Απογοητευμένοι από τις αυξανόμενες απώλειες στα δικαστήρια, βασικοί αξιωματούχοι της κυβέρνησης του Ντόναλντ Τραμπ εξετάζουν σοβαρά το ενδεχόμενο να αναστείλουν ένα συνταγματικό δικαίωμα ενός αιώνα να επιταχύνει την αντιμεταναστευτική εκστρατεία του προέδρου για απέλαση δεκάδων χιλιάδων ανθρώπων από τη χώρα.
Ένα εκρηκτικό μυστικό σημείωμα πέρυσι φάνηκε να ανταποκρίνεται στις ανησυχίες των αξιωματούχων του Λευκού Οίκου σχετικά με ένα σχέδιο για τον τερματισμό του habeas corpus, ενός θεμελιώδους δικαιώματος διαδικασιών που κατοχυρώνεται στο Σύνταγμα για όσους κρατούνται από την κυβέρνηση να αμφισβητούν τις ποινές φυλάκισής τους.
Το σημείωμα – έλαβε η Maggie Haberman και ο Jonathan Swan από Οι New York Times για το επόμενο βιβλίο της Αλλαγή καθεστώτος: Μέσα στην αυτοκρατορική προεδρία του Ντόναλντ Τραμπ – συντάχθηκε από τον Υπουργό Προσωπικού του Λευκού Οίκου Γουίλ Σαρφ, ο οποίος έγραψε ότι η αναστολή των δικαιωμάτων habeas corpus «έγινε μόνο στις πιο τρομακτικές συνθήκες» και μόνο λίγες φορές στην ιστορία των ΗΠΑ.
Η αφαίρεση ενός συνταγματικού δικαιώματος απέλασης περισσότερων ανθρώπων θα ήταν «παράφρονη», προειδοποίησαν ιδιωτικά βοηθοί του Λευκού Οίκου εκείνη την εποχή, σύμφωνα με τους Haberman και Swan.
Το σημείωμα, με ημερομηνία 29 Απριλίου, συντάχθηκε καθώς η κυβέρνηση βρισκόταν σε μια δικαστική μάχη υψηλού προφίλ για την ταχεία απομάκρυνση εκατοντάδων ανδρών της Βενεζουέλας σε μια βάναυση φυλακή στο Ελ Σαλβαδόρ, προσχωρώντας σε μια χιονοστιβάδα καταγγελιών για habeas από μετανάστες στο πλαίσιο των προσπαθειών μαζικής απέλασης του Τραμπ.
«Ακόμη και όπου το Κογκρέσο έχει ρητά αναστείλει τα δικαιώματα habeas corpus, το Ανώτατο Δικαστήριο έκρινε ότι πρέπει να παρασχεθεί κάποια εναλλακτική διαδικασία στους κατηγορούμενους, με διαδικαστικές εγγυήσεις παρόμοιες με μια αγωγή habeas corpus», έγραψε ο Σαρφ.
Μια εβδομάδα μετά τη δημοσίευση του σημειώματος, ο επικεφαλής πολιτικής του Λευκού Οίκου Στίβεν Μίλερ είπε σε δημοσιογράφους έξω από τον Λευκό Οίκο ότι η κυβέρνηση «εξετάζει» τρόπους για να παρακάμψει το habeas corpus.
“Το Σύνταγμα είναι σαφές, και αυτός είναι φυσικά ο υπέρτατος νόμος της χώρας, ότι το προνόμιο του εγγράφου του habeas corpus μπορεί να ανασταλεί σε μια περίοδο εισβολής, επομένως αυτή είναι μια επιλογή που εξετάζουμε ενεργά”, είπε ο Μίλερ στο 9ο.
Εκείνη την εποχή, η διοίκηση συγκρούστηκε με ομοσπονδιακούς δικαστές και το Ανώτατο Δικαστήριο για τη χρήση από τον πρόεδρο ενός στρατιωτικού νόμου αιώνων για την απέλαση δεκάδων μεταναστών από τη Βενεζουέλα σε μια βάναυση φυλακή του Σαλβαδόρ.
Ένα διχασμένο Ανώτατο Δικαστήριο επέτρεψε στον πρόεδρο να επικαλεστεί τον νόμο περί αλλοδαπών εχθρών για να απομακρύνει συνοπτικά τους υπηκόους της Βενεζουέλας που κατηγορούνται ότι είναι μέλη συμμοριών του Tren de Aragua, αλλά η δικαιοσύνη τόνισε ότι οι μετανάστες εξακολουθούν να «έχουν δικαίωμα ειδοποίησης και ευκαιρίας να αμφισβητήσουν την απομάκρυνσή τους» ενώπιον δικαστή.
