Καθαρή έξοδος τον Αύγουστο;

Τον Αύγουστο του 2018 η Ελλάδα βγαίνει από τα μνημόνια. Στην κυβέρνηση ξεσπούν σε πανηγυρισμούς, προσπαθώντας να πείσουν πως η έξοδος από τα μνημόνια σηματοδοτεί και μία καινούρια περίοδο ευημερίας. Πόσο κοντά βρίσκεται αυτό στην πραγματικότητα; Η Ελλάδα βγαίνει πραγματικά από τα μνημόνια; Επίσης, το γεγονός ότι λήγει ένα πρόγραμμα, σημαίνει αυτόματα και λήξη των οικονομικών δυσκολιών;

Στην πραγματικότητα, το μνημόνιο είναι ένα δάνειο υπό όρους. Τον Αύγουστο μπορεί να λήγει το τρίτο πρόγραμμα, αλλά αυτό δεν συνεπάγεται αυτόματα και την έξοδο από την εποχή της σκληρής εποπτείας και των μνημονίων, καθώς έχουν ήδη προσυμφωνηθεί μέτρα για την μετά μνημονίων εποχή. Σίγουρα, η Ελλάδα ίσως έχει τον χώρο και τον χρόνο να επαναπροσδιορίσει κάποια πράγματα, αλλά αυτό σε καμία περίπτωση δε σημαίνει την απαρχή μιας περιόδου ευημερίας. Η κυβέρνηση προσπαθεί να πείσει γι΄αυτό, όμως η πραγματικότητα είναι διαφορετική.

Η μετά μνημονίων εποχή θα είναι εξίσου δύσκολη. Δεν θα βρέξει ξαφνικά χρήματα. Ίσα-ίσα που το να σταθείς μόνος σου στα πόδια σου είναι και πιο δύσκολο. Η έξοδος από τα μνημόνια θα είναι μια μεγάλη επιτυχία, αρκεί να είναι επί της ουσίας και όχι απλώς για τους πανηγυρισμούς. Έξοδος από τα μνημόνια σημαίνει το να βγει η Ελλάδα στις αγορές με πλήρη επιτυχία. Έξοδος από τα μνημόνια σημαίνει η επιστροφή στην κανονικότητα. Επιστροφή στην κανονικότητα θα πει κοινωνικό κράτος και νέες θέσεις εργασίας. Για να γίνουν αυτά, όμως, δε χρειάζονται απλά οι δηλώσεις ότι βγαίνουμε από τα μνημόνια, αλλά κάτι πολύ παραπάνω.

Αν η έξοδος από τα μνημόνια δεν σηματοδοτεί και μια νέα εποχή ευημερίας και κοινωνικής ακμής, η οποία θα γίνει αισθητή στον κόσμο, τότε δεν είναι καθαρή έξοδος. Θα είναι απλά μία περίοδος δημοσιονομικής βελτίωσης των αριθμών. Η πραγματική ανάπτυξη, όμως, δεν είναι μόνο στους αριθμούς. Η πραγματική ανάπτυξη και ευημερία μιας χώρας πραγματοποιείται μόνο όταν αυτή γίνει αντιληπτή στην πλειοψηφία του κόσμου.

Κοινωνική ανασφάλεια;

Το κριτήριο για να αποκαλείται μία κοινωνία ανεπτυγμένη δεν είναι μόνο η οικονομία της και η προσπάθεια για βελτίωση των οικονομικών δεικτών της, αλλά πρωτίστως είναι η προσπάθεια για κοινωνική ευημερία. Ανεπτυγμένη είναι η κοινωνία, που παρέχει στα μέλη της ασφάλεια και σιγουριά.

Μέσα σε σχετικά μικρό χρονικό διάστημα, έχουν υπάρξει γεγονότα, που δείχνουν την όχι και τόσο μεγάλη ασφάλεια των πολιτών. Κράτηση δύο Ελλήνων αξιωματικών από τους Τούρκους, η Θεσσαλονίκη για αρκετές μέρες χωρίς νερό, εισβολή σε σπίτι στην Κηφισιά και πυροβολισμός σε έναν άντρα και πατέρα.

Είναι δυνατόν η Τουρκία να κρατάει ομήρους Έλληνες αξιωματικούς; Είναι δυνατόν η δεύτερη μεγαλύτερη πόλη ευρωπαϊκής χώρας να μένει για μέρες χωρίς νερό, βάζοντας τους συμπολίτες μας σε τόσο μεγάλη ταλαιπωρία; Είναι δυνατόν να εισβάλει στο σπίτι σου ο οποιοσδήποτε και να σε πυροβολεί;

Αυτά ίσως συμβαίνουν παντού και ίσως τέτοια προβλήματα να υπάρχουν και πάντα. Το ζητούμενο, όμως, είναι ότι η Ελλάδα δεν δείχνει μία χώρα με πλάνο, μία χώρα με οργάνωση και με κυβερνήσεις ικανές να αντιμετωπίσουν τα προβλήματα. Λες και η οικονομική περιπέτεια της χώρας συνεπάγεται αναγκαστικά και την κοινωνική της περιπέτεια. Όμως, η οικονομική δυσπραγία δε σημαίνει αυτόματα και κοινωνική κατάρρευση. Η κοινωνική ακμή μιας χώρας καθορίζει και το επίπεδό της. Η ασφάλεια και η σιγουριά που νιώθουν οι πολίτες είναι και η επισφράγιση ενός ανεπτυγμένου κράτους. Εμείς πόσο κοντά είμαστε σε αυτό;

Σκοπιανό, η σύγκρουση δύο κόσμων

Πόσα χρόνια υπάρχει αυτό το ζήτημα; Πόσα χρόνια που αυτό το κρατίδιο δεν έχει επίσημο και αναγνωρισμένο από όλους όνομα. Πόσα χρόνια που αγωνίζεται για ένα όνομα, που ίσως μία πιθανή πραγματοποίησή του να ελλοχεύει πολλούς κινδύνους.

