Πριν από τέσσερα χρόνια, ο αυταρχικός πρόεδρος της Λευκορωσίας Αλεξάντερ Λουκασένκο επέτρεψε στη μακροχρόνια σύμμαχο Ρωσία να χρησιμοποιήσει το έδαφός της για να εισβάλει στην Ουκρανία. Τώρα οι αξιωματούχοι του Κιέβου προειδοποιούν ότι ο Λουκασένκο μπορεί και πάλι να επιτρέψει στη γη του να γίνει σημείο εκτόξευσης για περισσότερες επιθέσεις από τις δυνάμεις του Κρεμλίνου.
Ενώ η Λευκορωσία δεν έχει στείλει στρατεύματα στον πόλεμο, ο Λουκασένκο υποστήριξε την πολεμική προσπάθεια του Ρώσου Προέδρου Βλαντιμίρ Πούτιν φιλοξενώντας ρωσικά πυρηνικά όπλα και στρατιωτική υποδομή και παράγοντας εξαρτήματα για τις στρατιωτικές βιομηχανίες της Μόσχας. Νωρίτερα αυτό το μήνα, οι δύο χώρες πραγματοποίησαν κοινές ασκήσεις πυρηνικής δύναμης με ρωσικά όπλα που είχαν αναπτυχθεί στη Λευκορωσία.
Ο Λουκασένκο βρίσκεται στην εξουσία για περισσότερες από τρεις δεκαετίες, κυβερνώντας τη χώρα των 9,5 εκατομμυρίων κατοίκων με σιδερένια γροθιά, καταστέλλοντας ανελέητα τη διαφωνία και στηριζόμενος σε στενούς δεσμούς με τη Ρωσία και επιδοτήσεις από τα ταμεία του Κρεμλίνου για την καταπολέμηση των επαναλαμβανόμενων δυτικών κυρώσεων.
Η στρατιωτική συνεργασία μεταξύ Μόσχας και Μινσκ ανησυχεί ολοένα και περισσότερο τους συμμάχους της Ουκρανίας.
Ο ρόλος της Λευκορωσίας στην Ουκρανία
Όταν ο Πούτιν ξεκίνησε μια πλήρους κλίμακας εισβολή στην Ουκρανία στις 24 Φεβρουαρίου 2022, τα ρωσικά στρατεύματα συγκεντρώθηκαν στη Λευκορωσία υπό το πρόσχημα ασκήσεων έσπευσαν προς το Κίεβο, περίπου 90 χιλιόμετρα (56 μίλια) νότια των συνόρων.
Φωτογραφίες: Οι ανησυχίες αυξάνονται ότι η Λευκορωσία θα μπορούσε να αποτελέσει σημείο εκτόξευσης για μια νέα ρωσική επίθεση στην Ουκρανία
Οι ελπίδες του Πούτιν για μια γρήγορη κατάληψη του Κιέβου διαψεύστηκαν από τη σκληρή ουκρανική αντίσταση, κάνοντας τις συνοδείες ρωσικών αρμάτων εύκολη λεία κατά μήκος στενών δρόμων.
Περισσότερο από ένα μήνα μετά την εισβολή, τα ρωσικά στρατεύματα, που είχαν υποστεί μεγάλες απώλειες και αγωνίστηκαν να διατηρήσουν τις γραμμές ανεφοδιασμού, αποσύρθηκαν από το Κίεβο και άλλες περιοχές που κατείχαν στη βορειοανατολική Ουκρανία σε αυτό που το Κρεμλίνο αποκάλεσε «χειρονομία καλής θέλησης».
Η Λευκορωσία φιλοξένησε τις πρώτες συνομιλίες μεταξύ ρωσικών και ουκρανικών αντιπροσωπειών καθώς η Μόσχα προσπαθεί να διαπραγματευτεί ένα γρήγορο τέλος της σύγκρουσης εβδομάδες μετά την έναρξή της. Οι συνομιλίες μεταφέρθηκαν στην Κωνσταντινούπολη αλλά δεν κατέληξαν σε συμφωνία.
