Σουνάκ ως πρωθυπουργός της Βρετανίας το 2023, «πώς μπορεί να είναι σωστό να λένε τώρα στους Βρετανούς πολίτες να θυσιάζουν ακόμη περισσότερο από άλλους;»
Ο Sunak δεν είναι ο μόνος παγκόσμιος ηγέτης που υποβάλλει τέτοια στοιχεία, καθυστερώντας παράλληλα τις περικοπές των εκπομπών. Το 2019, ο Scott Morrison, τότε πρωθυπουργός της Αυστραλίας, χρησιμοποίησε το 1,3% των παγκόσμιων εκπομπών της χώρας του για να απορρίψει οποιαδήποτε πρόταση ότι η Αυστραλία δεν «έκανε το κομμάτι της» στην καταστροφή του κλίματος. Τον Ιούλιο, ο Γερμανός καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς επεσήμανε το μερίδιο 2% της χώρας του στις παγκόσμιες εκπομπές, ενώ υποστηρίζει τα κενά στους ευρωπαϊκούς στόχους για το κλίμα. Λίγους μήνες αργότερα, η πρωθυπουργός της Ιταλίας Giorgia Meloni ακολούθησε το παράδειγμα, σημειώνοντας ότι το μερίδιο της ΕΕ ήταν 6%.
Πιο ριζοσπαστικές απαιτήσεις ακούστηκαν σε μια ραδιοφωνική συνέντευξη τον Μάιο με τον Τόνι Μπλερ, τον πρώην πρωθυπουργό της Βρετανίας που συμβούλευε τα πετρελαϊκά κράτη μετά την αποχώρησή του από την εξουσία, ο οποίος χρησιμοποίησε το μερίδιο 1% της Βρετανίας για να την πείσει να εγκαταλείψει τους στόχους καθαρής οικονομίας.
Συχνά παρουσιάζεται παράλληλα με τις τεράστιες εκπομπές από τις ΗΠΑ, την Κίνα και την Ινδία, που ευθύνονται συλλογικά για λίγο περισσότερο από το ήμισυ της ρύπανσης άνθρακα σήμερα, ο ισχυρισμός ότι η χώρα ευθύνεται για «μόλις το 1% των εκπομπών» έχει χρησιμοποιηθεί για να υποδηλώσει ότι μικρές αλλά πλούσιες χώρες δεν μπορούν να σταματήσουν την επιδείνωση των ακραίων καιρικών φαινομένων όπως ο καύσωνας που καίει την Ευρώπη. «Ακόμα κι αν ήμασταν όλοι κλιματικά ουδέτεροι στη Γερμανία αύριο», είπε ο Μερτς το περασμένο καλοκαίρι, «δεν θα αποφευχθεί ούτε μια φυσική καταστροφή πουθενά στον κόσμο».
Αντέχει όμως αυτή η θέση μετά από πιο προσεκτική εξέταση; Οι επιστήμονες του κλίματος επισημαίνουν τις πολύ μεγαλύτερες ιστορικές εκπομπές αυτών των χωρών (το μέτρο που έχει μεγαλύτερη σημασία για την υπερθέρμανση του πλανήτη) και το γεγονός ότι αυτές οι χώρες έχουν περισσότερα χρήματα για να μειώσουν τη ρύπανση. Σε κατά κεφαλήν βάση, οι ευρωπαϊκές χώρες συνέβαλαν δυσανάλογα στις εκπομπές και η πρόοδος στον καθαρισμό των οικονομιών τους μόλις τώρα φέρνει τις ετήσιες εκπομπές πιο κοντά στον παγκόσμιο μέσο όρο.
«Σε αυτούς τους ηγέτες δεν θα άρεσε αν το κορυφαίο 1% των πολιτών τους δεν πλήρωνε φόρο, επομένως αυτό το επιχείρημα είναι εσφαλμένο και απλά ψευδές», δήλωσε ο καθηγητής Piers Forster, επιστήμονας του κλίματος στο Πανεπιστήμιο του Leeds. «Η μελλοντική θέρμανση οφείλεται σε μελλοντικές εκπομπές, επομένως κάθε τόνος διοξειδίου του άνθρακα που μια χώρα ή πολίτης μπορεί να αποφύγει να εκπέμπει θα βελτιώσει τις θερμοκρασίες και τις επιπτώσεις της θερμότητας για γενιές».
Οι τρεις πιο πολυπληθέστερες χώρες του κόσμου – οι ΗΠΑ, η Κίνα και η Ινδία – ήταν οι μόνες μεμονωμένα υπεύθυνες για περισσότερο από το 5% των εκπομπών άνθρακα από την καύση ορυκτών καυσίμων το 2024.