Η μεγαλύτερη απειλή που μπορεί να δεχτεί η Ελλάδα είναι προφανώς οι αλυτρωτικές βλέψεις των γειτόνων μας. Πίσω από το όνομα Μακεδονία, κρύβεται μια ολόκληρη ιστορία, την οποία και προσπαθούν να καπηλευτούν. Ένα κρατίδιο λίγων ετών προσπαθεί να κλέψει την ιστορία μιας χώρας χιλιάδων ετών. Πού ήσουν, όμως, Έλληνα τόσα χρόνια; Πού ήσουν να διαμαρτυρηθείς όταν το κράτος αυτό αποκαλούντο Μακεδονία επίσημα; Δεν γνωρίζεις Έλληνα ότι αυτό το κράτος το αποκαλούμε μόνο εμείς Σκόπια, ενώ ο υπόλοιπος κόσμος με σύνθετη ονομασία, συμπεριλαμβανομένου και του όρου Μακεδονία;

Μακεδονικό έθνος δεν υφίσταται. Όμως Μακεδονία, σαν γεωγραφική περιοχή, ήταν ένας τόπος που ξεπερνούσε τα σημερινά σύνορα της Ελλάδας. Ήταν ένας τόπος που συμπεριελάμβανε και τον εδαφικό χώρο των σημερινών Σκοπίων. Αυτό, όμως, αρκεί ώστε να αυτοαποκαλούνται Μακεδόνες, με την όποια ιστορία συμπεριλαμβάνει αυτός ο όρος;

Βλέπετε, υπάρχει η μεριά των Σκοπιανών, που προσπαθούν να καπηλευτούν μια ολόκληρη ιστορία και μία μερίδα Ελλήνων που λένε ότι η Μακεδονία είναι μόνο ελληνική. Πρόκειται για μία σύγκρουση δύο διαφορετικών κόσμων, που αντιλαμβάνονται διαφορετικά τα πράγματα, ο καθένας από την σκοπιά του. Τι από τα δύο ισχύει τελικά; Μήπως η αλήθεια βρίσκεται κάπου στην μέση;

Στα εθνικά θέματα δεν χωρούν δημιουργικές ασάφειες

Το νέο έτος «άνοιξε» πολλαπλά και σοβαρά μέτωπα στην εξωτερική  πολιτική της χώρας μας.

Η ανακίνηση του Σκοπιανού σε ευρωπαϊκό και διεθνές επίπεδο και η συνακόλουθη επανέναρξη των διαπραγματεύσεων προκαλούν αμείωτη ένταση στο ελληνικό πολιτικό τοπίο. Η αντιφατική στάση της κυβέρνησης σε συνδυασμό με την κρυφή διπλωματία που υιοθετεί δεν επιτρέπουν την επιβεβλημένη εθνική συνεννόηση .

Βέβαια, το εν λόγω ζήτημα προκαλεί διχόνοιες και στο εσωτερικό των αντιπολιτευτικών κόμματων, πράγμα το οποίο εμποδίζει την χάραξη ενιαίας στρατηγικής. Απαιτείται σύνεση από το σύνολο του πολιτικού κόσμου της χώρας, διότι δεν υπάρχουν τα απαραίτητα χρονικά περιθώρια, ώστε να αναλωθούμε στην μικροπολιτική.

Η επιτυχία του συλλαλητηρίου της Θεσσαλονίκης μπορεί να ερμηνευθεί ως η πρώτη ανοιχτή και μαζική διαμαρτυρία κατά της παρούσας κυβέρνησης. Μπορεί ως αφορμή να στάθηκε αυτό το μείζον εθνικό ζήτημα, άλλα το πολιτικό αποτέλεσμα παραμένει ίδιο: Ένα ηχηρό μήνυμα κατά της επιπολαιότητας που διέπει συνολικά το κυβερνητικό έργο.

Είναι κοινώς παραδεκτό ότι η εξωτερική πολιτική δεν παράγεται στο πεζοδρόμιο. Ωστόσο, η εμπειρία των διεθνών συγκρούσεων, είτε διμερών, είτε πολυμερών καταδεικνύει ότι η εσωτερική κοινή γνώμη αποτελεί μοχλό πίεσης ως προς την διπλωματική στάση που ακολουθούν οι κυβερνήσεις όλων των εμπλεκόμενων μερών. Το πολιτικό κόστος, παραμένει σημαντικός παράγοντας που επηρεάζει αποφασιστικά την τροπή που θα λάβει η διένεξη.

Το «Σκοπιανό» εντάσσεται με την σειρά του στην κατά Αβέρωφ εξωτερική πολιτική των «χαμένων ευκαιριών». Μπορεί η γείτονος χώρα να αναγνωρίζεται ως FYROM από την διεθνή κοινότητα, αλλά de facto έχει δημιουργηθεί μια κατάσταση, την οποία δεν μπορούμε να αγνοήσουμε. Oι γείτονες μας αυτοαποκαλούνται «Μακεδόνες», ενώ ο υπόλοιπος πλανήτης αποκαλεί το συγκεκριμένο κράτος «Μακεδονία». Ακόμα και στα αμερικανικά διαβατήρια των Σλαβοσκοπιανών, ως τόπος γέννησης αναγράφεται η «Μακεδονία». Σε καμία περίπτωση, η μακραίωνη παρουσία των Σλάβων στην περιοχή δεν δικαιολογεί την κλοπή της εθνικής μας ιστορίας και την από μέρους τους προβολή αλυτρωτικών αξιώσεων εις βάρος της εδαφικής ακεραιότητας της πατρίδας μας.

Απ’ την άλλη, οι γείτονες μας στα Βαλκάνια δεν μπορούν να ανήκουν στον «Τρίτο Κόσμο» της Ευρωπαϊκής Ηπείρου. Η ευρωπαϊκή οικογένεια, όμως, αποτελεί μια συμπολιτεία που διέπεται από τον αλληλοσεβασμό, την ειρηνική συνύπαρξη και συνεργασία μεταξύ των κρατών προς επίτευξη τελικού σταδίου της ενωσιακής ολοκλήρωσης, αυτό της πολιτικής . Σε αυτό το διακρατικό περιβάλλον δεν αρμόζουν οι εθνικιστικές εξάρσεις και η ασέβεια προς τα ανθρώπινα δικαιώματα.

Ο άλυτος χαρακτήρας που προσέλαβε το ζήτημα οφείλεται στην αμέλεια και στους ερασιτεχνικούς διπλωματικούς χειρισμούς όλων των ελληνικών κυβερνήσεων, εξαιρουμένης της κυβέρνησης του Κώστα Καραμανλή.

