Μετά από περισσότερες από μια εβδομάδα επιδρομών που τερμάτισαν μια κακή κατάπαυση του πυρός, η σύγκρουση μεταξύ των Ηνωμένων Πολιτειών και του Ιράν βρίσκεται στα άκρα. Τώρα είναι η ώρα, λένε οι αναλυτές, να βρούμε έναν τρόπο να δημιουργήσουμε μια εκθετικά καταστροφική σύγκρουση – ή να διακινδυνεύσουμε να προκαλέσουμε έναν πόλεμο που ξεπερνάει αυτό που είναι σε θέση να συγκρατήσουν.
Και ακόμη κι αν οι κίνδυνοι της κλιμάκωσης αυξάνονται, λένε οι αναλυτές, καμία πλευρά δεν μπορεί πραγματικά να το αντέξει οικονομικά, είτε οικονομικά είτε πολιτικά στο εσωτερικό.
Τις τελευταίες ημέρες, η Τεχεράνη και η Ουάσιγκτον πραγματοποίησαν πλήγματα που γρήγορα ξεπέρασαν τους στρατιωτικούς στόχους και σταδιακά αύξησαν το διακύβευμα του νέου τους πολέμου.
Και οι δύο πλευρές έχουν πλήξει τις μονάδες νερού και αφαλάτωσης που κινδυνεύουν να στερήσουν από δεκάδες χιλιάδες παροχές ρεύματος και νερού κατά τη θανατηφόρα καλοκαιρινή ζέστη του Κόλπου. Η κυκλοφορία μέσω του ζωτικού στενού του Ορμούζ εμποδίζεται και πάλι τόσο από την Τεχεράνη όσο και από την Ουάσιγκτον, ενώ οι Ηνωμένες Πολιτείες επέβαλαν εκ νέου αποκλεισμό στα ιρανικά λιμάνια.
Οι αμερικανικές επιδρομές έχουν βομβαρδίσει βαριά τους δρόμους και τις υποδομές στο νότιο Ιράν, σκοτώνοντας και αιχμαλωτίζοντας αμάχους, ενώ εγείρουν φόβους, προετοιμάζουν το έδαφος για μια πιθανή εισβολή στην περιοχή.
Τα πλήγματα του Ιράν στις αμερικανικές δυνάμεις στην Ιορδανία σκότωσαν δύο αμερικανούς στρατιώτες και τραυμάτισαν δεκάδες, φέρνοντας το ανθρώπινο κόστος του πολέμου πολύ πιο κοντά για τους Αμερικανούς, ενώ η προβολή της κυβέρνησης Τραμπ για πλήρη στρατιωτική κυριαρχία έχει τρυπήσει.
«Αυτή είναι η στιγμή αφύπνισης και για τις δύο πλευρές», δήλωσε η Ellie Geranmayeh, ειδικός στο Ιράν στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο Εξωτερικών Σχέσεων. «Είτε βγαίνουν από τη διπλωματική ράμπα τώρα είτε κινδυνεύουν να μπουν σε πόλεμο για μια διαχειριζόμενη κλιμάκωση».
Καθώς οι στόχοι και των δύο πλευρών διευρύνονται, τόσο αυξάνεται και η πιθανή γεωγραφική εμβέλεια του πολέμου.
Τα αυξανόμενα χτυπήματα σε υποδομές στο Ιράν και τις χώρες του Αραβικού Κόλπου θα μπορούσαν γρήγορα να καταστρέψουν τους άμαχους πληθυσμούς στην περιοχή. Το Ιράν έχει ήδη προειδοποιήσει ότι εάν χτυπηθεί αρκετά σοβαρά, θα πυροβολήσει σε εγκαταστάσεις του Κόλπου που είναι κρίσιμες για τον διεθνή ενεργειακό εφοδιασμό.
Η συμμαχική με τις ΗΠΑ Σαουδική Αραβία κατέλαβε ένα αεροδρόμιο την περασμένη εβδομάδα από τους ευθυγραμμισμένους με το Ιράν αντάρτες Χούτι στη Σαναά της Υεμένης. Αυτό αύξησε την πιθανότητα, είπε η κ. Geranmayeh, από την Τεχεράνη, η οποία κάλεσε τους Υεμενίτες συμμάχους της να μπλοκάρουν την κρίσιμη ναυτιλιακή διαδρομή στην Ερυθρά Θάλασσα, Μπαμπ αλ-Μαντάμπ. Μια τέτοια κίνηση θα συνέτεινε γρήγορα τους κινδύνους για την παγκόσμια οικονομία.
Το κόστος της κλιμάκωσης της σύγκρουσης είναι υψηλό και για τις δύο πλευρές.
