Ο αντί-καπιταλισμός… σε απλά λόγια!

Χωρίς αμφιβολία, ένας από τους παράγοντες που έχουν «γεννήσει» τις παθογένειες που αντιμετωπίζουμε σήμερα, όχι μόνο ως χώρα αλλά και ως ανθρωπότητα, είναι το καπιταλιστικό σύστημα και η στυγνότητα με την οποία… μας φέρεται. Δημιούργησε μία κοινωνία υπερκαταναλωτική, υπερανταγωνιστική, και γενικώς πολλά επίθετα που την χαρακτηρίζουν με το πρόθεμα «υπέρ». Τι σημαίνει, όμως, ακριβώς για την καθημερινότητά μας; Κυρίως, τι συμβαίνει όταν πολλά άτομα διαδίδουν ότι θέλουν να «γκρεμίσουν» αυτό το σύστημα; Ποια είναι ακριβώς η πρόθεσή τους; Τι απόψεις πρεσβεύουν; Το εννοούν ότι θέλουν να… κάνουν πέρα το σύστημα της κεφαλαιοκρατίας;

Η απλούστατη απάντηση που δίνεται, είναι ότι φυσικά και δεν το εννοούν. Και πρέπει να εξηγήσουμε με πολύ απλά λόγια γιατί δεν το εννοούν. Τι πρέπει να κάνει ένας άνθρωπος, για να μη θεωρείται καπιταλιστής; Ή ακόμη καλύτερα, τι πρέπει να κάνει για να μην έχει καμία σχέση μαζί του και να εφαρμόσει όντως όσα διαδίδει περί «ανθρωπιστικών αξιών» και κοινωνικής δικαιοσύνης, την οποία θα συμφωνήσουμε ότι δεν προσφέρει το συγκεκριμένο σύστημα;

Ας πάμε στο πρακτικό κομμάτι, λοιπόν. Για να θεωρηθεί κάποιος μη καπιταλιστής (όχι αντι-καπιταλιστής απαραίτητα), αρχικά οφείλει να παρατήσει την κατοικημένη περιοχή όπου μένει και να εγκατασταθεί σε κάποια ερημωμένη περιοχή, η οποία δεν έχει υποστεί ανθρώπινη παρέμβαση χάριν του συστήματος, όπως για παράδειγμα ένα δάσος. Εκεί, πρέπει να χτίσει την κατοικία του, με τα ίδια του τα χέρια και με υλικά που θα έχει βρει ο ίδιος από την περιοχή αυτή, στην οποία όπως αναφέραμε, δεν υπάρχει ανθρώπινη παρέμβαση λόγω καπιταλισμού.

Τέλος με το θέμα της στέγασης και πάμε σε αυτό της τροφής. Σε αυτό το ζήτημα, αν μιλάμε για τη λήψη κρέατος ή ιχθύος, οφείλει ή να κυνηγήσει κάποιο ζώο ή να το ψαρέψει, με υλικά που πάλι θα έχει βρει ο ίδιος από την περιοχή όπου μένει. Ούτε όπλα, ούτε ψαροτούφεκα, ούτε καν καλάμια, δολώματα και καμάκια από κάποιο κατάστημα. Αν πάλι θέλει να καλλιεργήσει, δε θα αγοράσει τους σπόρους, αλλά θα πρέπει να ξέρει ποιοι είναι οι κατάλληλοι από το ίδιο το φυσικό περιβάλλον όπου διαμένει, προκειμένου να αποδώσουν τον καρπό που θέλει.  Η τροφή μαγειρεύεται, άμα θέλουμε, με ξύλα με τεχνητό άναμμα της φωτιάς (ούτε σπίρτα, ούτε αναπτήρες). Θυμάστε στα κινούμενα σχέδια ή και σε ταινίες, όπου τρίβουν τις πέτρες μεταξύ τους για λίγη φωτιά; Κάτι ανάλογο κάνουμε στη δική μας περίπτωση.

