Η ταχεία τήξη των παγετώνων της Ανταρκτικής θα μπορούσε να προκαλέσει την άνοδο της στάθμης των θαλασσών παγκοσμίως ταχύτερα από το αναμενόμενο, προειδοποιούν οι επιστήμονες.
Οι τεράστιες πλωτές ραφές πάγου της Ανταρκτικής καλύπτουν περίπου το 75 τοις εκατό της ακτογραμμής της ηπείρου και λειτουργούν σαν ένας τεράστιος όγκος, εμποδίζοντας τη ροή των παγετώνων στην ενδοχώρα.
Ωστόσο, Νορβηγοί ερευνητές ανακάλυψαν ότι βαθιά κανάλια – όπως αυλακώσεις κάτω από τον πάγο – εμποδίζουν τις στροβιλιζόμενες άκρες του σχετικά ζεστού θαλασσινού νερού.
Αυτό το θερμότερο νερό λιώνει τον πάγο κάτω από την επιφάνεια 10 φορές πιο γρήγορα από το κανονικό, απειλώντας τη δομική ακεραιότητα ολόκληρων ραφιών πάγου.
Ο Δρ Qin Zhou, ανώτερος επιστήμονας στη νορβηγική εταιρεία ερευνών Aquaplan-Niva, είπε στη Daily Mail: «Αυτές οι παγοθήκες μπορεί να είναι πιο ευάλωτες στην υπερθέρμανση των ωκεανών από ό,τι πιστεύαμε προηγουμένως».
Εάν τα ράφια της Ανταρκτικής εξασθενήσουν σημαντικά ή ακόμα και αρχίσουν να καταρρέουν, αυτό θα απελευθερώσει τους γιγατόνους πάγου που είναι παγιδευμένοι αυτή τη στιγμή στο στρώμα πάγου.
Το στρώμα πάγου περιέχει επί του παρόντος αρκετό γλυκό νερό για να ανεβάσει τη στάθμη της θάλασσας κατά 58 μέτρα (190 πόδια), απειλώντας να πλημμυρίσει εκατομμύρια ανθρώπους.
Αν και οι ερευνητές δεν πιστεύουν ότι ολόκληρο το στρώμα πάγου θα λιώσει, προειδοποιούν ότι η στάθμη της θάλασσας μπορεί να είναι πολύ υψηλότερη από ό,τι προβλέπουν προηγούμενα κλιματικά μοντέλα.
Η ταχεία τήξη των παγετώνων της Ανταρκτικής θα μπορούσε να προκαλέσει την άνοδο της παγκόσμιας στάθμης της θάλασσας ταχύτερα από το αναμενόμενο, προειδοποιούν οι επιστήμονες
Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι τα ράφια πάγου έλιωναν από κάτω, αποδυναμώνοντας τα στηρίγματα που συγκρατούσαν τους παγετώνες που ρέουν.
Τα ράφια πάγου είναι προεκτάσεις παγετώνων που επιπλέουν πάνω από το νερό αντί να αγκυρώνονται στο κρεβάτι από κάτω.
Εκτός από το ότι φιλοξενεί ένα ποικιλόμορφο και ευαίσθητο οικοσύστημα, αυτό το ράφι πάγου είναι επίσης σημαντικό για την επιβράδυνση της συμβολής της τήξης των παγετώνων στο επίπεδο της θάλασσας.
Τα ράφια πάγου σφηνώνονται ανάμεσα σε ακρωτήρια του βυθού και μικρά βουνά, λειτουργώντας ως ένα σπάσιμο που επιβραδύνει την ανελέητη άνοδο των παγετώνων στον ωκεανό.
Ο επικεφαλής συγγραφέας Dr Tore Hatterman του IC3 Polar Research Hub είπε στη Daily Mail: «Είναι όλος παγετώδης πάγος που ρέει από τις ηπείρους στον ωκεανό και το πλωτό τμήμα παρέχει μια «οπίσθια στήριξη» όπως ο φελλός σε ένα μπουκάλι κρασιού – αν τον τραβήξετε, όλο το κρασί θα βγει.
Ο κρύος αέρας της Ανταρκτικής και η συνεχής έντονη χιονόπτωση σημαίνουν ότι οι παγετώνες της ηπείρου λιώνουν πολύ λίγο από ψηλά.
Αντίθετα, ο πάγος απομακρύνεται σταδιακά από κάτω από το σημείο όπου συναντά τον ωκεανό.
Ωστόσο, οι επιστήμονες ανακάλυψαν ότι η κάτω πλευρά του φύλλου πάγου δεν είναι λεία και ομοιόμορφη, αλλά μάλλον χαρακτηρίζεται από βαθιές αυλακώσεις, κανάλια και τρύπες.
Χρησιμοποιώντας το Fimbulisen Ice Shelf στην Ανατολική Ανταρκτική ως μελέτη περίπτωσης, ο Δρ Zhou και ο Dr. Hatterman ερεύνησαν πώς η τοπογραφία αυτών των παγετώνων μπορεί να επηρεάσει το λιώσιμο των πάγων.