Τούτο, βέβαια, δεν δίδει το άλλοθι στην παρούσα κυβέρνηση να προβεί στην άνευ όρων και εγγυήσεων εκχώρηση της ίδιας μας της ιστορίας. Προτείνεται, η άμεση σύγκληση του συμβουλίου των πολιτικών αρχηγών υπό τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας και η διαμόρφωση κοινής εθνικής γραμμής, ώστε να έχουμε τις λιγότερες δυνατές εθνικές απώλειες.

Εν ολίγοις, στα εθνικά ζητήματα δεν χωρούν δημιουργικές ασάφειες.

Η ανασκόπηση της χρονιάς

Άλλη μία χρονιά μνημονίου πέρασε. Μία χρονιά με κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ και με αξιωματική αντιπολίτευση την ΝΔ. Τσίπρας και Μητσοτάκης έδωσαν σκληρές μάχες μέσα στην βουλή, με ύβρεις εκατέρωθεν, πολλές φορές χαμηλού επιπέδου. Σκληρές μάχες, όμως, και ανάμεσα σε όλους τους πολιτικούς αρχηγούς. Τι έκαναν οι πολιτικοί αρχηγοί της χώρας; Τι πολιτικούς στόχους είχαν και έχουν και ποιες σκοπιμότητες;

Από την μία ο πρωθυπουργός, Αλέξης Τσίπρας, που επιδιώκει με μανία να φέρει την ελπίδα. Να αποδειχθεί ο πρωθυπουργός που θα βγάλει την χώρα από τα μνημόνια, όπως ο ίδιος δηλώνει. Ένας πρωθυπουργός, που γνωρίζει την δημοτική του πτώση και προσπαθεί να φτάσει ως το τέλος της θητείας του, μήπως και κερδίσει κάτι. Ένας πρωθυπουργός που προσπαθεί να μείνει στην εξουσία με κάθε τρόπο. Αδιαμφισβήτητα, έχει πείσμα. Έχει το πείσμα του να φτάσει ως το τέλος και να αποδειχθεί διαφορετικός από τους προηγούμενους. Αυτοαποκαλείται πολιτικός που δεν είναι από τζάκι και μη μπλεγμένος σε θέματα διαφθοράς. Ένας πολιτικός που θεωρεί την κυβέρνησή του την πιο αξιόπιστη και την αντιπολίτευση την πιο διεφθαρμένη.

Από την άλλη ο αρχηγός της αξιωματικής αντιπολίτευσης, Κυριάκος Μητσοτάκης, που προσπαθεί να πείσει ότι αυτός έχει την λύση. Υπόσχεται φοροελαφρύνσεις και ελεύθερη παραγωγική οικονομία. Ένας πολιτικός, που στηρίζει την καμπάνια του κυρίως στο να ρίξει την δημοτικότητα του αντιπάλου του, αποκαλώντας τον ψεύτη. Ένας πολιτικός που θεωρεί την περίοδο ΣΥΡΙΖΑ ως την πιο καταστροφική. Ένας πολιτικός αρχηγός που βιάζεται να γίνει πρωθυπουργός ζητώντας συνεχώς εκλογές.

Μία Φώφη Γεννηματά, ένας Σταύρος Θεοδωράκης και ένας Πάνος Καμμένος που προσπαθούν να διασωθούν πολιτικά. Μάχονται να παραμείνουν στο προσκήνιο. Μάχονται να παραμείνουν στα βουλευτικά έδρανα. Μάχονται να κρατήσουν ενωμένα τα κόμματά τους. Όλοι με συμμάχους, είτε φανερούς, είτε κρυφούς.

Ένας Βασίλης Λεβέντης που μάχεται να αποδείξει την διαφορετικότητά του. Μάχεται να αποδείξει την διαφθορά που επικρατεί στο πολιτικό σύστημα, εξαιρουμένου του εαυτού του. Μάχεται να αποδείξει ότι η κουλτούρα συνεργασίας είναι η μοναδική λύση στη χώρα. Μάχεται να ξαναμπεί στη βουλή. Μάχεται για τα δικά του ιδανικά.

Ένας Δημήτρης Κουτσούμπας και ένας Νίκος Μιχαλολιάκος που μάχονται για τις ιδέες που πρεσβεύουν οι ιδεολογίες τους. Μάχονται να αποδείξουν ότι  οι ιδεολογίες τους, η καθεμία ξεχωριστά, αποτελούν και την λύση στα προβλήματα της χώρας.

Κάπως έτσι κύλησε και το 2017. Μοιάζει λες και ο καθένας να μάχεται για τον εαυτό του και όχι για το σύνολο. Η αλήθεια βρίσκεται κάπου στη μέση. Στην πραγματικότητα, ο καθένας θέλει την πρόοδο του τόπου. Το ζητούμενο, όμως,  είναι το πώς το δείχνεις. Καλός είναι ο ανταγωνισμός. Καλή είναι και η πολυφωνία. Αυτή είναι, άλλωστε, και η πεμπτουσία της δημοκρατίας. Αυτή η πεμπτουσία, όμως, να λειτουργεί με γνώμονα το γενικό καλό και όχι τις προσωπικές φιλοδοξίες ή ματαιοδοξίες.

Εκλογές Κεντροαριστεράς

Η Φώφη Γεννηματά και ο Νίκος Ανδρουλάκης ήταν οι νικητές της εκλογικής αναμέτρησης και αυτοί που περνούν στον επόμενο γύρο για την τελική εκλογή του προέδρου του ενιαίου φορέα. Περίπου, 212.000 άνθρωποι ψήφισαν, μέλη και μη, δείχνοντας την ιδεολογική δύναμη της παράταξης. Αυτοί, όμως, οι 212.000 άνθρωποι αποτελούν σίγουρες ψήφους για τις επόμενες βουλευτικές εκλογές; Και αν ναι, ο αριθμός 212.000 είναι ικανοποιητικός για βουλευτικές εκλογές για μία παράταξη που στοχεύει ψηλά;

Όσοι ψήφισαν κάποιον άλλον, πέρα του τελικού νικητή, είναι σίγουρο ότι θα ψηφίσουν την συγκεκριμένη παράταξη στις βουλευτικές εκλογές; Μήπως κάποιοι ψηφοφόροι και κάποιοι υποψήφιοι βρίσκονται πιο κοντά ιδεολογικά με κάποιο άλλο κόμμα; Για παράδειγμα, αυτοί που ήθελαν αρχηγό του νέου φορέα τον Σταύρο Θεοδωράκη και από την στιγμή που δεν πραγματοποιήθηκε η επιθυμία τους, γιατί να μην ψηφίσουν το κόμμα του Κυριάκου Μητσοτάκη ή το κόμμα της Ένωσης Κεντρώων; Δε νομίζω, άλλωστε, ότι βρίσκονται τόσο μακρυά ιδεολογικά. Το ίδιο ισχύει και για τους οπαδούς των υπόλοιπων υποψηφίων.