Καθώς η σύγκρουση μετατράπηκε σε πόλεμο φθοράς, η Λευκορωσία έπαιξε βασικό ρόλο στην υποστήριξη της πολεμικής προσπάθειας της Μόσχας. Λευκορωσικά εργοστάσια παράγουν ζωτικής σημασίας εξαρτήματα, όπως μικροτσίπ και άλλα ηλεκτρονικά, συστήματα οπτικής καθοδήγησης, πυρομαχικά πυροβολικού και βαρέα φορτηγά που μεταφέρουν ρωσικούς βαλλιστικούς πυραύλους.
Ο Vladyslav Vlasiuk, ο ειδικός απεσταλμένος του Ουκρανού Προέδρου για την Πολιτική Κυρώσεων, είπε ότι θραύσματα του βαλλιστικού πυραύλου Oreshnik που εκτόξευσε η Ρωσία στην Ουκρανία στις 24 Μαΐου περιείχαν μικροτσίπ από τη Λευκορωσία. Προέτρεψε τους δυτικούς συμμάχους να αυστηροποιήσουν τις κυρώσεις στη Λευκορωσία.
Η Λευκορωσία παρέχει επίσης χώρους εκπαίδευσης για τον στρατό της Μόσχας, φιλοξενεί κοινές ασκήσεις και παρέχει νοσοκομεία για τη θεραπεία τραυματιών Ρώσων στρατιωτών.
Η BELPOL, μια ομάδα πρώην στρατιωτικών και αξιωματικών επιβολής του νόμου που αντιτίθενται στον Λουκασένκο, λέει ότι η βιομηχανία της Λευκορωσίας έχει ουσιαστικά ενσωματωθεί στην πολεμική μηχανή του Κρεμλίνου. Λέγεται ότι υπάρχουν περισσότερα από 500 εργοστάσια στη Λευκορωσία που ασχολούνται με την κατασκευή όπλων και πυρομαχικών, τη συντήρηση στρατιωτικού εξοπλισμού και την υποστήριξη υλικοτεχνικής υποστήριξης.
«Το καθεστώς του Λουκασένκο εμπλέκεται αρκετά σοβαρά στον πόλεμο», δήλωσε στο Associated Press ο επικεφαλής της Belbol, Ulladimir Zhihar. «Ο Λουκασένκο κάνει ό,τι μπορεί για να βοηθήσει τη Ρωσία».
Ο Zhihar είπε ότι στην περιοχή Gomel στα σύνορα με την Ουκρανία, έχει ξεκινήσει η κατασκευή ενός μεγάλου πεδίου βολής και στρατώνων για μεγάλο αριθμό στρατευμάτων. Πρόσθεσε ότι η Ουκρανία αναγκάστηκε να κρατήσει πολλά στρατεύματα στα σύνορά της με τη Λευκορωσία για να τους εμποδίσει να πολεμήσουν τις ρωσικές δυνάμεις σε μια πρώτη γραμμή άνω των 1.000 χιλιομέτρων (600 μίλια).
κάτω από τη ρωσική πυρηνική ομπρέλα
Η Λευκορωσία συνορεύει επίσης με τα μέλη του ΝΑΤΟ με τη Λετονία, τη Λιθουανία και την Πολωνία και διαθέτει πολλά ρωσικά τακτικά πυρηνικά όπλα. Τον Δεκέμβριο του περασμένου έτους, η Ρωσία ανακοίνωσε ότι το τελευταίο πυρηνικό σύστημα πυρηνικής κεφαλής μέσου βεληνεκούς της «Oleshnik» τέθηκε σε χρήση στη Λευκορωσία.
Η Ρωσία έχει χρησιμοποιήσει συμβατικά οπλισμένες εκδόσεις πυραύλων Oreshnik για να χτυπήσει εγκαταστάσεις στην Ουκρανία τρεις φορές – μία φορά τον Νοέμβριο του 2024 και ξανά τον Ιανουάριο και νωρίτερα αυτόν τον μήνα.
