Ερευνητές του Πανεπιστημίου της Οξφόρδης ανέπτυξαν μια νέα αριθμομηχανή που υπολογίζει τον κίνδυνο ενός ατόμου να αναπτύξει σοβαρές μυϊκές διαταραχές κατά τη λήψη στατινών. Το εργαλείο έχει σχεδιαστεί για να βοηθά τους ασθενείς και τους γιατρούς να λαμβάνουν πιο ενημερωμένες αποφάσεις σχετικά με αυτό το συνήθως συνταγογραφούμενο φάρμακο για τη μείωση της χοληστερόλης, το οποίο χρησιμοποιείται ευρέως για την πρόληψη καρδιακών προσβολών και εγκεφαλικών επεισοδίων.
Έρευνα, που δημοσιεύτηκε Lancet Digital Healthδιαπίστωσε ότι περισσότερο από το 98% των ατόμων που προσδιορίστηκαν από τους γενικούς ιατρούς τους ως κατάλληλα για θεραπεία με στατίνες είχαν μειωμένο κίνδυνο να αναπτύξουν μια σοβαρή μυϊκή διαταραχή τα επόμενα 10 χρόνια. Τα αποτελέσματα υποδηλώνουν ότι οι φόβοι για σοβαρές παρενέργειες που σχετίζονται με τους μυς μπορεί να είναι υπερεκτιμημένοι για τους περισσότερους ανθρώπους που μπορεί να ωφεληθούν από τη θεραπεία.
Το νέο εργαλείο στοχεύει σε εξατομικευμένες αποφάσεις για στατίνες
Οι ερευνητές αποκάλυψαν επίσης ένα σημαντικό κενό θεραπείας. Περισσότερο από το 60% των ατόμων που δικαιούνται να λάβουν στατίνες δεν τις χρησιμοποιούν, παρόλο που ορισμένοι αντιμετωπίζουν υψηλότερο κίνδυνο καρδιακής προσβολής ή εγκεφαλικού. Η ομάδα πιστεύει ότι η νέα αριθμομηχανή μπορεί να βελτιώσει τις συνομιλίες μεταξύ ασθενών και γιατρών παρέχοντας εξατομικευμένες εκτιμήσεις κινδύνου αντί να βασίζεται σε γενικά στατιστικά στοιχεία ή σε γενικές ανησυχίες για παρενέργειες.
Η αριθμομηχανή, που διατίθεται μέσω του Oxford University Innovation Software Store, βασίζεται σε ένα μοντέλο κλινικής πρόβλεψης και έχει δοκιμαστεί χρησιμοποιώντας τα ανώνυμα αρχεία υγείας περισσότερων από 5,6 εκατομμυρίων ατόμων που έχουν εγγραφεί σε ιατρεία GP σε όλη την Αγγλία. Οι ερευνητές κατασκεύασαν το μοντέλο χρησιμοποιώντας δεδομένα από περισσότερα από 1,7 εκατομμύρια ανθρώπους και στη συνέχεια δοκίμασαν την ακρίβειά του με αρχεία από άλλα 3,9 εκατομμύρια.
Πώς λειτουργεί ο υπολογιστής κινδύνου στατίνης
Το μοντέλο αναλύει 22 δεδομένα υγείας που συλλέγονται τακτικά για να εκτιμήσει την πιθανότητα εμφάνισης σοβαρής μυϊκής διαταραχής εντός ενός, πέντε και 10 ετών. Αυτοί οι παράγοντες περιλαμβάνουν την ηλικία, το φύλο, την εθνικότητα, τον δείκτη μάζας σώματος, την κατάσταση καπνίσματος, τις υπάρχουσες ιατρικές παθήσεις, τα προηγούμενα μυϊκά προβλήματα, την ανεπάρκεια βιταμίνης D, τη χρήση φαρμάκων και αν έχει συνταγογραφηθεί στατίνη σε ένα άτομο.
Οι ερευνητές ελπίζουν ότι η αριθμομηχανή θα χρησιμοποιηθεί παράλληλα με εργαλεία αξιολόγησης καρδιαγγειακού κινδύνου όπως το QRISK. Μαζί, αυτά τα εργαλεία μπορούν να βοηθήσουν τους γιατρούς και τους ασθενείς να σταθμίσουν τόσο τα οφέλη της μείωσης του κινδύνου καρδιακής προσβολής και εγκεφαλικού όσο και τον πιθανό κίνδυνο σοβαρών μυϊκών επιπλοκών όταν αποφασίζουν εάν η θεραπεία με στατίνες είναι κατάλληλη.
Θέτοντας τις παρενέργειες της στατίνης σε προοπτική
Οι στατίνες είναι ένα από τα πιο συνταγογραφούμενα φάρμακα για την πρόληψη των καρδιαγγειακών παθήσεων. Ωστόσο, οι ανησυχίες σχετικά με τις παρενέργειες που σχετίζονται με τους μυς συχνά αποθαρρύνουν τους ανθρώπους να ξεκινήσουν τη θεραπεία ή τους οδηγούν να σταματήσουν να παίρνουν το φάρμακο, ακόμη και όταν τα πιθανά οφέλη είναι σημαντικά.