Στην περίπτωση αυτή, στην οποία και οι 212.000 ψηφίσουν τον νέο φορέα, ανεξάρτητα με το αν ψήφισαν ή όχι τον νέο αρχηγό, είναι ένας επαρκής αριθμός για να αποτελέσει μια ισχυρή κοινοβουλευτική δύναμη. Ο αριθμός αυτός αποτελεί, περίπου, το 3% του εκλογικού σώματος. Ένας αριθμός, δηλαδή, που μάχεται να εισέλθει στα έδρανα της βουλής.

Σίγουρα, κάθε ένεση δημοκρατίας αποτελεί ανάσα για την κοινωνία μας. Σίγουρα, είναι πολύ σημαντικό να υπάρχουν ενεργοί πολιτικά πολίτες. Σίγουρα, ο αριθμός των πολιτών που ψήφισαν είναι ικανοποιητικός. Όμως, ο χώρος του κέντρου είναι ένας χώρος ιδιόμορφος και μάλλον το μήλον της έριδος, καθώς όλες οι πολιτικές δυνάμεις προσπαθούν να συγκλίνουν σε αυτόν. Όσοι παρεκκλίνουν σημαντικά, αποτελούν και τις μειοψηφικές ομάδες της κοινωνίας μας. Στην περίοδο αυτή, που τα περισσότερα κόμματα κάνουν άνοιγμα στο κέντρο, καθώς εκεί βρίσκεται και η πλειοψηφία των ψηφοφόρων τους, είναι κάπως δύσκολος να θεωρούμε σίγουρα κάποια νούμερα. Αισιοδοξία, λοιπόν, στο εσωτερικό του νέου φορέα, αλλά καμία σοβαρή ένδειξη για κοινοβουλευτική δύναμη.

Υφίσταται αυτόνομη Καταλονία;

Ανεξάρτητη και αυτόνομη Καταλονία είναι το αίτημα της καταλανικής κοινωνίας. Ένας λαός, που δεν νιώθει κομμάτι της Ισπανίας. Ένα έθνος χωρισμένο στα δύο. Είναι, όμως, εφικτή μια πραγματική αυτονομία της Καταλονίας;

Αν γίνει αυτόνομη τελικά η Καταλονία, τι γίνεται με το νόμισμα; Θα συνεχίσει να έχει το ίδιο νόμισμα με την Ισπανία ή θα αποκτήσει το δικό της εθνικό νόμισμα; Τι γίνεται με τον στρατό; Θα υπάρχει ενιαίος ισπανικός στρατός και εθνική άμυνα ή θα δημιουργηθεί καταλανικός στρατός; Επίσης, τι θα γίνει με την Ευρωπαϊκή Ένωση και την Ευρωζώνη; Το νέο αυτό κράτος θα είναι μέλος την κοινωνικοπολιτικής και νομισματικής συμμαχίας ή θα προχωρήσει σε μοναχικά μονοπάτια; Τέλος, θα υπάρξει η διεθνής αναγνώριση ως ανεξάρτητο κράτος ή θα πρόκειται για μια ατέρμονη προσπάθεια ενός λαού που προσπαθεί ναι αυτονομηθεί;

Δύσκολη, λοιπόν, η αυτονομία επί της ουσίας, καθώς πέρα από την θέληση και την φωνή του λαού, θέλει, επίσης, νομικό υπόβαθρο και πολιτική βούληση. Kι εδώ είναι το σημείο όπου εμπλέκεται ο εθνικισμός και η δημοκρατία. Ίσως υπάρχει και μία δόση εθνικισμού πίσω από την απόφαση του καταλανικού λαού, από την άλλη, όμως, υφίσταται και θέμα δημοκρατίας, καθώς δημοκρατία δεν σημαίνει μόνο να δέχεσαι την άποψη της πλειοψηφίας, αλλά να λαμβάνεις υπόψιν και αυτήν της μειοψηφίας.

Και υπάρχουν και Έλληνες που παίρνουν ξεκάθαρη θέση υπέρ την αυτονομίας της Καταλονίας, επειδή σιχάθηκαν, όπως λένε, αυτήν την Ευρώπη, αλλά δεν θέλουν να ακούσουν για αυτονόμηση της Κρήτης και επίσης ‘η Κύπρος είναι ελληνική’.

Παντού πρέπει να υπάρχει το μέτρο. Δύσκολες καταστάσεις φέρνουν και δύσκολες αποφάσεις.

Έπρεπε να παραιτηθεί ο υπουργός;

Μετά την βύθιση του πλοίου και την θαλάσσια καταστροφή που επήλθε, μεγάλη μερίδα κόσμου στράφηκε εναντίον του αρμόδιου υπουργού, ζητώντας του να παραιτηθεί. Παραιτείται, όμως, τόσο εύκολα ένας υπουργός;

Η ρύπανση που επήλθε από την πετρελαιοκηλίδα, ήταν προφανώς πρωτοφανής, μετατρέποντας τις ακτές της νότιας Αττικής σε απαγορευμένη ζώνη. Να παραιτηθεί ο υπουργός, φώναξαν πολλοί. Σύμφωνοι, αλλά πότε παραιτήθηκε κάποιος άλλος αρμόδιος; Πότε κάποιος άλλος υπουργός από τις κυβερνήσεις των τελευταίων ετών είπε ότι φταίει για κάτι ή ότι έχει μερίδιο ευθύνης;

Σε μια κοινωνία που πάντα φταίνε οι άλλοι, σε μια κοινωνία που προτιμάμε να ψοφήσει η κατσίκα του γείτονα και σε μια κοινωνία που για την χρεοκοπία φταίνε κάποιοι άλλοι, εκτός από εμάς, πώς γίνεται να αναλάβει την ευθύνη κάποιος αρμόδιος;

