Η επαναλαμβανόμενη απώλεια βάρους που ακολουθείται από την ανάκτηση βάρους, που συχνά αποκαλείται «δίαιτα γιο-γιο» ή ποδηλασία βάρους, θεωρείται από καιρό ως ανθυγιεινή και χειρότερη από το να είσαι υπέρβαρος. Ωστόσο, μια σημαντική νέα κριτική έχει δημοσιευτεί Lancet Διαβήτης και Ενδοκρινολογία Υποστηρίζει ότι αυτή η πεποίθηση δεν υποστηρίζεται από ισχυρά επιστημονικά στοιχεία.
Σε ένα προσκεκλημένο άρθρο προσωπικής άποψης, ο καθηγητής Feidon Magkos του Πανεπιστημίου της Κοπεγχάγης και ο καθηγητής Norbert Stefan του Γερμανικού Κέντρου Έρευνας για τον Διαβήτη (DZD), του Πανεπιστημιακού Νοσοκομείου Tübingen και του Helmholtz Munich εξετάζουν δεκαετίες έρευνας που αφορούσε ανθρώπους και ζώα. Αφού εξέτασαν τα στοιχεία, δεν βρήκαν πειστικά στοιχεία ότι η ίδια η ποδηλασία με βάρος προκαλεί μακροπρόθεσμη βλάβη σε άτομα με παχυσαρκία.
«Πολλοί άνθρωποι που παλεύουν με το βάρος αποθαρρύνονται από το να προσπαθήσουν να χάσουν βάρος επειδή φοβούνται ότι η «δίαιτα γιο-γιο» θα προκαλέσει απώλεια μυών και με κάποιο τρόπο βλάψει τον μεταβολισμό τους», λέει ο καθηγητής Μάγκος. “Η ανασκόπησή μας δείχνει ότι αυτοί οι φόβοι είναι σε μεγάλο βαθμό αβάσιμοι. Στις περισσότερες περιπτώσεις, τα οφέλη από την προσπάθεια απώλειας βάρους ξεπερνούν σαφώς τους θεωρητικούς κινδύνους της ποδηλασίας βάρους.”
Ένας μακροχρόνιος φόβος για δίαιτα γιο-γιο
Με τα χρόνια, η ποδηλασία βάρους έχει συνδεθεί με ένα ευρύ φάσμα ανησυχιών για την υγεία, συμπεριλαμβανομένης της μεγαλύτερης συσσώρευσης λίπους, της ταχύτερης απώλειας μυών, του βραδύτερου μεταβολισμού και του αυξημένου κινδύνου διαβήτη και καρδιαγγειακών παθήσεων. Αυτές οι ανησυχίες έχουν επηρεάσει την κοινή γνώμη και ακόμη και τις ιατρικές συμβουλές, με ορισμένους να πιστεύουν ότι οι επαναλαμβανόμενες προσπάθειες δίαιτας μπορεί τελικά να προκαλέσουν περισσότερο κακό παρά καλό.
Νέα ανάλυση αμφισβητεί αυτή την ιδέα.
Τι βρήκαν οι ερευνητές
Οι ερευνητές επανεξέτασαν μελέτες παρατήρησης, τυχαιοποιημένες κλινικές δοκιμές και μελέτες σε ζώα που επικεντρώθηκαν στην επαναλαμβανόμενη απώλεια και ανάκτηση βάρους. Εξέτασαν πώς η ποδηλασία βάρους επηρέασε το σωματικό βάρος, τη σύσταση του σώματος, το μεταβολισμό και τον έλεγχο του σακχάρου στο αίμα.
«Από τη στιγμή που υπολογίζετε σωστά τις προϋπάρχουσες παθήσεις υγείας, τη γήρανση και τη συνολική έκθεση στην παχυσαρκία, οι υποτιθέμενες βλαβερές συνέπειες της ποδηλασίας βάρους εξαφανίζονται σε μεγάλο βαθμό», εξηγεί ο καθηγητής Stephan.
