Συνέντευξη στην ταινία “Humboldt USA” για τη Φύση: Visions of Reality 2026

Αμέτρητα μέρη στις ΗΠΑ φέρουν το όνομα του Alexander von Humboldt. Στην πραγματικότητα, ο Γερμανός φυσιοδίφης και πολυμαθής έχει περιγραφεί ως το άτομο με περισσότερα είδη – από πιγκουίνους και πιθήκους μέχρι ορχιδέα – και μέρη που ονομάζονται από αυτόν από οποιονδήποτε άλλο άνθρωπο. Και στις αρχές του 19ου αιώνα, πρότεινε μια ριζοσπαστική ιδέα που ήταν επίσης δημοφιλής στο πλαίσιο της κλιματικής αλλαγής: να θεωρηθεί η φύση ως ένα «δίκτυο διασυνδεδεμένων ζωών».

Humboldt ΗΠΑτο ντεμπούτο της ταινίας μεγάλου μήκους από τον G. Anthony Svatek, ακολουθεί τα βήματά του, ταξιδεύοντας στις Η.Π.Α., από τα αρχαία δάση redwood σε ένα πάρκο στην πολιτεία της Νέας Υόρκης και τα λαμπερά φώτα της Νεβάδα, για να εξερευνήσει την εξελισσόμενη σχέση μας με τη φύση. Συνδυάζοντας τις ιστορίες των ανθρώπων σε αυτές τις τοποθεσίες, τα λόγια και τις σκέψεις του ίδιου του Humboldt από τον σκηνοθέτη, το καλειδοσκοπικό αποτέλεσμα είναι ένα παιχνιδιάρικο, αλλά και γεμάτο, ερωτικό γράμμα προς τον φυσιοδίφη.

Humboldt ΗΠΑ Παγκόσμια πρεμιέρα στον διεθνή διαγωνισμό ταινιών μεγάλου μήκους του 57ου ελβετικού φεστιβάλ ντοκιμαντέρ Visions du Réel στη Νιόν, κοντά στη Γενεύη, την Τετάρτη 22 Απριλίου. Στη συνέχεια, η ταινία θα κάνει πρεμιέρα στις ΗΠΑ και τη Βόρεια Αμερική στις 2 Μαΐου στο Museum of the Moving Image’s First Look.

«Αμέτρητα μέρη στις Ηνωμένες Πολιτείες εξακολουθούν να φέρουν το όνομα του Alexander von Humboldt — queer φυσιοδίφης, οραματιστής οικολόγος, τώρα σε μεγάλο βαθμό ξεχασμένος», τονίζουν οι σημειώσεις του Τύπου για την ταινία. «Ο λαχταράς σκηνοθέτης χρησιμοποιεί τρία από αυτά ως απίθανο κοινό έδαφος, υφαίνοντας τις σημερινές ζωές: αστικοί ακτιβιστές που πρασινίζουν παραμελημένες γειτονιές, επιστήμονες που σαρώνουν δάση κοκκινόξυλου, κυνηγοί που επιστρέφουν πρόβατα μεγαλόσχημα σε προστατευμένη γη. Από γενεές και τοπία, Humboldt ΗΠΑ ρωτά τι απομένει από ένα όραμα «διασύνδεσης».

Humboldt ΗΠΑ Η παραγωγή έγινε από τους Svatek και Elijah Stevens της Space Time Films, η οποία διαχειρίζεται επίσης τις πωλήσεις. Ο Svatek έγραψε και σκηνοθέτησε το doc, με τον Sean Hanley και τον σκηνοθέτη να χειρίζονται την κινηματογράφηση της ταινίας. Το μοντάζ έγινε από τους Kaija Siirala και Svatek.

Η Svatek με έδρα το Μπρούκλιν, της οποίας τα σορτς περιλαμβάνουν το 2023 Μερικές σκέψεις για τον Κοινό ΦρύνοΈνα «μανιφέστο του κινηματογραφικού κολάζ για την υπεράσπιση της ομορφιάς μέσα στον πολιτικό κυνισμό και την περιβαλλοντική αλλοτρίωση» βασισμένο σε ένα δοκίμιο του Τζορτζ Όργουελ και αφήγηση της Τίλντα Σουίντον, αναπτύχθηκε στις Αυστριακές Άλπεις. Και όπως πιθανότατα μπορείτε ήδη να πείτε, το έργο του διερεύνησε τη διασπασμένη σχέση των ανθρώπων με τον φυσικό κόσμο.