Πότε παραιτήθηκε υπουργός προηγούμενων κυβερνήσεων για λάθος χειρισμούς ή γιατί αισθάνθηκε ανεπαρκής; Γιατί, λοιπόν, να παραιτηθεί ο τωρινός; Ποια πολιτική κουλτούρα μας διακατέχει, ώστε να προβαίνει το πολιτικό μας σύστημα σε τέτοιου είδους πράξεις;

Και για να είμαστε ειλικρινείς. Πάντα ευθύνεται ο αρμόδιος υπουργός; Δηλαδή, αν παραιτηθεί και αντικατασταθεί από κάποιον άλλον, τα πράγματα θα γίνουν αμέσως καλύτερα; Μήπως ευθύνεται ο κρατικός μηχανισμός; Μήπως δεν είναι και τόσο θέμα προσώπων, αλλά συνολικής λειτουργίας και προσέγγισης των προβλημάτων;

Γιατί όταν τα πρόσωπα πάψουν να είναι τόσο σημαντικά, αυτά καθαυτά, και η λειτουργία του κράτους συνεχίζεται πάνω και πέρα από αυτά τα πρόσωπα, τότε ναι, ίσως έχουμε πάει ένα βήμα παραπέρα. Ως τότε, η λύση του οποιοδήποτε προβλήματος θα εξαρτάται από την ικανότητα ή μη του εκάστοτε αρμόδιου. Στην τύχη δηλαδή.

A.Τσίπρας: Έκανα μεγάλα λάθη

Συνέντευξη του πρωθυπουργού στην εφημερίδα Guardian, η οποία, μάλιστα, κάνει λόγο και για τον μακροβιότερο πρωθυπουργό στην Ελλάδα της κρίσης.

«Τα χειρότερα είναι σαφέστατα πίσω μας. Μπορούμε τώρα να πούμε με βεβαιότητα ότι η οικονομία είναι σε ανοδική φάση. Αργά αργά, αλλά ουδείς πίστευε ότι θα συμβεί και αυτό συνέβη» δηλώνει ο πρωθυπουργός, ενώ συνεχίζει τονίζοντας ότι «θα βγάλουμε την χώρα από την κρίση».

Στη συνέχεια παραδέχεται ότι « Όταν ήρθα σε αυτό το γραφείο δεν είχα την εμπειρία ή την αίσθηση πόσο μεγάλες θα ήταν οι καθημερινές δυσκολίες. Έχω κάνει λάθη, μεγάλα λάθη».

Για την Ευρώπη δηλώνει τα εξής  «Να αφήσουμε την Ευρώπη και να πάμε πού; Σε άλλο γαλαξία; Η Ελλάδα είναι ένα αναπόσπαστο κομμάτι της Ευρώπης. Χωρίς αυτήν πώς θα ήταν η Ευρώπη; Θα έχανε ένα σημαντικό μέρος της ιστορίας και της κληρονομιάς της»

Έχουμε, λοιπόν, δύο Τσίπρες. Τον προ εκλογών Σεπτεμβρίου 2015 και τον μετά. Ωρίμασε, συνειδητοποίησε κάποια πράγματα; Τι άλλαξε ακριβώς;

Η αλήθεια είναι ότι αν είχε παρουσιαστεί από την αρχή όπως είναι σήμερα , θα ήταν ένας ακόμα μνημονιακός αρχηγός. Ίσως, και να μην είχε αυτήν την απήχηση στον κόσμο. Γιατί ο κόσμος έλκεται από την επανάσταση, από το διαφορετικό που πρεσβεύει κάποιος, από αυτόν που θα του τάξει ότι θα τα αλλάξει όλα.

Έκανε λάθη ναι. Όμως, ίσως αυτή η κωλοτούμπα, για την οποία τον κατηγορούν όλοι, να ήταν ό,τι πιο  σωστό έκανε. Γιατί επανάσταση δεν σημαίνει τα διαλύω όλα, αλλά προσπαθώ να τα κάνω καλύτερα. Να είμαστε επαναστάτες, λοιπόν. Για την ουσία, όμως, όχι για τον θόρυβο.

Έστω ότι παραιτούνται. Μετά τι;

Πριν λίγες μέρες έγινε η συγκέντρωση των ΄Παραιτηθείτε΄ στο Σύνταγμα. Ξεκάθαρο μήνυμα ήταν η παραίτηση την κυβέρνησης Τσίπρα. Έστω, λοιπόν, ότι παραιτούνται, μετά, όμως, τι;

Η κυβέρνηση σίγουρα έχει κάνει πολλά λάθη. Έχει πει ψέματα, είχε αυταπάτες, όπως έχουν δηλώσει στελέχη της. Η λύση, όμως, είναι πάντα οι εκλογές; Έχουμε την αντίληψη ότι η εκάστοτε κυβέρνηση ευθύνεται για τις περικοπές ή για την υπερφορολόγηση. Προφανώς και ευθύνεται, αλλά ως έναν βαθμό. Κάποια πράγματα είναι επιτακτικά από την κατάσταση που βρίσκεται η χώρα μας.

Όποιος υποστηρίζει την μείωση της φορολογίας, πρέπει να λέει και από που θα βρεθούν τα χρήματα που θα χαθούν. Επίσης, όποιος είναι υπέρ της μείωσης των κρατικών δαπανών, πρέπει να λέει με ακρίβεια ποιες είναι αυτές οι περιττές δαπάνες. Όλα τα άλλα, τα γενικόλογα, υπόκεινται στα πλαίσια του λαϊκισμού και της δημαγωγίας.

Παραιτηθείτε λοιπόν. Αλλά μετά; Θέλουμε κυβέρνηση Νέας Δημοκρατίας; Μα πριν δύο χρόνια δεν κυβερνούσε; Τι διαφορετικό και καινοτόμο έχει να παρουσιάσει το ίδιο κόμμα, με την μόνη διαφορά της αλλαγής του αρχηγού τους; Θέλουμε κυβέρνηση συνεργασιών; Θέλουμε οικουμενική του ευρωπαϊκού τόξου; Πρέπει να υπάρχει μία αντιπρόταση. Το γενικευμένο παραιτηθείτε, ίσως κρύβει και έναν κομματισμό πίσω του, δηλαδή παραιτηθείτε εσείς για να ανέβουμε εμείς, τα δικά μας παιδιά.

