Η RBI φαίνεται να αναγνωρίζει ότι δεν δημιουργούνται όλες οι καταθέσεις ίσες: μια κατάθεση με λιγότερη εκροή είναι εγγενώς πιο πολύτιμη από μια κατάθεση που μπορεί να εξαφανιστεί μέσα σε μια νύχτα, λέει ο Tamal Bandyopadhyay.
Εικονογράφηση: Dominic Xavier/Rediff
Βασικά Σημεία
- Οι τράπεζες αυξάνουν τα επιτόκια καταθέσεων εν μέσω ανταγωνισμού για κεφάλαια, ενώ η RBI προειδοποιεί για αδιαφανή κίνητρα για επιλεγμένους μεγάλους καταθέτες.
- Η κεντρική τράπεζα λέει ότι τα διαφοροποιημένα επιτόκια εκτός ενός διαφανούς και δημοσιοποιημένου πλαισίου είναι απαράδεκτα, καθώς εισάγουν διακρίσεις σε βάρος των αποταμιευτών.
- Το ινδικό τραπεζικό σύστημα κατέγραψε ισχυρότερη ετήσια αύξηση καταθέσεων και δανείων παρά την βραδύτερη ανάπτυξη το τρέχον οικονομικό έτος.
- Το σχέδιο κανόνων της RBI επιτρέπει τη διαφοροποιημένη τιμολόγηση των καταθέσεων χονδρικής που συνδέονται με τις παραδοχές του δείκτη κάλυψης ρευστότητας βάσει του LCR.
- Το νέο σύστημα μπορεί να περιορίσει τα κρυφά κίνητρα, αλλά μπορεί να αυξήσει τον ανταγωνισμό, να αυξήσει το κόστος χρηματοδότησης και να αυξήσει τους κινδύνους συγκέντρωσης για τις τράπεζες.
Τις τελευταίες ημέρες, πολλές τράπεζες αύξησαν τα επιτόκια καταθέσεων. Η τραπεζική κατάθεση είναι επί του παρόντος ένα καυτό θέμα στις συζητήσεις για τραπεζάκια σαλονιού μεταξύ των επαγγελματιών του χρηματοοικονομικού τομέα στην Ινδία.
Ο λόγος δεν είναι ότι η αύξηση των καταθέσεων είναι αργή ή ότι οι τράπεζες αμφισβητούν τις νέες καταθέσεις μέσω κινητού τηλεφώνου. Αυτό είναι κάτι άλλο – κίνητρα που δίνονται σε έναν οργανισμό για τη διατήρηση μιας μεγάλης κατάθεσης σε μια τράπεζα πέρα από τους προσφερόμενους τόκους.
Αυτό αποτελεί παραβίαση των κανονισμών καταθέσεων της Αποθεματικής Τράπεζας της Ινδίας, καθώς εισάγει διακρίσεις, καθώς άλλοι καταθέτες δεν λαμβάνουν τα ίδια οφέλη.
Εκτός από τις διακρίσεις, αυτή η πρακτική μυρίζει έλλειψη διαφάνειας και κακή διακυβέρνηση. Τα κίνητρα συχνά κρύβουν το πραγματικό κόστος των κεφαλαίων.
Στην αλληλεπίδρασή του με τα μέσα ενημέρωσης μετά τη συζήτηση για τη νομισματική πολιτική (5 Ιουνίου), ο διοικητής της RBI Sanjay Malhotra είπε ότι οι τράπεζες επιτρέπεται να ορίζουν διαφορετικά επιτόκια καταθέσεων σε ορισμένες περιπτώσεις, αλλά πρέπει να είναι διαφανή και να δείχνουν τα επιτόκια ξεκάθαρα σε όλους. οποιοδήποτε διαφορικό επιτόκιο είναι «σίγουρα απαράδεκτο».
Ας δούμε τα χαρτοφυλάκια καταθέσεων και δανείων του τραπεζικού κλάδου.