Το 2024, το Κρεμλίνο αναθεώρησε το πυρηνικό του δόγμα για να θέσει τη Λευκορωσία κάτω από τη ρωσική πυρηνική ομπρέλα. Ο Πούτιν είπε ότι η Μόσχα θα διατηρήσει τον έλεγχο των πυρηνικών της όπλων που αναπτύσσονται στη Λευκορωσία, αλλά θα επιτρέψει στους συμμάχους της να επιλέξουν στόχους σε περίπτωση σύγκρουσης.
Νωρίτερα αυτό το μήνα, η Ρωσία και η Λευκορωσία πραγματοποίησαν ασκήσεις μεγάλης κλίμακας που περιελάμβαναν την παράδοση πυρηνικών κεφαλών στις πυραυλικές δυνάμεις και προετοιμασίες για εκτόξευση. Στο πλαίσιο της άσκησης, ένα πλήρωμα πυραύλων της Λευκορωσίας εκτόξευσε έναν πύραυλο Iskander με ικανότητα πυρηνικής ενέργειας από βεληνεκές στη νότια Ρωσία.
Ο Ζιχάρ είπε: “Η Λευκορωσία στερείται στρατιωτικής κυριαρχίας. Μόλις η Μόσχα κρίνει απαραίτητη τη στρατηγική της, η Μόσχα θα χρησιμοποιήσει φυσικά τη Λευκορωσία ως εφαλτήριο για έναν νέο γύρο εισβολής στην Ουκρανία ή κάποιου είδους ένοπλη σύγκρουση με χώρες του ΝΑΤΟ.” Επισήμανε ότι η Λευκορωσία παρέχει ένα «πολύ βολικό εφαλτήριο» για μια τέτοια εισβολή.
Ο Ζελένσκι προειδοποιεί για επιθέσεις από τη Λευκορωσία
Την περασμένη εβδομάδα, ο Πρόεδρος της Ουκρανίας Volodymyr Zelensky είπε ότι οι υπηρεσίες πληροφοριών του έμαθαν ότι η Μόσχα είχε πρόσφατα εντείνει τις προσπάθειές του «να σύρει τη Λευκορωσία περαιτέρω στον πόλεμο και να ξεκινήσει πιο επιθετικές ενέργειες από το έδαφος της Λευκορωσίας». Είπε ότι οι στόχοι μπορεί να είναι η περιοχή Τσερνίγοφ-Κίεβο ή χώρες του ΝΑΤΟ που συνορεύουν με τη Λευκορωσία.
Ο Ζελένσκι είπε ότι διέταξε τις στρατιωτικές υπηρεσίες και τις υπηρεσίες ασφαλείας να προετοιμάσουν τις απαντήσεις και να ενισχύσουν την άμυνα του βορρά.
Ο Λουκασένκο αρνείται οποιαδήποτε σχέδια για επιθετικότητα και δηλώνει ότι η Λευκορωσία δεν θα συμμετάσχει στη σύγκρουση εκτός εάν δεχθεί επίθεση.
Ο πρώην υπουργός Άμυνας της Ρωσίας και νυν γραμματέας του Συμβουλίου Ασφαλείας Σεργκέι Σόιγκου απέρριψε επίσης τους ισχυρισμούς του Ζελένσκι, χαρακτηρίζοντάς τους τακτική εκφοβισμού με στόχο την προσέλκυση περισσότερης δυτικής βοήθειας στο Κίεβο.
Ωστόσο, σε ένδειξη αυξανόμενης ανησυχίας στη Δύση, ο Γάλλος πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν τόνισε τον κίνδυνο να συρθεί η Λευκορωσία στον πόλεμο σε μια τηλεφωνική επικοινωνία με τον Λουκασένκο στις 24 Μαΐου, την πρώτη τους κλήση από την έναρξη της εισβολής. Ο Λουκασένκο είπε ότι θα φιλοξενήσει Γάλλους απεσταλμένους την επόμενη εβδομάδα για συνομιλίες σχετικά με την ευρωπαϊκή ασφάλεια και τις προοπτικές χαλάρωσης των κυρώσεων της ΕΕ.