Έχει φτάσει η ώρα, και έχουμε αργήσει, να κάνουμε γνωστό το ποια Ελλάδα θέλουμε. Οι εκλογές δεν είναι λύση. Κράτος δεν είναι η εκάστοτε κυβέρνηση, αλλά ο καθένας από εμάς ξεχωριστά. Θα είμαστε σύγχρονο ευρωπαϊκό κράτος, όταν δεν θα υπάρχει η ανάγκη να πούμε παραιτηθείτε στην εκάστοτε κυβέρνηση, αλλά το κράτος θα λειτουργεί ομαλά, ακόμα και σε περιόδους ακυβερνησίας. Πολύ περισσότερο θα είμαστε μια σύγχρονη και λειτουργική κοινωνία, όταν οι βασικές δομές του κράτους μας, όπως παιδεία και υγεία, θα λειτουργούν ανεξάρτητα από την κάθε κυβέρνηση, βάσει ενός ομόφωνου εθνικού σχεδίου. Όταν οι διορισμοί θα γίνονται βάσει αδιάλειπτων διαγωνισμών και όχι κομματικά ρουσφετολογικών.

Τότε δεν θα έχουμε την ανάγκη να πούμε παραιτηθείτε. Προς το παρόν ταιριάζει καλύτερα το συνεργαστείτε και συνεννοηθείτε.

Ο Μητσοτάκης και οι ‘μητσοτακικοί’

‘ Έφυγε’ ένας μεγάλος πολιτικός. Αδιαμφισβήτητα, ο Κωνσταντίνος Μητσοτάκης ήταν μία σημαντική πολιτική προσωπικότητα της σύγχρονης Ελλάδας. Είτε συμφωνούσε κάποιος με τις πολιτικές του θέσεις, είτε διαφωνούσε, δεν θα μπορούσε να αμφισβητήσει την προσωπικότητα του πρώην πρωθυπουργού.

Ήταν ο τελευταίος από του ‘μεγάλους’ πολιτικούς. Μετά τον Κωνσταντίνο Καραμανλή και τον Ανδρέα Παπανδρέου. Σημαντικές προσωπικότητες και φιγούρες στην πολιτική ζωή της χώρας, αλλά αυτό δεν τους απαλλάσσει από την κριτική που τους γίνεται ή για αυτήν που θα έπρεπε να τους γίνεται. Επί ημερών τους σίγουρα η Ελλάδα αναπτύχθηκε, εξευρωπαΐστηκε. Όμως δημιούργησαν τις πελατειακές σχέσεις και τον κομματικό φανατισμό. Έφεραν την νοοτροπία των δανεισμών, των διορισμών και των ρουσφετιών. Ο καθένας με διαφορετικό μερίδιο ευθύνης και ίσως οι ίδιοι να μην ευθύνονταν για κάποια από αυτά που τους έχουν καταλογίσει κατά καιρούς, αλλά σίγουρα τα κόμματα που εκπροσωπούσαν ευθύνονται.

Κηδεία Κωνσταντίνου Μητσοτάκη. Εμφάνιση πρωθυπουργού. Αποδοκιμασίες από οπαδούς, φίλους και συγγενείς του αποθανόντος. Μια νοοτροπία χτισμένη στο παρελθόν. Μια νοοτροπία του να μην δείχνεις σεβασμό στον θεσμό του πρωθυπουργού, επειδή δεν συμφωνείς με το πρόσωπο που τον αντιπροσωπεύει. Μια νοοτροπία άκρως κομματική. Μια νοοτροπία του αφού δεν είναι κυβέρνηση το κόμμα που υποστηρίζουμε, πρέπει να αποδοκιμάσουμε τον ‘αντίπαλο’.

Μία νοοτροπία που αποδοκιμάζει τον διορισμό της συζύγου του πρωθυπουργού, γιατί απλά ανήκει σε άλλο κόμμα. Όλα αυτά τα χρόνια η εκάστοτε κυβέρνηση διόριζε τα δικά της παιδιά. Προφανώς και είμαι ενάντια στους ρουσφετολογικούς διορισμούς, αλλά αυτοί πρέπει να καταδικάζονται προς όλες τις πλευρές. Άραγε, αυτοί που εκνευρίστηκαν με τον διορισμό της γυναίκας του πρωθυπουργού, θα αποδοκίμαζαν με τον ίδιο τρόπο έναν δικό τους διορισμό με ρουσφέτι από το κόμμα της αρεσκείας τους;

Κάθε κυβέρνηση και κάθε πρωθυπουργός που περνάει, αφήνει πίσω κάτι. Είτε θετικό, είτε αρνητικό. Το ζητούμενο είναι να προσπαθούμε να απομονώσουμε τα άσχημα και να προχωράμε με τα θετικά. Ο Μητσοτάκης και όλοι οι ‘μεγάλοι’ πολιτικοί έχουν αφήσει σίγουρα σημαντικό έργο. Υπάρχει, όμως, μια νοοτροπία που πρέπει να ξεριζωθεί.

Μεταρρυθμίσεις στην παιδεία. Κατάργηση πανελλαδικών;

Την Τρίτη 09-05-2017 ο πρωθυπουργός Αλέξης Τσίπρας προανήγγειλε μια σειρά αλλαγών στην εκπαίδευση. Οι αλλαγές αυτές αφορούσαν από τα παιδιά της ηλικίας των 4 ετών για νήπιο και προνήπιο, έως την τριτοβάθμια εκπαίδευση. Η προσπάθεια υλοποίησης μεταρρυθμίσεων σίγουρα είναι κάτι θετικό, πρέπει ,όμως, να αναλογιστούμε αν οι μεταρρυθμίσεις αυτές ενισχύουν ή υποβαθμίζουν το αντικείμενο της μεταρρύθμισης.

Πιο συγκεκριμένα, ο πρωθυπουργός ανακοίνωσε την ύπαρξη ολοήμερων σχολείων παντού. Την υποχρεωτική 14χρονη εκπαίδευση, συνυπολογίζοντας το νήπιο και το προνήπιο ως υποχρεωτικά πλέον. Την αύξηση των σχολικών γευμάτων. Την κατάργηση των πανελλαδικών, με εισαγωγή στην τριτοβάθμια εκπαίδευση μέσω βαθμού απολυτηρίου και την συγχώνευση των ΤΕΙ Πειραιά και ΤΕΙ Αθήνας σε πανεπιστήμιο δυτικής Αττικής.