Στις 31 Μαΐου, το χαρτοφυλάκιο καταθέσεων του τραπεζικού κλάδου ανέρχεται σε 260,02 τρισεκατομμύρια Rs. Από αυτά, τα 33,12 τρισεκατομμύρια Rp είναι καταθέσεις όψεως και τα 226,90 τρισεκατομμύρια Rp είναι προθεσμιακές καταθέσεις.
Οι καταθέσεις όψεως είναι χρήματα που ένας αποταμιευτής μπορεί να αποσύρει ανά πάσα στιγμή, όπως από λογαριασμούς ταμιευτηρίου και λογαριασμούς όψεως.
Πρόκειται για χρήμα συναλλαγών με υψηλή ρευστότητα, διαθέσιμο «κατ’ απαίτηση» και με σχετικά χαμηλό επιτόκιο. Αντίθετα, μια σταθερή κατάθεση έχει συγκεκριμένη διάρκεια. Αυτές περιλαμβάνουν προθεσμιακές καταθέσεις, επαναλαμβανόμενες καταθέσεις και πιστοποιητικά καταθέσεων.
Κατά το τρέχον οικονομικό έτος (FY27), η αύξηση των καταθέσεων του κλάδου διαμορφώθηκε στο 0,9% έναντι 2,6% πέρυσι.
Η αύξηση των καταθέσεων σε ετήσια βάση ή σε ετήσια βάση, δηλαδή μεταξύ Ιουνίου 2025 και Μαΐου 2026, ήταν 12,2 τοις εκατό έναντι 9,9 τοις εκατό πριν από ένα χρόνο. Το χαρτοφυλάκιο δανείων αυξήθηκε επίσης 0,7 τοις εκατό φέτος έναντι πτώσης 0,2 τοις εκατό πέρυσι, αλλά η ετήσια αύξηση ήταν 17,7 τοις εκατό έναντι 9 τοις εκατό.
Σε απόλυτες τιμές, το χαρτοφυλάκιο δανείων του κλάδου ανέρχεται σε 215,16 τρισεκατομμύρια Rs.
Πράγματι, η κινητοποίηση καταθέσεων είναι η μεγαλύτερη πρόκληση που αντιμετωπίζουν οι τράπεζες, αλλά η παροχή κινήτρων στους καταθέτες και η καινοτομία/δημιουργική στην προσέλκυση μεγάλων καταθέσεων είναι πρακτική σε πολλές τράπεζες. (Αποποίηση ευθυνών: Δεν το υποστηρίζω.)
Τυπικά, μεγάλες εταιρείες -τόσο του δημόσιου όσο και του ιδιωτικού τομέα επιλέγουν τη οδό δημοπρασίας για να τοποθετήσουν μεγάλες καταθέσεις σε τράπεζες.
Οι προσφορές έρχονται σε σφραγισμένο φάκελο και ο πλειοδότης κερδίζει τον αγώνα. Το επιτόκιο που προσφέρεται για να κερδίσει τον διαγωνισμό γίνεται το επίσημο επιτόκιο για όλες τις μεγάλες καταθέσεις με την ίδια διάρκεια τη συγκεκριμένη ημέρα.
Την επόμενη μέρα όλα μπορούν να αλλάξουν.
Μέχρι στιγμής αυτό ήταν εντός των κανόνων. Αλλά, επιπλέον, ορισμένες τράπεζες βρίσκουν διαφορετικούς τρόπους για να ευχαριστήσουν τον πελάτη.
Κάνουν παρόμοια πράγματα για να διατηρήσουν τα κεφάλαια σε κυκλοφορία κατά τις αρχικές δημόσιες προσφορές (IPO) εταιρειών. Φυσικά, δεν εμπλέκονται όλες οι τράπεζες σε όλες αυτές τις πρακτικές.
Πώς λύνει το πρόβλημα ο ρυθμιστής; Πριν αρχίσουμε να αναζητούμε την απάντηση, ας θυμηθούμε την ιστορία της απορρύθμισης των πιστώσεων και των καταθέσεων.
Η RBI άρχισε να καθορίζει το ελάχιστο επιτόκιο στις προκαταβολές που παρέχονται από προγραμματισμένες εμπορικές τράπεζες από τον Οκτώβριο του 1960.