Ο Μίλερ, αρχιτέκτονας της αντιμεταναστευτικής ατζέντας της κυβέρνησης Τραμπ, πρότεινε τότε στον Τραμπ να αναστείλει το δικαίωμα των μεταναστών να αμφισβητήσουν εντελώς την απομάκρυνσή τους, σύμφωνα με τους Haberman και Swan.
«Μέλη της κυβέρνησης έχουν συχνές συζητήσεις για πολλές διαφορετικές νομοθετικές επιλογές για την εφαρμογή της ατζέντας του προέδρου – με τον πρόεδρο να παίρνει πάντα την τελική απόφαση», δήλωσε η εκπρόσωπος του Λευκού Οίκου Άμπιγκεϊλ Τζάκσον. Ο Ανεξάρτητος απαντώντας σε ερωτήσεις σχετικά με το υπόμνημα και την απάντηση του προέδρου.
Ο Τραμπ, μόλις μήνες μετά τη δεύτερη προεδρία του, αντιμετώπιζε ήδη τρομερές προειδοποιήσεις από επικριτές και νομικούς ότι η αψήφισή του στις δικαστικές αποφάσεις είχε φτάσει σε επικίνδυνο συνταγματικό σταυροδρόμι. Η αναστολή ενός συνταγματικού δικαιώματός του θα κλιμάκωσε τον πόλεμό του με ένα δικαστικό σώμα που έβλεπε ως ανεπαρκώς σεβασμό στην προεδρία του και ως εμπόδιο στην ατζέντα του.
Αυτές οι ανησυχίες υλοποιήθηκαν επίσης μεταξύ μιας μικρής ομάδας ανώτερων βοηθών στον Λευκό Οίκο, όπως ανακάλυψαν οι Haberman και Swan.
«Σε όλη την αμερικανική ιστορία, και οι τρεις κλάδοι της ομοσπονδιακής κυβέρνησης ήταν πρόθυμοι να παρέμβουν στα δικαιώματα του habeas corpus», έγραψε ο Σαρφ στο σημείωμά του, το οποίο κοινοποιήθηκε στην Επιτελάρχη του Λευκού Οίκου, Σούζι Γουάιλς.
Το Habeas corpus «στην πραγματικότητα εμποδίζει τους κυβερνητικούς παράγοντες να κρατούν, να φυλακίζουν ή να εκτελούν αυθαίρετα άτομα», έγραψε ο Σαρφ.
Το Habeas corpus έχει ανασταλεί μόνο τέσσερις φορές στην ιστορία των ΗΠΑ, πιο πρόσφατα μετά το Περλ Χάρμπορ. Σε κάθε περίπτωση, οι Ηνωμένες Πολιτείες βρίσκονταν σε πόλεμο ή αντιμετώπιζαν ένοπλη εξέγερση και ο μόνος πρόεδρος που αξίωσε ποτέ την εξουσία να αναστείλει το habeas corpus χωρίς τη συγκατάθεση του Κογκρέσου ήταν ο Αβραάμ Λίνκολν στην αρχή του Εμφυλίου Πολέμου κατά τη διάρκεια μιας διακοπής του Κογκρέσου.
Ο Τζορτζ Μπους είχε προσπαθήσει να κρατήσει τους υπόπτους για τρομοκρατία στον Κόλπο του Γκουαντάναμο επ’ αόριστον, υποστηρίζοντας ότι κανένα αμερικανικό δικαστήριο δεν είχε δικαιοδοσία να ακούει τις εκκλήσεις τους για habeas. Αλλά σε μια απόφαση-ορόσημο το 2008, το Ανώτατο Δικαστήριο έκρινε ότι οι κρατούμενοι εξακολουθούν να έχουν συνταγματικό δικαίωμα να υποβάλλουν αυτές τις καταγγελίες.
«Το αποτέλεσμα αυτών των υποθέσεων είναι ότι για όλα τα άτομα που κρατούνται στην de facto επικράτεια των ΗΠΑ, ισχύουν τα δικαιώματα habeas, ή σε περιορισμένες συνθήκες στρατιωτικών κρατουμένων, πρέπει να παρέχεται μια επαρκής εναλλακτική λύση στο habeas», έγραψε ο Scharf.