Με τα παραπάνω άλλος μπορεί να συμφωνεί, άλλος μπορεί να διαφωνεί. Σίγουρα, όμως, ο χώρος της εκπαίδευσης είναι ένας χώρος που χρειάζεται ποιοτικές αλλαγές. Το πιο αμφιλεγόμενο από αυτά που ανακοινώθηκαν από τον πρωθυπουργό είναι το ζήτημα των πανελλαδικών εξετάσεων. Να καταργηθούν ή όχι;

Εδώ οι απόψεις διίστανται. Από την μία είναι μια ψυχοφθόρα διαδικασία που καλούνται να περάσουν τα παιδιά. Επίσης, καλούνται να δαπανήσουν αρκετά χρήματα σε φροντιστήρια και ιδιαίτερα μαθήματα, καθώς υποτίθεται ότι το σχολείο δεν είναι αρκετό. Από την άλλη, όμως, οι πανελλαδικές εξετάσεις είναι, ίσως, ο πιο αδιάβλητος και αντικειμενικός διαγωνισμός στη χώρα μας. Αν καταργηθούν, ίσως να καταφέρουμε να ενισχύσουμε τον ρόλο του σχολείου, όμως από την άλλη, η είσοδος στην τριτοβάθμια εκπαίδευση μέσω απολυτηρίου, ίσως μετατρέψει το σχολείο σε έναν ακόμα ρουσφετολογικό θεσμό, με παιδιά και γονείς να δωροδοκούν ή και να απειλούν καθηγητές για έναν πολυπόθητο βαθμό.

Γενικά, είμαι υπέρ των μεταρρυθμίσεων. Αλλά των μεταρρυθμίσεων που θα φέρουν κάτι καλύτερο. Η οποιαδήποτε αλλαγή, πρέπει να μελετάται και να υλοποιείται μόνο όταν είναι σίγουρο ότι θα επιφέρει κάποιο θετικό αποτέλεσμα. Αν είναι να γίνουν, απλά για να γίνουν, για να λέει η εκάστοτε κυβέρνηση ότι άλλαξε κάτι, καλύτερα να μην γίνουν. Ο στόχος πρέπει να είναι το καλύτερο, όχι απλά η αλλαγή.

Δημοψήφισμα Τουρκίας. Ανάλυση ψήφων

Δημοψήφισμα στην Τουρκία για υπερεξουσίες του προέδρου και για συνταγματική αλλαγή. Στόχος να γίνει ο Ερντογάν το απόλυτο πρόσωπο, στο οποίο θα καταλήγουν όλες οι εξουσίες. Με 51,4% επικράτησε ,οριακά, το «ΝΑΙ». Ο τουρκικός λαός είναι αδιαμφισβήτητα διχασμένος. Ποιοι ψήφισαν, όμως υπέρ του Ερντογάν;

Σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία, ΝΑΙ ψήφισε το 51,4% του εκλογικού σώματος, ενώ το ΟΧΙ ανήλθε σε ποσοστό της τάξεως του 48,6%. Πιο συγκεκριμένα, ΝΑΙ  ψήφισαν κυρίως στην ενδοχώρα, όπου το οικονομικό και μορφωτικό επίπεδο είναι χαμηλότερο σε σχέση με τα παράλια και τις μεγάλες πόλεις. ΟΧΙ στις υπερεξουσίες του ‘’Σουλτάνου’’ ψήφισαν η πρωτεύουσα Άγκυρα, η Κωνσταντινούπολη, τα παράλια, καθώς και οι περιοχές των Κούρδων.

Η ψήφος στις εκλογικές αναμετρήσεις εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από την προσωπικότητα του ατόμου, από τον χαρακτήρα, το φύλο, την ηλικία, από το μορφωτικό επίπεδο, ακόμα και από τον τόπο διαμονής. Αυτό συνέβη και στην περίπτωση του δημοψηφίσματος στην Τουρκία.

Οι άντρες ψηφίζουν πιο εύκολα ακροδεξιά κόμματα σε σχέση με τις γυναίκες. Οι νέοι ψηφίζουν, συχνά, κόμματα που πρεσβεύουν κάτι καινούριο ή μια επανάσταση ή κόμματα προοδευτικά, σε αντίθεση με τους ηλικιωμένους που τείνουν να είναι πιο συντηρητικοί. Οι μορφωμένοι ψηφίζουν κόμματα περισσότερο μετριοπαθή, σε αντίθεση με τα άτομα χαμηλότερου μορφωτικού επιπέδου, που πολλές φορές διακατέχονται από εξτρεμιστικές απόψεις. Βέβαια, σε όλα αυτά υπάρχουν και εξαιρέσεις. Κανείς δε μπορεί να πει με βεβαιότητα ότι η τάδε κοινωνική ομάδα τάσσεται στην τάδε ιδεολογία.

Αυτά ίσχυσαν κατά μεγάλο βαθμό και στο δημοψήφισμα της Τουρκίας. Θέτουμε ως βάση ότι το ΟΧΙ ήταν η καλύτερη επιλογή, καθώς στην ουσία ο Ερντογάν ζητάει την προσυπογραφή του τουρκικού λαού για να γίνει ένας νέος δικτάτορας, συγκεντρώνοντας όλες τις εξουσίες. Με αυτό το δεδομένο, λοιπόν, οι κάτοικοι της ενδοχώρας, όπου είναι και χαμηλότερου μορφωτικού επιπέδου, κατά πλειοψηφία, από τα παράλια, ψήφισαν ΝΑΙ. Είναι, άλλωστε, βασικός κανόνας ότι άνθρωποι χαμηλού μορφωτικού επιπέδου, συνήθως, αναζητούν κάποιον σωτήρα. Κάποιον φερόμενο ως ηγέτη που να μπορεί να τους καθοδηγήσει, καθώς οι ίδιοι αδυνατούν να πράξουν το σωστό για τον εαυτό τους. Αυτοί που ψήφισαν ΟΧΙ στις υπερεξουσίες του Σουλτάνου ήταν κυρίως το ευρωπαϊκό κομμάτι της Τουρκίας, συμπεριλαμβανομένου της Άγκυρας και της Κωνσταντινούπολης. Στις περιοχές αυτές οι κάτοικοι είναι υψηλότερου μορφωτικού επιπέδου, σύμφωνα με τα στοιχεία.