Οι επιστήμονες ανακάλυψαν ότι τα βαθιά κανάλια κάτω από το ράφι πάγου Fimbulisen στην Ανατολική Ανταρκτική λιώνουν ταχύτερα από ό,τι αναμενόταν προηγουμένως (με κόκκινο χρώμα).
Συνδύασαν έναν λεπτομερή χάρτη του ράφι πάγου με ένα λεπτομερές μοντέλο υπολογιστή, συγκρίνοντας τι θα συνέβαινε αν ο πάγος ήταν λείος ή αυλακωτός.
Η προσομοίωση αποκάλυψε ότι τα κανάλια πάγου σχημάτισαν «κύτταρα» που συγκρατούσαν το ζεστό νερό στη θέση του αντί να του επιτρέψουν να ρέει πιο γρήγορα.
Καθώς το ζεστό νερό λιώνει τον περιβάλλοντα πάγο, τα κανάλια βαθαίνουν και διευρύνονται, δημιουργώντας βαθιές ρωγμές στο ράφι πάγου.
Αυτή η διαδικασία σπρώχνει προς τα πίσω το σημείο όπου ο πάγος συναντά το υπόστρωμα, γνωστό ως γραμμή γείωσης, εκθέτοντας περισσότερο πάγο στο νερό και λιώνοντας το ράφι πιο γρήγορα.
Εάν ο παγετώνας πυκνώσει περισσότερο στην ενδοχώρα, αυτό μπορεί να προκαλέσει μια κλιμακωτή επιτάχυνση καθώς το βαρύ στρώμα πάγου ωθεί γρηγορότερα προς τον ωκεανό.
Το γεγονός ότι οι ερευνητές βρήκαν αυτή την επίδραση στο ράφι πάγου Fimbulisen είναι σημαντικό επειδή αυτή η περιοχή θεωρούνταν προηγουμένως σταθερή.
Ο Δρ Χάτερμαν είπε: «Στο δυτικό τμήμα της Ανταρκτικής, η κοιλότητα του ράφι πάγου είναι ήδη γεμάτη με ζεστό νερό και υποχωρεί.
Υπάρχουν όμως και παγοθήκες στην ανατολική ακτή. Αυτή τη στιγμή έχουν κρύο νερό από κάτω, αλλά αυτό αλλάζει σιγά σιγά.
Ο επικεφαλής συγγραφέας Dr Tore Hatterman (στη φωτογραφία) από το IC3 Polar Research Hub είπε ότι πιθανότατα θα οδηγήσει σε πολύ μεγαλύτερη άνοδο της στάθμης της θάλασσας από ό,τι είχε προβλέψει κάποιος.
Εάν τα ράφια πάγου αποσταθεροποιηθούν και οι παγετώνες αρχίσουν να επιταχύνονται, αυτό θα μπορούσε να οδηγήσει σε άνοδο της στάθμης της θάλασσας περισσότερο από ένα μέτρο πριν από το 2100, 30 μέτρα έως το 2150 και 50 μέτρα έως το 2300.
«Τα περισσότερα έχουν κανάλια στο κάτω μέρος και αυτό που δείχνει η έρευνά μας είναι ότι αν προσθέσετε λίγο ζεστό νερό, έχει πιο σοβαρό αποτέλεσμα. Εξαιτίας αυτών των καναλιών είναι ελαφρώς πιο ευαίσθητα στη ζεστασιά ».
Αν και τα ράφια πάγου που λιώνουν δεν συμβάλλουν στην άνοδο της στάθμης της θάλασσας καθώς επιπλέουν ήδη, οι παγετώνες της ενδοχώρας υποχωρούν στη θάλασσα.
Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο οι ερευνητές ανησυχούν ότι η αποσταθεροποίηση του στρώματος πάγου της Ανταρκτικής θα μπορούσε να οδηγήσει σε ταχεία άνοδο της στάθμης της θάλασσας.
Ο Δρ Zhou είπε: «Η κύρια παγκόσμια συνέπεια θα είναι η ταχεία άνοδος της στάθμης της θάλασσας. Η Ανταρκτική έχει τη μεγαλύτερη πιθανή πηγή μελλοντικής ανόδου της στάθμης της θάλασσας και η σταθερότητα των ραφιών πάγου είναι ένας βασικός έλεγχος για το πόσο γρήγορα ο γειωμένος πάγος της Ανταρκτικής μπορεί να απελευθερωθεί στον ωκεανό».
Τα κλιματικά μοντέλα που προβλέπουν μελλοντική άνοδο της στάθμης της θάλασσας δεν λαμβάνουν υπόψη αυτό το φαινόμενο, πράγμα που σημαίνει ότι δεν γνωρίζουμε ακριβώς πόσο θα ανέβει η στάθμη της θάλασσας.
Επειδή ο αντίκτυπος είναι τόσο αβέβαιος, ο Δρ Χάτερμαν λέει ότι δεν μπορούμε να «αποκλείσουμε» την άνοδο της στάθμης της θάλασσας κατά 30 μέτρα έως το 2150 και 50 μέτρα έως το 2300.
Είπε: «Λόγω αυτών των διαδικασιών που δεν κατανοούμε πλήρως, πρέπει να υποθέσουμε ότι μπορεί να είναι τόσο πολύ».
