Αμερικανοί και Ιρανοί αξιωματούχοι δήλωσαν την Κυριακή ότι συμφώνησαν σε ένα πλαίσιο για τον τερματισμό του πολέμου, την άρση του αποκλεισμού των ιρανικών λιμανιών από τις ΗΠΑ και το άνοιγμα εκ νέου των Στενών του Ορμούζ.
Αν και είναι ακόμα ένα πλαίσιο, και με λεπτομέρειες που δεν έχουν ακόμη ανακοινωθεί, η συμφωνία σηματοδοτεί τη μεγαλύτερη πρόοδο στην επίλυση της σύγκρουσης μετά από σχεδόν τέσσερις μήνες.
Η ανακοίνωση ήρθε ως ανακούφιση για τους παγκόσμιους ηγέτες, οι οποίοι είχαν προβλέψει χαμηλότερες τιμές της ενέργειας μόλις ξαναρχίσει το ελεύθερο εμπόριο στον Κόλπο.
Οι σύμμαχοι στην Ευρώπη, που έχουν αντιμετωπίσει έντονη κριτική από τον Ντόναλντ Τραμπ για την αντιληπτή έλλειψη υποστήριξης προς τις Ηνωμένες Πολιτείες, δήλωσαν έτοιμοι να υποστηρίξουν τους στόχους της Ουάσιγκτον.
Όμως μέσα σε λίγες ώρες από την ανακοίνωση, η συμφωνία ήταν ήδη υπό πίεση καθώς Ισραηλινοί αξιωματούχοι δεσμεύτηκαν να συνεχίσουν τις επιχειρήσεις στον Λίβανο, ενώ η Τεχεράνη είπε ότι η συμφωνία πρέπει να τερματίσει τις μάχες σε όλες τις περιοχές.
Δείτε πώς αντέδρασε ο κόσμος στην ειρηνευτική συμφωνία του Ντόναλντ Τραμπ:
Η Ευρώπη υποστηρίζει τη συμφωνία και την ανάγκη να ανοίξει ξανά ο δρόμος
Η Ευρώπη αντέδρασε στην είδηση, ελπίζοντας ότι το Στενό του Ορμούζ θα μπορούσε να ανοίξει ξανά και να αναιρέσει τη ζημιά που προκλήθηκε στην οικονομία της από τις διογκωμένες τιμές της ενέργειας.
Η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν δήλωσε ότι προτεραιότητα είναι η «γρήγορη και πλήρης εφαρμογή» της συμφωνίας από όλα τα μέρη, προσθέτοντας ότι «η ελευθερία της ναυσιπλοΐας πρέπει να αποκατασταθεί». Είπε επίσης ότι η ειρήνη ήταν αδύνατη «ενώ ο Λίβανος φλέγεται».
Το μνημόνιο συνεννόησης πρόκειται να υπογραφεί επίσημα την Παρασκευή στην Ελβετία. Ο Ντόναλντ Τραμπ είπε ότι και τα στενά του Ορμούζ θα ανοίξουν ξανά από την Παρασκευή, δωρεάν.
Η επικεφαλής εξωτερικής πολιτικής της ΕΕ Κάγια Κάλλας είπε ότι η συμφωνία σηματοδοτεί μια “πιθανή σημαντική πρόοδο” στη σύγκρουση και το μπλοκ θα εξετάσει τώρα πώς μπορεί να εμπλακεί στην επόμενη φάση.
Μια κοινή δήλωση των ηγετών της E4, Βρετανία, Γαλλία, Γερμανία και Ιταλία απηχούσε το συναίσθημα, λέγοντας: “Το Ιράν δεν πρέπει ποτέ να αποκτήσει πυρηνικό όπλο. Είμαστε έτοιμοι να συνεργαστούμε με τις ΗΠΑ, το Ιράν και τον ΔΟΑΕ για τον σκοπό αυτό.”
Ο Sir Keir Starmer είπε ότι ενώ “φυσικά τίποτα δεν είναι εγγυημένο”, η συμφωνία πλαίσιο ήταν “μια πολύ σημαντική σημαντική ανακάλυψη”. Είπε ότι συζήτησε τη συμφωνία με τον Τραμπ το Σάββατο.
Το Ιράν και ο Πακιστανός μεσολαβητής επιμένουν ότι η συμφωνία περιλαμβάνει και τον Λίβανο
Ο Λίβανος είναι ένα σημείο κολλήματος στις διαπραγματεύσεις, με το Ισραήλ και τη Χεζμπολάχ να αγνοούν τις εκκλήσεις του Τραμπ και άλλων να σταματήσουν τις επιθέσεις ο ένας εναντίον του άλλου τις τελευταίες εβδομάδες.
Οι ακριβείς όροι της συμφωνίας δεν έγιναν αμέσως γνωστοί, αλλά ο πρωθυπουργός του Πακιστάν Σεχμπάζ Σαρίφ είπε ότι και οι δύο πλευρές είχαν δηλώσει «τον άμεσο και μόνιμο τέλος των στρατιωτικών επιχειρήσεων σε όλα τα μέτωπα, συμπεριλαμβανομένου του Λιβάνου».