Οι ερευνητές τόνισαν ότι η εργασία τους επικεντρώθηκε μόνο σε σοβαρές μυϊκές διαταραχές που καταλήγουν σε νοσηλεία ή θάνατο, όχι στους ήπιους μυϊκούς πόνους και πόνους που βιώνουν ορισμένοι άνθρωποι. Προηγούμενες μελέτες έχουν δείξει ότι πολλά ήπια μυϊκά συμπτώματα που αναφέρθηκαν κατά τη διάρκεια της θεραπείας με στατίνες δεν προκαλούνται στην πραγματικότητα από στατίνες και δεν πρέπει να αποτρέπουν τους ασθενείς από την έναρξη της θεραπείας. Αν και οι σοβαρές μυϊκές διαταραχές είναι πολύ λιγότερο συχνές, είναι σημαντικό να κατανοήσουμε την πιθανότητα αυτών των σπάνιων συμβάντων όταν εξισορροπούμε τους κινδύνους και τα οφέλη της θεραπείας.
Ο Δρ Ting Cai, ερευνητής στο Nuffield Department of Primary Care Health Sciences στο Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης και επικεφαλής συγγραφέας της μελέτης, δήλωσε:
“Οι σοβαρές μυϊκές διαταραχές είναι μια από τις πιο συζητημένες ανησυχίες σχετικά με τις στατίνες, αλλά τα ευρήματά μας υποδηλώνουν ότι οι περισσότεροι άνθρωποι που μπορεί να ωφεληθούν από τη θεραπεία διατρέχουν πολύ χαμηλό κίνδυνο. Η κατανόηση του κινδύνου ενός ατόμου μπορεί να βοηθήσει να τεθούν σε προοπτική αυτές οι ανησυχίες, να υποστηριχθούν πιο ενημερωμένες αποφάσεις θεραπείας και να παρέχουμε διαβεβαίωση.
Ο εξατομικευμένος κίνδυνος μπορεί να βελτιώσει τις αποφάσεις θεραπείας
Ο καθηγητής James Sheppard, καθηγητής έρευνας πρωτοβάθμιας περίθαλψης στο Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης και ανώτερος συγγραφέας της μελέτης, είπε:
“Οι θεραπευτικές αποφάσεις βασίζονται συχνά σε εκτιμήσεις για τον μελλοντικό καρδιαγγειακό κίνδυνο ενός ατόμου, αλλά πολύ λιγότερες πληροφορίες είναι διαθέσιμες για τον ατομικό κίνδυνο ανεπιθύμητων εκβάσεων. Αυτή η μελέτη βοηθά στην αντιμετώπιση αυτού του κενού παρέχοντας έναν τρόπο εκτίμησης του κινδύνου ενός ατόμου για καρδιαγγειακό κίνδυνο καθώς και σοβαρές μυϊκές διαταραχές. Η συγκέντρωση αυτών των δύο πληροφοριών μπορεί να υποστηρίξει πιο εξατομικευμένες και καλά ενημερωμένες αποφάσεις.”
Ο καθηγητής Κωνσταντίνος Κόσιαρης, επίκουρος καθηγητής ιατρικής στατιστικής στην Ιατρική Σχολή του Πανεπιστημίου Λευκωσίας και ανώτερος συγγραφέας της μελέτης, δήλωσε:
“Οι κλινικές αποφάσεις βασίζονται συχνά σε εκτιμήσεις πιθανών οφελών, αλλά η κατανόηση των πιθανών βλαβών είναι εξίσου σημαντική. Αυτό το μοντέλο παρέχει έναν τρόπο ποσοτικοποίησης αυτών των κινδύνων σε ατομικό επίπεδο, υποστηρίζοντας μια πιο ισορροπημένη συζήτηση σχετικά με τις επιλογές θεραπείας.”
Παρέχοντας εξατομικευμένες εκτιμήσεις τόσο των πιθανών οφελών όσο και των κινδύνων, οι ερευνητές ελπίζουν ότι η αριθμομηχανή θα βοηθήσει τους ασθενείς και τους παρόχους υγειονομικής περίθαλψης να λαμβάνουν πιο σίγουρες, τεκμηριωμένες αποφάσεις σχετικά με τη θεραπεία με στατίνες και τη μακροπρόθεσμη πρόληψη καρδιαγγειακών παθήσεων.
Μια ηλεκτρονική αριθμομηχανή με βάση το μοντέλο είναι διαθέσιμη μέσω του Oxford University Innovation Software Store Υπολογιστής κινδύνου Stratify-StatinMD — Ακαδημαϊκή χρήση.
Η μελέτη χρηματοδοτήθηκε από υποτροφία PhD του British Heart Foundation (αναφ.: FS/19/13/34235). Οι James Shepard και Constantinos Koshiaris υποστηρίχθηκαν από το Wellcome Trust και τη Royal Society (Sir Henry Dale Fellowship, ref: 211182/Z/18/Z) και το National Institute for Health and Care Research (NIHR) School for Primary Care Research. Ο Richard McManus υποστηρίχθηκε από ένα βραβείο Senior Investigator NIHR. Ο Richard Hobbs υποστηρίχθηκε εν μέρει από το NIHR Applied Research Collaboration Oxford and Thames Valley.