Όμως, ενώ καθεμία από τις υπόλοιπες 194 χώρες μπορεί πράγματι να ισχυριστεί ότι ευθύνεται για λιγότερο από το 5% του προβλήματος, μαζί ευθύνονται για λίγο λιγότερο από τις μισές ετήσιες εκπομπές της ανθρωπότητας.
Παρόλα αυτά, αυτό το επιχείρημα έχει χρησιμοποιηθεί για να δικαιολογήσει καθυστερήσεις στη δράση από τις κυβερνήσεις ορισμένων από τους μεγαλύτερους ρυπαίνων. Πιο πρόσφατα, βρήκε ένα σπίτι ανάμεσα στα εθνικιστικά-λαϊκιστικά κόμματα σε όλη την ήπειρο. Ακροδεξιοί ηγέτες και ενεργειακά στελέχη στις πέντε μεγαλύτερες οικονομίες της Δυτικής Ευρώπης – Βρετανία, Γερμανία, Γαλλία, Ισπανία και Ιταλία – χρησιμοποίησαν όλοι αυτό το επιχείρημα για να δικαιολογήσουν εκκλήσεις για χαλάρωση των πολιτικών για το κλίμα τα τελευταία δύο χρόνια.
μετά την προώθηση του ενημερωτικού δελτίου
Περαιτέρω ανάλυση από τη Μονάδα Πληροφοριών Ενέργειας και Κλίματος (ECIU), που κοινοποιήθηκε αποκλειστικά στον Guardian, βρήκε 200 παραδείγματα τέτοιων ισχυρισμών που έγιναν σε εθνικές εφημερίδες σε 27 χώρες που αντιπροσωπεύουν λιγότερο από το 2% των παγκόσμιων εκπομπών CO.2 εκπομπές πέρυσι. Παραδείγματα περιλαμβάνουν ένα άρθρο στη βρετανική εφημερίδα The Times τον Μάρτιο του 2025, το οποίο έλεγε: «Η κλιματική αλλαγή είναι ξεκάθαρα ένα πρόβλημα, αλλά το Ηνωμένο Βασίλειο, το οποίο αντιπροσωπεύει περίπου το 1% των παγκόσμιων εκπομπών, μπορεί να κάνει λίγα για να τη σταματήσει».
YouGov ψήφος Τον Απρίλιο, η ECIU διαπίστωσε ότι ένας στους τέσσερις Βρετανούς πίστευε ότι οι χώρες που εκπέμπουν λιγότερο από το 1% των εκπομπών τους πρέπει να σταματήσουν να προσπαθούν να τις μειώσουν. Αυτό το μερίδιο ήταν υψηλότερο μεταξύ των ψηφοφόρων του Ηνωμένου Βασιλείου για τη Μεταρρύθμιση, οι μισοί από τους οποίους πίστευαν ότι τέτοιες χώρες δεν πρέπει να συνεχίσουν να μειώνουν τις εκπομπές. Ο αρχηγός του κόμματος Νάιτζελ Φάρατζ είπε πέρυσι στο BBC ότι δεν έχει «απολύτως κανένα νόημα» για μια χώρα που παράγει λιγότερο από το 1% των παγκόσμιων εκπομπών CO2.2 «καταστρέψτε τον εαυτό σας».
Η Δρ Ella Gilbert, επιστήμονας του κλίματος και μέλος του διοικητικού συμβουλίου της ECIU, δήλωσε: “Η κλιματική κρίση είναι ένα παγκόσμιο πρόβλημα και κάθε χώρα πρέπει να δράσει για να μειώσει τις εκπομπές και να οικοδομήσει μια πιο πράσινη παγκόσμια οικονομία, ειδικά εκείνες με τη μεγαλύτερη ιστορική ευθύνη, όπως το Ηνωμένο Βασίλειο.
Ο Gilbert είπε ότι η επιστήμη είναι σαφές ότι ο περιορισμός των εκπομπών με την επίτευξη καθαρού μηδενός είναι ο μόνος τρόπος για την αποκατάσταση του κλίματος και την αποφυγή επικίνδυνων σημείων ανατροπής. «Το Ηνωμένο Βασίλειο μπορεί να αντιπροσωπεύει μόνο το 1% των σημερινών παγκόσμιων εκπομπών, αλλά είμαστε υπεύθυνοι για το 100% των δικών μας εκπομπών και έχουμε την ευκαιρία να δείξουμε παγκόσμιο ηγετικό ρόλο μειώνοντάς τες».