Ο εκπρόσωπος της Ουκρανικής Συνοριοφυλακής Αντρίι Ντεμτσένκο δήλωσε την περασμένη εβδομάδα ότι οι ουκρανικές δυνάμεις δεν εντόπισαν καμία συσσώρευση στρατευμάτων και όπλων κοντά στα σύνορα, αν και τα στοιχεία των πληροφοριών έδειξαν ότι η Ρωσία πίεζε ολοένα και περισσότερο τη Λευκορωσία να συμμετάσχει απευθείας στον πόλεμο.
Η ηγέτης της εξόριστης αντιπολίτευσης της Λευκορωσίας Σβιατλάνα Τσιχανούσκαγια επισκέφθηκε το Κίεβο την περασμένη εβδομάδα και τόνισε ότι «η Λευκορωσία δεν πρέπει ποτέ ξανά να γίνει εφαλτήριο επιθετικότητας».
«Τα ρωσικά τανκς δεν πρέπει πλέον να ταξιδεύουν μέσω της Λευκορωσίας προς το Τσέρνιγκοφ, το Ζιτόμιρ, το Ρίβνε ή το Κίεβο», είπε η Τσιχανούσκαγια στο Associated Press. “Η Ουκρανία παλεύει για τον εαυτό της και για όλους τους ανθρώπους που έζησαν κάτω από τη σκιά της αυτοκρατορίας για τόσο καιρό. Αγωνίζεται για το δικαίωμα να ζει ειρηνικά. Η μοίρα της χώρας μου, της Λευκορωσίας, εξαρτάται επίσης από την επιτυχία της Ουκρανίας.”
Σύμφωνα με επίσημα στοιχεία, οι ένοπλες δυνάμεις της Λευκορωσίας ανέρχονται σε 48.600, που είναι ελάχιστη δύναμη σε σύγκριση με το 1,5 εκατομμύριο της Ρωσίας. Σε περίπτωση πολέμου, η Λευκορωσία είναι έτοιμη να κινητοποιήσει 290.000 ανθρώπους, αλλά χρειάζονται όπλα και εκπαίδευση για να είναι έτοιμοι για μάχη.
«Ο στρατός της Λευκορωσίας δεν είναι κατάλληλος για επιθετικές επιχειρήσεις», δήλωσε ο στρατιωτικός αναλυτής του Μινσκ, Alexander Aleshin. «Μια επίθεση από τη Λευκορωσία θα απαιτούσε…την κινητοποίηση έως και 500.000 στρατιωτών».
Αυτό θα σήμαινε την απομάκρυνση όλων των ανθρώπων από την εθνική οικονομία και στη συνέχεια την εύρεση όπλων για αυτούς, είπε, προσθέτοντας: «Νομίζω ότι αυτή η επιλογή είναι απίθανη».
Είπε ότι η Ουκρανία έχει κατασκευάσει βαριές οχυρώσεις και έχει βάλει νάρκες στα σύνορά της με τη Λευκορωσία, καθιστώντας εύκολη την αποτροπή κάθε απόπειρας εισβολής.
«Ακόμη και με μικρό αριθμό στρατευμάτων, οι Ουκρανοί μπορούν εύκολα να αμυνθούν και να προκαλέσουν μεγάλες απώλειες στον Λευκορωσικό στρατό», είπε ο Aleshin. «Από στρατιωτική άποψη, είναι αδύνατο να ξεκινήσει μια επίθεση από το έδαφος της Λευκορωσίας χωρίς να υποστούν μεγάλες απώλειες».
Πρόσθεσε ότι ο Λουκασένκο είναι ικανοποιημένος με τη θέση της Λευκορωσίας ως κύριου προμηθευτή στρατιωτικού εξοπλισμού και αντιτίθεται σθεναρά στην άμεση εμπλοκή στον πόλεμο.
«Το τελευταίο πράγμα που θέλει να κάνει ο Λουκασένκο είναι να πολεμήσει και θα κάνει ό,τι χρειάζεται για να διατηρήσει την τρέχουσα θέση του, ώστε να μπορεί να αποφύγει τις μάχες ενώ αποκομίζει τεράστια κέρδη από τον πόλεμο», είπε ο Αλεσίν.