Το Συμβούλιο Εθνικής Ασφαλείας του Ιράν δήλωσε ότι ο πόλεμος και οι στρατιωτικές επιχειρήσεις σε όλα τα μέτωπα, συμπεριλαμβανομένου του Λιβάνου, θα σταματήσουν οριστικά από το βράδυ της Δευτέρας.
Ο υφυπουργός Εξωτερικών του Ιράν, Kazem Gharibabadi, δήλωσε ότι θα γίνει διαπραγμάτευση μιας πιο εκτεταμένης συμφωνίας κατά τη διάρκεια μιας περιόδου εκεχειρίας 60 ημερών που θα ακολουθήσει, συμπεριλαμβανομένης της ελάφρυνσης των κυρώσεων για το Ιράν.
Ο Ιρανός υπουργός Εξωτερικών Abbas Araghchi δήλωσε ότι οι ισραηλινές επιθέσεις κατά του Λιβάνου πρέπει να σταματήσουν εντελώς και ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες φέρουν την ευθύνη να εφαρμόσουν τη συμφωνία στο τέλος του πολέμου.
Οι Ισραηλινοί υπουργοί επιμένουν στο δικαίωμα συνέχισης των επιχειρήσεων
Δεν υπήρξε άμεση επίσημη αντίδραση στην ανακοίνωση του Ισραήλ, το οποίο είπε ότι δεν ήταν μέρος στις συνομιλίες ΗΠΑ-Ιράν.
Ωστόσο, ορισμένοι ανώτεροι Ισραηλινοί αξιωματούχοι προέτρεψαν τον στρατό να μην αποσυρθεί από τα κατεχόμενα εδάφη στον Λίβανο, επιμένοντας ότι η συμφωνία των ΗΠΑ με τον Λίβανο δεν δεσμεύει το Ισραήλ.
Ο υπουργός Εθνικής Ασφάλειας του Hawkish Itamar Ben Gvir δήλωσε στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης ότι «δεν είμαστε εταίροι σε αυτή τη συμφωνία, η οποία δεν εγγυάται την ασφάλειά μας και δεν μας δεσμεύει με κανέναν τρόπο».
«Δεν πρέπει να συμβιβαζόμαστε με τίποτα λιγότερο από την εξάρθρωση της Χεζμπολάχ, δεν πρέπει να αποσυρθούμε από ένα έδαφος που οι μαχητές μας έχουν καταλάβει και εκκαθαρίσει από τρομοκρατικές υποδομές, δεν πρέπει να επιστρέψουμε σε μια κατάσταση όπου χιλιάδες τρομοκράτες κάθονται στους φράχτες των βόρειων οικισμών και σίγουρα δεν πρέπει να μείνουμε σιωπηλοί μπροστά στα πυρά που στρέφονται στο Ισραήλ», πρόσθεσε.
Ο υπουργός Άμυνας του Ισραήλ, Ισραήλ Κατς, δήλωσε τη Δευτέρα σε δήλωση ότι το Ισραήλ δεν θα αποσυρθεί από τα εδάφη που έχουν καταλάβει στον Λίβανο. Εάν το Ιράν επιτεθεί στο Ισραήλ λόγω των γεγονότων στο Λίβανο, το Ισραήλ θα ανταποδώσει, λέει.
Σιωπηλή αντίδραση στις Ηνωμένες Πολιτείες
Οι υποστηρικτές και οι επικριτές του Ντόναλντ Τραμπ ήταν επιφυλακτικοί σχετικά με τον πρόωρο εορτασμό της συμφωνίας για τον τερματισμό του αντιλαϊκού πολέμου.
Ο Ρεπουμπλικανός γερουσιαστής Λίντσεϊ Γκράχαμ, ένα κορυφαίο ιρανικό γεράκι, επαίνεσε τη συμφωνία αλλά είπε ότι θα «παρακολουθήσει στενά» τις επερχόμενες διαπραγματεύσεις για το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν.
«Βάσει του νόμου μας, οποιαδήποτε πυρηνική συμφωνία με το Ιράν αποστέλλεται στο Κογκρέσο για επανεξέταση και ψήφιση», είπε. «Συγχαρητήρια σε όλους που μας έφεραν σε αυτό το σημείο».
Ο πρώην εκπρόσωπος του Στέιτ Ντιπάρτμεντ της κυβέρνησης Μπάιντεν, Μάθιου Μίλερ, δήλωσε ότι ο Τραμπ έκανε σημαντικές παραχωρήσεις στο Ιράν, μόνο και μόνο για να επιτύχει το status quo που υπήρχε πριν ξεκινήσει τον πόλεμο.
«Δεν έχουμε καμία διαβεβαίωση ότι το πυρηνικό πρόγραμμα θα αντιμετωπιστεί ποτέ, αλλά το Ιράν έχει δείξει στον κόσμο ότι μπορεί να πάρει όμηρο την παγκόσμια οικονομία και να πάρει κάτι πίσω από τις Ηνωμένες Πολιτείες», είπε ο Μίλερ.
Η τελευταία δημοσκόπηση των Reuters/Ipsos που έγινε πριν από την ανακοίνωση, 3-8 Ιουνίου, έδειξε ότι η συνολική βαθμολογία αποδοχής του Τραμπ ήταν μόλις 35%, εν μέρει λόγω των υψηλότερων τιμών της βενζίνης που συνδέονται με τον πόλεμο στο Ιράν.