Το σημείωμα δεν περιέχει καθοδήγηση. Όμως, μια μέρα μετά τη δημοσίευσή του, ο Τραμπ πρότεινε δημόσια για πρώτη φορά ότι το σκεφτόταν.
«Υπάρχει ένας δρόμος που χρησιμοποιήθηκε από τρεις πολύ αξιοσέβαστους προέδρους», είπε ο Τραμπ, αναφερόμενος στην περίπτωση του Κιλμάρ Αμπρέγκο Γκαρσία, του οποίου η παράνομη απομάκρυνση στο Ελ Σαλβαδόρ ήταν στο επίκεντρο μιας άλλης υψηλού προφίλ νομικής μάχης για την επιστροφή του στις Ηνωμένες Πολιτείες.
«Αλλά ελπίζουμε να μην χρειαστεί να ακολουθήσουμε αυτόν τον δρόμο», είπε ο Τραμπ.
Η τότε υπουργός Εσωτερικής Ασφάλειας Κρίστι Νόεμ ρωτήθηκε επίσης για τα σχόλια της Μίλερ κατά τη διάρκεια μιας ακρόασης στο Κογκρέσο – αλλά δεν ήταν σαφές ότι ήξερε τι ήταν το habeas corpus.
Ζητήθηκε από τη Δημοκρατική γερουσιαστή Μάγκι Χασάν να το ορίσει, ο Νόεμ υποστήριξε ότι είναι «συνταγματικό δικαίωμα ο πρόεδρος να μπορεί να απομακρύνει ανθρώπους από αυτή τη χώρα».
«Αυτό είναι λάθος», απάντησε ο Χασάν.
Η Νόεμ είπε ότι «υποστηρίζει» το συνταγματικό δικαίωμα και είπε επίσης ότι «ο Πρόεδρος των Ηνωμένων Πολιτειών έχει την εξουσία βάσει του Συντάγματος να αποφασίσει εάν θα πρέπει να ανασταλεί ή όχι».
Μέχρι τον Ιούλιο, η Υπηρεσία Μετανάστευσης και Τελωνείων είχε εκδώσει μια σαρωτική πολιτική υποχρεωτικής κράτησης για μετανάστες που συνελήφθησαν στις Ηνωμένες Πολιτείες, αίροντας δεκαετίες προφυλάκισης και κρατώντας άτομα για εβδομάδες ή μήνες ανεξάρτητα από το πόσο έχουν ζήσει στη χώρα ή αν έχουν ποινικό μητρώο.
Η κυβέρνηση Τραμπ διέταξε επίσης τους δικαστές μετανάστευσης να αρνηθούν τη δέσμευση και να απορρίψουν σχεδόν κάθε υπόθεση όταν οι μετανάστες εμφανίζονται στις ακροάσεις τους που έχουν εξουσιοδοτηθεί από το δικαστήριο – αφήνοντάς τους αμέσως ευάλωτους στη σύλληψη και την απομάκρυνση προτού έχουν την ευκαιρία να ασκήσουν έφεση.
Τα ομοσπονδιακά δικαστήρια σε όλη τη χώρα γέμισαν γρήγορα με αναφορές habeas corpus. Δεκάδες νέες αναφορές πλήττουν τα δικαστήρια κάθε εβδομάδα και οι κυβερνητικοί δικηγόροι κατακλύζονται ή πιέζονται να τις αντιμετωπίσουν με μη βιώσιμο ρυθμό.
Παρά τις δεκάδες δικαστικές αποφάσεις για το αντίθετο, με τους δικαστές να τονίζουν επανειλημμένα ότι η πολιτική της κυβέρνησης για υποχρεωτική κράτηση έρχεται σε αντίθεση με την Τέταρτη Τροποποίηση, οι διοικητικοί υπάλληλοι και οι κυβερνητικοί δικηγόροι που αναπτύχθηκαν για να τους υπερασπιστούν βασίστηκαν στην πολιτική σύλληψης δεκάδων χιλιάδων ανθρώπων.
Οι εισαγγελείς αισθάνονται ξυλοκοπημένοι, οι συνήγοροι υπεράσπισης αγωνίζονται να συμβαδίσουν, οι δικαστές γράφουν οργισμένες εντολές με δραματικές προειδοποιήσεις για τη μοίρα της δημοκρατίας και οι μετανάστες που βρίσκονται στο επίκεντρο των υποθέσεων τους έχουν κολλήσει στη μέση, υπό κράτηση μετά την απότομη σύλληψή τους ή αφήνονται ελεύθεροι μετά από μέρες ή μήνες στο ICE.