Τόσο η κυβέρνηση Τραμπ όσο και η νέα σκληροπυρηνική ηγεσία του Ιράν αντιμετωπίζουν όλους τους ίδιους οικονομικούς και πολιτικούς κινδύνους που μόλις ένα μήνα νωρίτερα ανάγκασαν τις αντιμαχόμενες κυβερνήσεις τους να υπογράψουν ένα αόριστα διατυπωμένο «μνημόνιο κατανόησης» με στόχο τη διαπραγμάτευση για τον τερματισμό της σύγκρουσης.
Όπως και εκείνη την εποχή, η ζημιά που προκάλεσε ο πόλεμος στην παγκόσμια οικονομία από την αρχική αμερικανική-ισραηλινή επίθεση στο Ιράν τον περασμένο Φεβρουάριο δεν έχει ακόμη υποχωρήσει. Η επέκταση του αντιλαϊκού πολέμου περαιτέρω κινδυνεύει να βλάψει τους Ρεπουμπλικάνους συμμάχους του Προέδρου Τραμπ στις επερχόμενες ενδιάμεσες εκλογές.
Η οικονομία του Ιράν ήταν τόσο κακή πριν από τον πόλεμο που πυροδότησε εθνικές διαμαρτυρίες που κατεστάλησαν σε μια θανατηφόρα καταστολή. Τώρα, χτυπημένη από μεγάλης κλίμακας καταστροφή, αντιμετωπίζει έναν επικίνδυνο οικονομικό λογαριασμό που επιδεινώνεται από τον αποκλεισμό των ΗΠΑ στα πλοία της.
Οι ίδιοι οι παράγοντες που καθιστούν την κλιμάκωση τόσο επικίνδυνη για την Ουάσιγκτον και την Τεχεράνη μπορεί επίσης να είναι αυτοί που τις ωθούν σε πιο επικίνδυνες επιθέσεις καθώς προσπαθούν να αυξήσουν την πίεση ο ένας στον άλλο.
«Η σύγκρουση έχει γίνει πλέον ένας αγώνας ενάντια στο χρόνο και ένας πόλεμος αντοχής», έγραψε ο Hamidreza Azizi, Ιρανός ειδικός σε θέματα ασφάλειας στο Γερμανικό Ινστιτούτο Διεθνών Υποθέσεων και Υποθέσεων Ασφάλειας, στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. «Το κρίσιμο ερώτημα θα είναι εάν οι επιδεινούμενες οικονομικές συνθήκες και οι συνθήκες υποδομής του Ιράν υπερβαίνουν την αύξηση των τιμών της ενέργειας, λόγω της αστάθειας στα στενά του Ορμούζ, ή το αντίστροφο».
Η δυσαρέσκεια για το ανθρώπινο και οικονομικό κόστος του πολέμου αρχίζει να γίνεται πιο αισθητή στο Ιράν. Το Σάββατο, 268 επιφανείς Ιρανοί, συμπεριλαμβανομένων ακαδημαϊκών, πολιτικών, αθλητών, κληρικών και συνδικαλιστών, υπέγραψαν ένα αίτημα «όχι στον πόλεμο» – μια επικίνδυνη κίνηση τη στιγμή που η κυβέρνηση, με την υποστήριξη μιας ισχυρής σκληροπυρηνικής βάσης υπέρ του πολέμου, συνεχίζει να καταπιέζει σε μεγάλο βαθμό τη διαφωνία.
«Η κυβέρνηση θα έχει πολύ δύσκολο χρόνο να πείσει τους ανθρώπους ότι θα πρέπει να συνεχίσουν να πολεμούν αυτόν τον πόλεμο με τίμημα την καταστροφή του Ιράν», δήλωσε ο Omid Memarian, Ιρανός αναλυτής στο DAWN, ένα ερευνητικό ινστιτούτο Μέσης Ανατολής με έδρα την Ουάσινγκτον. «Έτσι ο χρόνος κυλά και για αυτούς».
Αυτή η αίσθηση του χρόνου είναι πιθανότατα αυτό που ενθάρρυνε το Ιράν να εξαπολύσει τις επιθέσεις σε πλοία που ξεκίνησαν την τελευταία σπείρα, είπε ο Farzan Sabet, Ιρανός αναλυτής στο Geneva Graduate Institute στην Ελβετία, όχι με στόχο την επέκταση του πολέμου αλλά για να εκμεταλλευτεί τα στρατηγικά κέρδη ενώ τα έχει.
«Είδαν τη μόχλευση τους και τα πράγματα μπορούν να κατέβουν γρήγορα για να ελέγξουν», είπε, καθώς οι Ηνωμένες Πολιτείες ενθάρρυναν τα πλοία να περιηγηθούν στην πλωτή οδό πέρα από την ιρανική επιτήρηση κατά τη διάρκεια της εκεχειρίας.