Η ψήφος, λοιπόν, σε οποιαδήποτε εκλογική αναμέτρηση αποτελεί  στοιχείο διερεύνησης. Η εκλογική συμπεριφορά εξαρτάται από μία σειρά πραγμάτων, ακόμα και από τον χαρακτήρα του ατόμου. Θα μπορούσαμε να κάνουμε λόγο μέχρι και για μία ‘’ταξική ψήφο’’. Το ζητούμενο, όμως, είναι να μπορούμε να ψηφίζουμε με κριτήριο το κοινό καλό και όχι με τις προσωπικές μας εμμονές ή φιλοδοξίες.

Ενοποίηση ή διάλυση

Πόσο μπορεί να αντέξει μια Ευρώπη με τόσα προβλήματα; Προβλήματα οικονομικά, προσφυγικό, προβλήματα στις διπλωματικές σχέσεις με την Τουρκία. Το όραμα της Ευρώπης ήταν η δημιουργία μιας οικονομικής και κοινωνικής ένωσης, όπου θα βελτιώσει την ζωή των μελών της και θα παρέχει σιγουριά και ασφάλεια. Ως έναν βαθμό αυτά έγιναν, αλλά αυτή την περίοδο των μεγάλων προβλημάτων πρέπει να πάμε ένα βήμα πιο πέρα. Οι επιλογές είναι είτε η πλήρης ενοποίηση ή ενοποίηση σε μεγάλο βαθμό, είτε η συνέχιση των προβλημάτων στο διηνεκές και η αναμενόμενη διάλυση της ένωσης.

Η Ευρώπη για να παραμείνει ισχυρή χρειάζεται μια σειρά πραγμάτων, τα οποία θα πείσουν τους κατοίκους της ότι η ένωση νοιάζεται πραγματικά για αυτούς. Η ευρωπαϊκή οικονομική κρίση έχει επηρεάσει σε μεγάλο βαθμό αρκετούς ευρωπαίους πολίτες, με αποτέλεσμα ο ευρωσκεπτικισμός στις μέρες μας να είναι πιο εμφανής παρά ποτέ. Η περαιτέρω ενοποίηση θα αποτελέσει ένα γιατρικό για την τόση αμφισβήτηση.

Η δημιουργία ευρωστρατού είναι επιτακτική ανάγκη. Όλοι πρέπει να αντιληφθούν ότι τα σύνορα της Ελλάδας είναι τα σύνορα της Ευρώπης. Το πρόβλημα με την Τουρκία και οι παραβιάσεις της δεν είναι ζήτημα ελληνικό. Ούτε εναπόκειται στις διμερείς σχέσεις Ελλάδας-Τουρκίας του διεθνούς δικαίου. Κυρίως είναι πρόβλημα ευρωπαϊκό.

Δεν γίνεται οικονομική ενότητα χωρίς πολιτική ενότητα. Βέβαια, αυτό είναι ένα δύσκολο εγχείρημα, καθώς τα μέλη πρέπει να παραχωρήσουν μέρος της εθνικής τους ανεξαρτησίας. Όμως όλα τα μέλη πρέπει να έχουν κοινούς φορολογικούς συντελεστές και μια ενιαία γραμμή στα πολιτικά και οικονομικά θέματα. Πρόκειται, δηλαδή, για την μετάβαση από μία ένωση, στην δημιουργία ενός ομοσπονδιακού κράτους. Δύσκολο εγχείρημα. Αν, όμως δεν γίνει, αναπόφευκτα θα έρθει η διάλυση.

Ταχύτητα, νοοτροπία και παιδεία

Άλλο ένα δυστύχημα με αυτοκίνητο. Άλλο ένα που προστέθηκε στα πολλά που έχουν γίνει τα τελευταία χρόνια. Ο λόγος για το πολύνεκρο τροχαίο με την Πόρσε που στοίχισε την ζωή σε δύο νέα παιδιά, μία μάνα και ένα παιδί, που δεν πρόλαβε καν να ζήσει. Το να εξετάσεις το πώς προήλθε το δυστύχημα είναι δεύτερης σημασίας, καθώς υπάρχουν παράγοντες που παραδοσιακά είναι αυτοί που ευθύνονται και σε αυτούς που ίσως να έχουμε και κάποιο έλλειμμα.

Όταν τρέχεις με ταχύτητες που δεν μπορείς να ελέγξεις το αυτοκίνητό σου ή την μηχανή, αναπόφευκτα το παραμικρό εμπόδιο ή η παραμικρή βλάβη πιθανότατα να σου κοστίσει την ζωή σου. Είναι θέμα νοοτροπίας. Μία νοοτροπία, όπου σε πολλά χωριά θεωρείται μαγκιά να οδηγείς μηχανάκι στα 15. Όπου ο τοπικός αστυνομικός δεν λέει τίποτα, γιατί είναι παιδί γνωστού. Όπου όσο πιο γρήγορα πας, τόσο πιο μάγκας γίνεσαι. Όπου όταν μεθύσεις πρέπει να αποδείξεις ότι είσαι μια χαρά και μπορείς να οδηγήσεις. Προφανώς και τίποτα από αυτά δεν είναι μαγκιά, παρά μόνο μια προσπάθεια ανύψωσης ενός ηθικού και διαμόρφωσης ενός ισχυρού χαρακτήρα που στην πραγματικότητα τις περισσότερες φορές είναι ανίσχυρα.

Όμως το τί είναι σωστό και τί λάθος ή το τί είναι μαγκιά και το τί όχι, πολλές φορές δεν γίνονται εύκολα αντιληπτά από όλους τους ανθρώπους. Και εκεί έγκειται και ο ρόλος της εκπαίδευσης. Είναι αδιανόητο εν έτη 2017 σε ευρωπαϊκή χώρα να μην υπάρχει μάθημα οδικής συμπεριφοράς στα σχολεία. Η οικονομική δυσκολία της χώρας δεν πρέπει να συνεπάγεται και κοινωνική κατάρρευση.

Γιατί ο άνθρωπος είναι ένα όν βιωματικό. Όπως μάθει, έτσι θα συνεχίσει. Ότι διδάγματα πάρει από μικρός, αυτά θα έχει και μεγαλώνοντας. Πρέπει το σχολείο και η οικογένεια να τον εξοπλίσουν με όλες τις ηθικές αξίες, που θα παροπλίσουν το μέλλον του.