Η RBI άρχισε να καθορίζει το ελάχιστο επιτόκιο στις προκαταβολές που παρέχονται από προγραμματισμένες εμπορικές τράπεζες από την 1η Οκτωβρίου 1960.
Μετά την έναρξη της οικονομικής απελευθέρωσης της Ινδίας στις αρχές της δεκαετίας του 1990, η RBI απελευθέρωσε τα επιτόκια για δάνεια που υπερέβαιναν τις 2 lakh Rs τον Οκτώβριο του 1994.
Αν και τα επιτόκια δανεισμού άρχισαν σταδιακά να καθορίζονται από τις τράπεζες, ο τομέας προτεραιότητας και οι κανόνες μικρών δανειοληπτών παρέμειναν.
Το 1994, η έννοια του Πρωτογενούς Επιτοκίου Δανεισμού (ΔΔΔ) εισήχθη για λόγους διαφάνειας. Ακολούθησε το Βασικό Επιτόκιο Δανεισμού (BPLR) τον Απρίλιο του 2003 για την αντιμετώπιση της κοινής πρακτικής των τραπεζών να προσφέρουν δάνεια κάτω του ΔΔΔ σε ορισμένους από τους μεγάλους εταιρικούς δανειολήπτες τους.
Ακολούθησαν το βασικό επιτόκιο (Ιούλιος 2010), το οριακό κόστος του επιτοκίου δανεισμού που βασίζεται σε κεφάλαια MCLR (Απρίλιος 2016) και το επιτόκιο δανεισμού με επανασύνδεση (Οκτώβριος 2019).
Τελικά, τον Μάρτιο του 2022, η RBI επέτρεψε στα ιδρύματα μικροχρηματοδότησης να αποφασίσουν τα επιτόκια μικροδανείων.
Δυναμική των επιτοκίων καταθέσεων RBI
Από την πλευρά των καταθέσεων, τον Απρίλιο του 1992, δόθηκε στις τράπεζες η ελευθερία να καθορίζουν επιτόκια για σταθερές καταθέσεις για διάρκεια που κυμαίνονταν από 46 ημέρες έως τρία χρόνια και άνω, με την επιφύλαξη ενός ανώτατου ορίου που είχε ορίσει η RBI.
Το 1995, επετράπη στις τράπεζες να καθορίζουν τα δικά τους επιτόκια στις εγχώριες προθεσμιακές καταθέσεις με διάρκεια δύο ετών και άνω.
Κατόπιν αυτού, οι έλεγχοι στα επιτόκια των εγχώριων προθεσμιακών καταθέσεων άνω του ενός έτους καταργήθηκαν το 1996 και τον Οκτώβριο του 1997 δόθηκε στις τράπεζες η ελευθερία να ορίσουν τα δικά τους σταθερά επιτόκια καταθέσεων με βάση τη λήξη.
Τελικά, τον Οκτώβριο του 2011, η RBI κυκλοφόρησε το επιτόκιο του λογαριασμού ταμιευτηρίου, το τελευταίο προπύργιο του υποχρεωτικού επιτοκίου.
Αυτή είναι η εξέλιξη της διοικητικής διοίκησης και ελέγχου στο τραπεζικό σύστημα αγοράς στην Ινδία.
Βασική ερώτηση: Εάν μια τράπεζα είναι ελεύθερη να ορίζει επιτόκια στη δεξιά πλευρά του ισολογισμού της (δάνεια), γιατί να μην είναι ελεύθερη στην αριστερή πλευρά (καταθέσεις);
Η τράπεζα δεν υποχρεούται να προσφέρει το ίδιο επιτόκιο δανείου σε δύο διαφορετικούς πελάτες για την ίδια διάρκεια και για το ίδιο ποσό. Εξαρτάται από το προφίλ κινδύνου τους.
Ακόμη και για μη εξασφαλισμένα μικροδάνεια, ο Πελάτης Α μπορεί να χρεωθεί, για παράδειγμα, 18 τοις εκατό, ο Πελάτης Β 20 τοις εκατό και ο Πελάτης Γ 22 τοις εκατό.