Αυτές οι επιθέσεις θα πρέπει να θεωρηθούν ως ιρανικές προσπάθειες να «παραμείνουν σχετικοί στο πιθανό τραπέζι των διαπραγματεύσεων» περισσότερο παρά να σηματοδοτήσουν ότι στοχεύουν να κερδίσουν στρατιωτικά, είπε ο κ. Μεμαριάν. Και μπορούσαν εύκολα να αποσυρθούν.
Οι επιθέσεις σε αμερικανικούς στόχους στην Ιορδανία, για παράδειγμα, προκάλεσαν όχι μόνο μεγάλες απώλειες και ζημιές σε ελικόπτερα και εξοπλισμό. Έχουν τονίσει πολύ δημόσια ότι η Τεχεράνη διατηρεί την ικανότητα να αντεπιτίθεται και μερικές φορές να υπερτερεί ενός πολύ πιο ισχυρού αμερικανικού στρατού.
Η πιθανότητα τέτοιες επιθέσεις να πυροδοτήσουν την οργή της κοινής γνώμης στις Ηνωμένες Πολιτείες, ή απλώς να εξοργίσουν τον υδράργυρο κ. Τραμπ, είπε ο κ. Μεμαριάν, τώρα «ξεκάθαρα φέρνει τον Τραμπ σε μια θέση όπου είναι πιο πιθανό να κλιμακωθεί στρατιωτικά».
Ταυτόχρονα, με το οικονομικό και πολιτικό διακύβευμα τόσο υψηλό, ο κ. Τραμπ έχει λίγες ευχάριστες επιλογές για κλιμάκωση.
Από τώρα έως τις αρχές έως τα μέσα Αυγούστου, είπε ο κ. Σαμπέτ, η κυβέρνηση Τραμπ είναι πιθανό να προσπαθήσει να αποδυναμώσει στρατιωτικά τους ηγέτες του Ιράν ή να καταστρέψει την ικανότητα του Ιράν να ελέγχει την κυκλοφορία στα Στενά του Ορμούζ μέσω ασύμμετρων επιθέσεων. Ωστόσο, είπε, υπάρχουν ελάχιστα σημάδια ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες θα το πετύχουν.
«Είμαι δύσπιστος για οποιαδήποτε άνευ προηγουμένου κλιμάκωση των ΗΠΑ που θα μπορούσε να αλλάξει δραματικά τον λογισμό του Ιράν», είπε. «Θα έπρεπε να είναι κάτι πραγματικά συνταρακτικό», είπε.
Μια προσέγγιση που θα μπορούσε να επιτύχει αυτό το αποτέλεσμα θα ήταν μια χερσαία εισβολή των ΗΠΑ, πιθανότατα σε ένα νότιο νησί κοντά στο στενό. Πολλοί Ιρανοί είδαν τα έντονα πλήγματα των ΗΠΑ στο νότιο τμήμα της χώρας ως πιθανό πρόδρομο μιας τέτοιας εκστρατείας.
Η κ. Geranmayeh, η αναλύτρια του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, είπε ότι οι κίνδυνοι που προηγουμένως είχαν κάνει την κυβέρνηση Τραμπ να διστάζει αυτή την επιλογή – από το ενδεχόμενο σοβαρών απωλειών έως την πιθανότητα παρατεταμένης κατοχής – είναι τώρα ακόμη μεγαλύτεροι. Τα αμερικανικά στρατεύματα θα αντιμετώπιζαν νέα μειονεκτήματα όπως η έντονη καλοκαιρινή ζέστη και οι ιρανικές δυνάμεις, που προετοιμάζονται για μια τέτοια επίθεση εδώ και μήνες.
Εάν ο κ. Τραμπ εξέταζε μια τέτοια εκστρατεία, αυτή πιθανότατα θα ερχόταν μετά τις ενδιάμεσες εκλογές, υποστήριξε ο κ. Σαμπέτ, όταν ο πολιτικός κίνδυνος για αυτόν είναι μικρότερος.
Οι επόμενες μέρες θα είναι ακόμα επισφαλείς. Καθώς το Ιράν επιθυμεί να προβάλει τη στρατιωτική του ισχύ, οποιοδήποτε χτύπημα κινδυνεύει με λάθος υπολογισμό που θα μπορούσε να βαθύνει τον πόλεμο αντί να επισπεύσει τις διαπραγματεύσεις, δήλωσε ο κ. Memarian του DAWN, του ερευνητικού ινστιτούτου με έδρα την Ουάσιγκτον.
«Νομίζω ότι θα χειροτερέψει πολύ πριν βελτιωθεί», είπε.
Γεια σου Μαχούζι Η αναφορά συνέβαλε.
