Οι ερευνητές προσφέρουν έναν νέο τρόπο για να κατανοήσουν γιατί η γήρανση συνδέεται τόσο στενά με τις χρόνιες ασθένειες. Σε δημοσιευμένη κριτική Γήρανση-ΗΠΑ Επιστήμονες από το University College London και το Queen Mary University of London περιέγραψαν ένα μοντέλο με τίτλο «Η γήρανση ως πολυπαραγοντική διαταραχή» που υποδηλώνει ότι οι ασθένειες που σχετίζονται με τη γήρανση μπορεί να αναπτυχθούν σε δύο ξεχωριστές αλλά συνδεδεμένες φάσεις στη διάρκεια της ζωής.
Η κριτική γράφτηκε από τους David James και Alexander Carver από το University College του Λονδίνου, μαζί με τον Yuan Zhao του Πανεπιστημίου Queen Mary του Λονδίνου. Το έργο τους συνδυάζει τις έννοιες της εξελικτικής βιολογίας με τα ευρήματα της σύγχρονης βιοϊατρικής έρευνας για να εξηγήσει πώς η πρώιμη βλάβη στο σώμα μπορεί να συμβάλει σε μεταγενέστερες ασθένειες όπως ο καρκίνος, η αρθρίτιδα και οι λοιμώξεις.
Πώς η πρόωρη βλάβη μπορεί να διαμορφώσει την υγεία δεκαετίες αργότερα
Σύμφωνα με τους ερευνητές, η πρώτη φάση ξεκινά νωρίς στη ζωή όταν το σώμα βιώνει διάφορες διαταραχές. Αυτά μπορεί να περιλαμβάνουν λοιμώξεις, σωματικούς τραυματισμούς ή γενετικές μεταλλάξεις. Αν και το σώμα είναι συχνά σε θέση να επιδιορθώσει ή να περιορίσει μεγάλο μέρος αυτής της βλάβης, μερικές από αυτές μπορεί να παραμείνουν κρυμμένες αντί να αφαιρεθούν εντελώς.
Το δεύτερο στάδιο εμφανίζεται αργότερα στη ζωή, καθώς η φυσιολογική γενετική δραστηριότητα αρχίζει να αλλάζει με τρόπο που δεν είναι πλέον ωφέλιμο για τον οργανισμό. Αυτές οι όψιμες βιολογικές αλλαγές μπορούν να αποδυναμώσουν την ικανότητα του σώματος να ελέγχει προγενέστερες βλάβες. Ως αποτέλεσμα, τα προϋπάρχοντα προβλήματα μπορούν σταδιακά να μετατραπούν σε ασθένειες.
Οι επιστήμονες υποστηρίζουν ότι αυτή η διαδικασία εξηγεί γιατί πολλές ασθένειες εμφανίζονται κυρίως σε ενήλικες μεγαλύτερης ηλικίας, παρόλο που μπορεί να έχουν εμφανιστεί πολύ νωρίτερα.
Γιατί ασθένειες όπως ο έρπητας ζωστήρας και η αρθρίτιδα εμφανίζονται με την ηλικία
Η ανασκόπηση υπογραμμίζει τη γήρανση ως μια πολυπαραγοντική διαδικασία, που σημαίνει ότι καθοδηγείται από πολλούς αλληλεπιδρώντες βιολογικούς παράγοντες και όχι από έναν μόνο παράγοντα. Το προτεινόμενο μοντέλο προτείνει ότι ένας συνδυασμός πρώιμων βλαβών και γενετικών αλλαγών αργότερα στη ζωή παίζει σημαντικό ρόλο στις ασθένειες που σχετίζονται με την ηλικία.
Για παράδειγμα, οι λανθάνοντες ιοί που είναι αδρανείς για χρόνια μπορούν να ενεργοποιηθούν ξανά όταν το ανοσοποιητικό σύστημα εξασθενεί με την ηλικία, προκαλώντας καταστάσεις όπως ο έρπητα ζωστήρα. Ομοίως, οι τραυματισμοί που υφίστανται στη νεολαία μπορούν τελικά να συμβάλουν στην οστεοαρθρίτιδα καθώς οι γηρασμένοι ιστοί γίνονται λιγότερο ελαστικοί με την πάροδο του χρόνου.
Οι κληρονομικές γενετικές μεταλλάξεις μπορούν επίσης να παραμείνουν σιωπηλές για δεκαετίες προτού αυξήσουν τον κίνδυνο ασθενειών όπως ο καρκίνος ή η ίνωση αργότερα στη ζωή.
Εξελικτική Βιολογία και Έρευνα Γήρανσης
Οι ερευνητές λένε ότι το μοντέλο τους βασίζεται σε μακροχρόνιες εξελικτικές θεωρίες της γήρανσης. Μια κυρίαρχη υπόθεση είναι ότι η φυσική επιλογή εξασθενεί αργότερα στη ζωή, επιτρέποντας σε επιβλαβείς βιολογικές διεργασίες να εμφανιστούν με την ηλικία, επειδή έχουν μικρότερο αντίκτυπο στην αναπαραγωγή και την επιβίωση νωρίτερα στη ζωή.
Η ανασκόπηση αναφέρει μελέτες που αφορούν στρογγυλά σκουλήκια Caenorhabditis elegans. Σε αυτά τα πειράματα, η πρώιμη μηχανική βλάβη στο σκουλήκι οδηγεί τελικά σε θανατηφόρα μόλυνση σε μεγάλη ηλικία. Οι επιστήμονες προτείνουν ότι παρόμοια μοτίβα μπορεί να εμφανιστούν και στους ανθρώπους.
Ένα νέο πλαίσιο για υγιή γήρανση
Συνολικά, η ανασκόπηση παρουσιάζει τη γήρανση ως μια διαδικασία που διαμορφώνεται από πολλούς αλληλεπιδρώντες παράγοντες που ξεδιπλώνονται με την πάροδο του χρόνου. Διαχωρίζοντας τη γήρανση σε δύο κύρια στάδια, τη βλάβη της πρώιμης ζωής και τη γενετική δραστηριότητα αργότερα, οι ερευνητές πιστεύουν ότι το πλαίσιο τους μπορεί να βοηθήσει στην καθοδήγηση μελλοντικών στρατηγικών που στοχεύουν στην πρόληψη ασθενειών και την υγιή γήρανση.
Τα ευρήματα αυξάνουν επίσης την πιθανότητα ότι η μείωση της βλάβης νωρίς στη ζωή ή η στόχευση επιβλαβών βιολογικών αλλαγών στο τέλος της ζωής μπορεί να συμβάλει στη μείωση του κινδύνου χρόνιας νόσου σε ενήλικες μεγαλύτερης ηλικίας.