Η ανασκόπηση δεν βρήκε σταθερά στοιχεία ότι η ποδηλασία βάρους προκαλεί υπερβολική απώλεια άλιπης (μυϊκής) μάζας ή χρόνια μεταβολική επιβράδυνση. Σε πολλές περιπτώσεις, τα άτομα που ξαναπαίρνουν βάρος επιστρέφουν στην ίδια φυσική κατάσταση με εκεί που ξεκίνησαν, αντί να καταλήξουν σε χειρότερη κατάσταση. Οι ερευνητές δεν βρήκαν επίσης ισχυρές ενδείξεις ότι η ποδηλασία βάρους είναι υπεύθυνη για τη σταδιακή μακροπρόθεσμη αύξηση βάρους που συνήθως παρατηρείται στην παχυσαρκία.
Πραγματική απώλεια έναντι ανάκτησης βάρους
Οι συγγραφείς τονίζουν μια σημαντική διάκριση. Η ανάκτηση βάρους μπορεί να αναιρέσει πολλά από τα θετικά αποτελέσματα της απώλειας βάρους, συμπεριλαμβανομένων των βελτιώσεων στα επίπεδα σακχάρου, αρτηριακής πίεσης και χοληστερόλης. Αλλά η απώλεια αυτών των πλεονεκτημάτων δεν σημαίνει ότι ένα άτομο γίνεται λιγότερο υγιές από ό,τι πριν χάσει βάρος.
“Η ανάκτηση βάρους επαναφέρει τους ανθρώπους στον αρχικό κίνδυνο — όχι πέρα από αυτόν”, λέει ο Μάγκος. «Υπάρχει μια σημαντική διαφορά μεταξύ απώλειας οφέλους και βλάβης».
Αρκετές μεγάλες μελέτες διαπίστωσαν επίσης ότι όταν οι ερευνητές υπολόγιζαν το μέσο σωματικό βάρος ενός ατόμου με την πάροδο του χρόνου, η ποδηλασία βάρους δεν συσχετίστηκε πλέον με υψηλότερο κίνδυνο διαβήτη ή καρδιαγγειακής νόσου. Αντίθετα, το υπερβολικό σωματικό λίπος φαίνεται να είναι η κύρια αιτία μεταβολικού κινδύνου.
Επιπτώσεις για την ιατρική και τη θεραπεία της παχυσαρκίας
Τα ευρήματα έρχονται σε μια εποχή που τα νέα φάρμακα για την παχυσαρκία, συμπεριλαμβανομένου του GLP-1 και των διπλών αγωνιστών ινκρετίνης, γίνονται όλο και πιο κοινά. Αυτά τα φάρμακα μπορεί να προκαλέσουν σημαντική απώλεια βάρους, αλλά πολλοί ασθενείς ανακτούν βάρος μετά τη διακοπή της θεραπείας, δημιουργώντας ένα μοτίβο παρόμοιο με το ποδήλατο βάρους.
Σύμφωνα με τους ερευνητές, αυτή η ανάκαμψη δεν πρέπει αυτόματα να θεωρείται επιβλαβής. Ακόμη και οι προσωρινές περίοδοι απώλειας βάρους μπορούν να προσφέρουν σημαντικά οφέλη για την υγεία και να βελτιώσουν την ποιότητα ζωής, ακόμη και αν η απώλεια βάρους δεν είναι μόνιμη.
Ένα καθησυχαστικό μήνυμα για τους ασθενείς
Ο Μάγκος και ο Στέφαν λένε ότι τα στοιχεία θα πρέπει να ενθαρρύνουν τα άτομα που είναι υπέρβαρα ή παχύσαρκα να μην εγκαταλείψουν την προσπάθεια να χάσουν βάρος γιατί η απώλεια βάρους μπορεί να είναι δύσκολο να διατηρηθεί.
«Η ιδέα ότι «η δίαιτα γιο-γιο καταστρέφει τον μεταβολισμό σου» δεν υποστηρίζεται από ισχυρά στοιχεία», λένε. “Το να προσπαθείς — ακόμα και να αποτύχει — να χάσεις βάρος δεν είναι επιβλαβές. Μπορεί όμως να τα παρατήσεις τελείως.”