Το ίδιο ισχύει για τα στεγαστικά δάνεια, τα δάνεια αυτοκινήτων, ακόμη και τα επιχειρηματικά δάνεια. Αυτή η απόφαση είναι στη διακριτική ευχέρεια του δανειστή, αλλά βασίζεται σε αξιολόγηση των κινδύνων που συνδέονται με κάθε κίνδυνο.
Όταν πρόκειται για καταθέσεις, το προφίλ κινδύνου του πελάτη δεν έχει σημασία. Αντίθετα, ο καταθέτης ρισκάρει – και ο κίνδυνος είναι ίδιος για όλους: η κατάρρευση της τράπεζας.
(Όλοι οι καταθέτες προγραμματισμένων εμπορικών τραπεζών έχουν ασφαλιστική κάλυψη έως 5 εκατομμύρια Rs.)
Αυτό απαντά στο ερώτημα γιατί οι τράπεζες δεν μπορούν να προσφέρουν διαφοροποιημένα επιτόκια σε καταθέσεις μεγαλύτερων ποσών ή, εν προκειμένω, σε οποιεσδήποτε καταθέσεις, ανεξάρτητα από το ποσό και τη διάρκεια.
Ωστόσο, η RBI άνοιξε πρόσφατα ένα παράθυρο που επιτρέπει στις τράπεζες να ορίζουν διαφορετικά επιτόκια στις καταθέσεις με βάση το LCR τους (δείκτης κάλυψης ρευστότητας).
Νέο σύστημα επιτοκίων καταθέσεων RBI
Το προσχέδιο οδηγιών που κυκλοφόρησε νωρίτερα αυτό το μήνα από την Reserve Bank of India (Commercial Banks – Deposit Interest Rates) 2026 αναφέρει ότι η τράπεζα “θα δικαιούται να προσφέρει διαφορικό επιτόκιο σε καταθέσεις χονδρικής, λαμβάνοντας υπόψη το διαφορικό επιτόκιο εκροής που ισχύει για καταθέσεις ή ακάλυπτη χρηματοδότηση χονδρικής από πελάτες λιανικής ή μη, αντίστοιχα.”
Το LCR είναι ένα μέτρο αναφοράς που δείχνει ότι οι τράπεζες κατέχουν αρκετά υψηλής ποιότητας, εύκολα ρευστοποιήσιμα περιουσιακά στοιχεία για να επιβιώσουν από ένα σοβαρό σενάριο οικονομικής πίεσης 30 ημερών ή από μια ξαφνική κατάρρευση.
Η RBI φαίνεται να αναγνωρίζει ότι όλες οι καταθέσεις δεν είναι ίσες: μια κατάθεση με χαμηλότερες εκροές είναι εγγενώς πιο πολύτιμη από μια κατάθεση που μπορεί να εξαφανιστεί εν μία νυκτί.
Αυτό είναι ένα βήμα προς την τιμολόγηση βάσει αρχών εντός ενός κανονιστικού πλαισίου. Η RBI σηματοδοτεί τώρα ότι η συμπεριφορά των πελατών έχει μεγαλύτερη σημασία από τον πιστωτικό κίνδυνο ή τον κίνδυνο ρευστότητας.
Πράγματι, αυτό μπορεί να τερματίσει την πρακτική της δημιουργικής παροχής κινήτρων ορισμένων επενδυτών, αλλά μπορεί να προκαλέσει επιθετικές προσφορές, οδηγώντας σε υψηλότερο κόστος χρηματοδότησης, χαμηλότερα καθαρά επιτοκιακά περιθώρια και αυξημένο κίνδυνο συγκέντρωσης, καθώς οι μεγάλες εταιρείες έχουν μεγαλύτερη διαπραγματευτική δύναμη.
Ας περιμένουμε να δούμε.
Tamal Bandyopadhyay, σύμβουλος εκδότης του περιοδικού Επιχειρηματικό πρότυπο– Συγγραφέας και Senior Advisor της Jana Small Finance Bank Ltd. Το τελευταίο του βιβλίο είναι Rollercoaster: A Romance with Banking.
Παρουσίαση Ταινίας μεγάλου μήκους: Aslam Hunani/Rediff