Πριν από την παγκόσμια πρεμιέρα της ταινίας, ο Svatek μίλησε με ΘΡ για Humboldt ΗΠΑη σχέση των ανθρώπων με τη φύση και ποια στοιχεία της προσωπικής του εμπειρίας καθρεφτίζουν τη ζωή του Humboldt.

Γιατί αποφασίσατε να κάνετε μια ταινία για τον Humboldt; Τι σου μίλησε για τη ζωή του; Γνώριζα μερικά από τα έργα του, αλλά δεν είχα συνειδητοποιήσει πόσο μεγάλο σημάδι άφησε στις ΗΠΑ

Τον ήξερα και ως όνομα και ως φιγούρα, αλλά όχι πολύ περισσότερο από αυτό. Το 2015 κυκλοφόρησε ένα βιβλίο με τις περισσότερες πωλήσεις, Η εφεύρεση της φύσης (του Andrea Wulf), η οποία ήταν μια πολύ συναρπαστική βιογραφία που διάβασα. Τον έκανε να είναι αυτός ο ομοφυλόφιλος πρωτο-περιβαλλοντολόγος που προέβλεψε την ανθρωπογενή κλιματική αλλαγή πριν από 200 χρόνια, η οποία ήταν μια πολύ ελκυστική ιστορία.

Ταυτίστηκα κατά κάποιο τρόπο μαζί του, γιατί υπήρχαν αυτοί οι βιογραφικοί παραλληλισμοί ανάμεσα σε μένα και αυτόν. Αποκαλούσε τον εαυτό του μισό Αμερικανό, μισό Γερμανό, και εγώ είμαι μισός Αυστριακός, μισός Αμερικανός. Έχουμε τα ίδια γενέθλια. Είμαστε και οι δύο queer. Αυτοί οι βιογραφικοί παραλληλισμοί με αγκάλιασαν σε αυτό το προσωπικό επίπεδο, αλλά η διάχυση και η φήμη που είχε εκείνη την εποχή, και το πώς φάνηκε στο τοπίο σε όλες τις Ηνωμένες Πολιτείες, ήταν επίσης πραγματικά ενδιαφέροντα για μένα.

Έγινε η άγκυρα, μια ενδιαφέρουσα φιγούρα, για να σκεφτεί πώς ο περιβαλλοντισμός και η σχέση μας με τον φυσικό κόσμο έχουν αλλάξει τα τελευταία 200 χρόνια. Η προσέγγισή του στον φυσικό κόσμο ήταν είτε αυτή η ρομαντική προσέγγιση είτε πολύ επιστημονική. Και συμπυκνώνει και τα δύο.

Μπορείτε να μου πείτε λίγα περισσότερα για αυτές τις δύο προσεγγίσεις;

Νιώθω ότι μέσα στο δυτικό παράδειγμα, εξακολουθούμε να παλεύουμε με αυτά τα δύο αντίθετα. Η φύση είτε είναι περιφραγμένη σε ένα εθνικό πάρκο είτε είναι ο τομέας της επιστήμης. Και τα δύο είναι πολύ αφηρημένα οράματα και κατανοήσεις του φυσικού κόσμου. Στη συνέχεια, όμως, ο Humboldt μίλησε για το πώς όλα ήταν αλληλένδετα. Δεδομένου ότι με ενδιαφέρει ο τρόπος που η τεχνολογία έχει αλλάξει τη σχέση μας με τον φυσικό κόσμο, ήταν μια πραγματικά ενδιαφέρουσα άγκυρα για να μιλήσει για το τι σημαίνει διασύνδεση στις μέρες μας.

Δεν ήθελα να κάνω μια βιογραφική ταινία, αλλά είδα το όνομά του σε όλη τη χώρα, και αυτό μου φάνηκε σαν μια πρόσκληση να εξερευνήσω αυτή την ιδέα της διασύνδεσης 200 χρόνια αργότερα και πώς εκδηλώνεται.

Συχνά προσπαθώ να ψάξω πώς συνδέονται τα πράγματα και πώς μια αιτία εδώ μπορεί να έχει αποτέλεσμα εκεί πέρα. Αλλά ενώ παρακολουθούσε Humboldt ΗΠΑΈπιασα τον εαυτό μου να συνειδητοποιεί ότι μπορεί επίσης να υπάρχουν προβλήματα με αυτή τη σκέψη. Πόσο νωρίς ήξερες ότι θα αγγίξεις αυτά τα υπέρ και τα κατά;

Χαίρομαι πολύ που το καταλάβατε, γιατί ήθελα η ταινία να αντικατοπτρίζει αυτή την πολυπλοκότητα. Ο Humboldt, ως άνθρωπος, είναι επίσης μια πολύ περίπλοκη, πολύπλοκη φιγούρα, οπότε ήθελα τα θέματα και οι άνθρωποι που γύριζα να το αντικατοπτρίζουν επίσης, τόσο στις προσωπικές τους ιστορίες, όσο και ως εννοιολογικό πράγμα.

Ναι, στις μέρες μας, αυτή η ιδέα ότι όλα είναι διασυνδεδεμένα είναι και πάλι πολύ δημοφιλής, τόσο με την οικολογική όσο και με την τεχνολογική έννοια. Είμαι πολύ τεχνοσκεπτικιστής, και έτσι πολλές από τις προηγούμενες εργασίες μου αφορούν τον τρόπο με τον οποίο η τεχνολογική πρόοδος αλλάζει τη σχέση μας με τον φυσικό κόσμο. Έχω φτιάξει πολλά σορτς για αυτό το θέμα. Η φύση είναι μια πολύ αφηρημένη, διαμεσολαβημένη εμπειρία για πολλούς ανθρώπους που ζουν σε πόλεις, όπως εγώ.

Πώς διαλέξατε τις τοποθεσίες και βρήκατε τους χαρακτήρες στους οποίους βλέπουμε Humboldt ΗΠΑ?

Άρχισα να επιλέγω τοπωνύμια Humboldt και προσπάθησα να έχω κατά νου το φάσμα των περιβαλλόντων, τόσο κοινωνικά όσο και τοπικά, για να αντιπροσωπεύσω τις ΗΠΑ. Έτσι ήθελα κάτι που να αισθάνομαι πολύ αστικό, ήθελα κάτι που να αισθάνομαι πολύ αγροτικό και ήθελα κάτι που να αισθάνομαι πολύ techno ουτοπία με ανθρώπους AI στην Καλιφόρνια.

Μόλις άρχισα να περνάω χρόνο σε αυτά τα μέρη, να μιλάω με ανθρώπους και να προσπαθώ να συνδεθώ μαζί τους. Έγινε αυτή η πολύ διαισθητική διαδικασία του κάστινγκ, ας πούμε έτσι. Στην περίπτωση της Καλιφόρνια, για παράδειγμα, ένας συνάδελφος σκηνοθέτης είπε: «Υπάρχει αυτή η ομάδα ανθρώπων που αυτοαποκαλούνται οικολόγοι αρχειοθέτες και προσπαθούν να σαρώσουν κόκκινο ξύλο και να φέρουν όλο αυτό τον εξοπλισμό στη φύση για να προσπαθήσουν να φτιάξουν οργανικούς αλγόριθμους».

Άκουσα ότι δούλευες σε αυτήν την ταινία για αρκετά χρόνια.

Ναι, πήρε λίγο χρόνο. Ξεκίνησα το πρώτο μου ερευνητικό γύρισμα στα τέλη του 2019, οπότε έχουν περάσει σχεδόν επτά χρόνια. Ξεκίνησα στη Νεβάδα με αυτό το γύρισμα της μετεγκατάστασης προβάτων και μετά, φυσικά, χτύπησε ο COVID. Και μετά υπήρξε μια περίοδος ενός ή δύο ετών που δεν συνέβαιναν πολλά.

Ακούμε τη φωνή σου μέσα Humboldt ΗΠΑ σε κάτι που μοιάζει με μια συνομιλία ή μια ερωτική επιστολή στον Humboldt. Αλλά μοιράζεστε επίσης απογοητεύσεις και ανησυχίες. Πόσο νωρίς αποφασίσατε να ηχογραφήσετε αυτή τη φωνή ως αφηγηματική συσκευή;

Αυτό ήταν το πιο δύσκολο στοιχείο, η συγγραφή της φωνής. Όποιος έχει κάνει ποτέ μια ταινία που περιλαμβάνει φωνή, ξέρει πόσο δύσκολο είναι. Συνέχισα να επανέρχομαι σε αυτό το αρχικό συναίσθημα που είχα όταν έμαθα για πρώτη φορά περισσότερα για τον Humboldt. Πραγματικά ένιωθα ότι τον ερωτεύτηκα με τον καιρό. Στη συνέχεια, όμως, όπως συμβαίνει όταν ερωτεύεσαι ή ερωτεύεσαι κάποιον, τελικά, υπάρχει κάποια απογοήτευση. Και όσο περισσότερο χρόνο περνάτε μαζί τους, τόσο πιο αποχρώσεις γίνονται, τόσο πιο περίπλοκοι γίνονται. Αυτό είναι που κάνει έναν άνθρωπο, σωστά;

Οι άνθρωποι είναι κομπλεξικοί. Οι άνθρωποι δεν είναι αυτές οι ηρωισμένες φιγούρες με τον τρόπο που έχει συχνά παρουσιαστεί ο Χούμπολτ, ή ο κακός, όπως μερικές φορές του έχουν επίσης κριθεί. Είναι απλώς αυτή η περίπλοκη, πολύπλοκη φιγούρα. Και ένιωσα ότι αυτή η μορφή ερωτικής επιστολής ή το να του μιλήσω ήταν επίσης μια καλή συσκευή για να υπογραμμίσω τις ραγδαίες αλλαγές τα τελευταία 200 χρόνια. “Έτσι μοιάζει τώρα η διασύνδεση. Και το ενσωματώσατε επίσης! Θα ήσασταν ενθουσιασμένοι με τις τεχνολογικές εξελίξεις στις υποδομές και όλα αυτά. Αλλά δείτε τις συνέπειες αυτού τώρα!”

Η τεχνητή νοημοσύνη έχει γίνει ένα τόσο μεγάλο, επίκαιρο θέμα συζήτησης. Πώς μπήκε η τεχνητή νοημοσύνη Humboldt ΗΠΑ ως θέμα;

Η ιστορία της Καλιφόρνιας AI στην οποία ξεκίνησα να δουλεύω το 2021, το 2022, άρα πριν από το ChatGPT. Μερικές φορές σκεφτόμουν: “Τι μιλούν αυτοί οι άνθρωποι; Δεν το καταλαβαίνω καθόλου.” Και μετά βγήκε το ChatGPT και το AI εξερράγη. Απλώς υπογράμμισε τη συνάφεια όλων αυτών των ιστοριών.

Ξέρεις τι θα κάνεις μετά;

Μου ανατέθηκε πρόσφατα να κάνω δουλειά που όλα έχουν να κάνουν με τον κόσμο της τέχνης της Νέας Υόρκης, που είναι ένα πολύ διαφορετικό θέμα και περιβάλλον από αυτό που έχω συνηθίσει. Αλλά ήρθε σε μια κατάλληλη στιγμή, γιατί εδώ και δύο χρόνια, σκέφτομαι πολύ πώς το θέμα της κλιματικής αλλαγής και της κλιματικής κρίσης έχει εξαφανιστεί τόσο πολύ και με ποιους τρόπους έχει ξεπεράσει.

Δουλεύω πάνω σε ένα αφηγηματικό, ή ίσως υβριδικό, έργο που εντάσσεται στη στρατηγική της άμεσης δράσης σε μουσεία τέχνης από περιβαλλοντικούς ακτιβιστές. Χρησιμοποιούν τη στρατηγική της επίθεσης στη δημόσια τέχνη για να τραβήξουν την προσοχή στην κλιματική κρίση. Αυτό είναι κάτι στο οποίο κάνω κύκλους, αλλά δεν ξέρω τι μορφή θα πάρει.

Στο τοπίο των μέσων ενημέρωσης μας, το σκάνδαλο και η οργή είναι τρόποι μέσω των οποίων τραβάμε την προσοχή. Οπότε, νομίζω ότι η τακτική τους είναι εξαιρετικά ενδιαφέρουσα. Δεν συμφωνώ απαραίτητα με όλα όσα κάνουν, αλλά νομίζω ότι αυτή η ιδέα της σκόπιμης πρόκλησης, και στη συνέχεια να την γυρίζεις για να μιλήσεις για ένα θέμα, είναι ενδιαφέρουσα. Το να πετάξεις ένα κουτάκι σούπας ενάντια σε έναν προστατευμένο πίνακα του Βαν Γκογκ είναι μια πραγματικά απελπισμένη τακτική, αλλά και ριζοσπαστική. Είναι εντελώς πολωτικό, και νομίζω ότι είναι ενδιαφέρον. Δεν νομίζω ότι η ταινία μου θα έλεγε ότι αυτό είναι καλό ή κακό, αλλά θα έμπαινε στην πολυπλοκότητα.