Το ίδιο ισχύει και για την ένδυση. Την εποχή που οι Ρωμαίοι κατακτούσαν ολόκληρη την Ευρώπη, τα γερμανικά φύλα (τυχαίο το παράδειγμα, δε θέλω να κάνω παραλληλισμό με τα σημερινά) που υπήρχαν στις αρχές της μετά Χριστόν εποχής, συνήθιζαν να χρησιμοποιούν μεγάλα κομμάτια από δέρματα ζώων, ώστε να ζεσταίνονται τον χειμώνα. Κάτι τέτοιο πρέπει να κάνει και κάποιος που δε θέλει να έχει σχέσεις με τον καπιταλισμό.

Με λίγα λόγια, απαγορεύεται οποιαδήποτε σχέση με το εμπόριο. Η μόνη συναλλαγή που ενδεχομένως να επιτρέπεται, είναι η ανταλλαγή προϊόντων με άλλο άνθρωπο, υπό την προϋπόθεση να μην προέρχονται τα προϊόντα λήψης από το εμπόριο. Δε θα ασχοληθούμε με τη διασκέδαση, γιατί σαφέστατα απαγορεύεται επίσης να βγεις να πιεις έναν καφέ ή για ποτό.

Τώρα, για όσους εναντιώνονται στον καπιταλισμό αλλά μένουν στην καπιταλιστική κοινωνία, υπάρχουν δύο ενδεχόμενα. Ή παριστάνουν την φωνή της αντίστασης και ουσιαστικά υποκρίνονται κάτι που δε θα μπορούσαν να φανταστούν ποτέ ότι μπορεί να γίνουν, ή είναι αφελείς και δε γνωρίζουν τι σημαίνει να μην ακολουθείς τον καπιταλισμό, ο οποίος έχει πλέον «πλοκάμια» παντού.

Μπορεί όσα αναφέρονται σε αυτό το κείμενο να φαίνονται απλά ως γραφικότητες, αλλά αυτός είναι ο εναλλακτικός τρόπος ζωής. Δικαίωμά του και… μαγκιά του για όποιον το επιλέξει, δεν τον εμποδίζει κανείς. Σκοπός μας δεν είναι να εξάρουμε τον καπιταλισμό και να πούμε ότι είναι ένα καλό σύστημα. Οι έννοιες «καλός» και «κακός», άλλωστε, δεν ήταν ποτέ αντικειμενικές.

Σκοπός μας, είναι ουσιαστικά να πούμε πως, παρά τα πολλά αρνητικά σημεία που τον χαρακτηρίζουν, ο καπιταλισμός είναι το μοναδικό σύστημα που μπορεί αυτή τη στιγμή να λειτουργήσει παγκοσμίως. Εδώ δεν το αρνήθηκε η Κούβα που έχει αυτή τη στιγμή ιδανικές διπλωματικές σχέσεις με τις Ηνωμένες Πολιτείες, με τα χρόνια του εμπάργκο να της έχουν στοιχίσει. Ναι, είναι άνισο σύστημα, αλλά σε έναν ίσο κόσμο με ισομέρεια σε όλους τους ανθρώπους, δεν υπάρχουν κίνητρα, όνειρα, επιδιώξεις, ανταγωνισμός, κινητικότητα από πουθενά. Κάπως έτσι, καταρρέουν όλα και η συμβίωσή μας καταντά, απλούστατα, βαρετή.

Τείνω, επομένως, να πιστέψω πως όσοι λένε ότι αντίκεινται στο σύστημα αυτό, απλώς βρίσκουν κάποιο πρόσχημα για την απόκτηση εξουσίας κάποια στιγμή, ή μπορεί να μη βρίσκονται στην καλύτερη δυνατή θέση κοινωνικά και θέλουν να δουν όλους τους υπόλοιπους να ακολουθούν κατεύθυνση «προς τα κάτω», αντί να επιδιώκουν την ανέλιξη. Άρα, βλέπω πως δε διακατέχονται ιδιαίτερα από ανθρωπιστικό πνεύμα. Δε θέλω να πω «ζήτω ο καπιταλισμός», γιατί δεν είναι αυτή η προσωπική μου θέση. Απλά πρέπει να κατανοήσουμε μερικά πράγματα που πολλές φορές μας διαφεύγουν, πριν μιλήσουμε και στείλουμε «κεραυνούς» προς όποιον θέλουμε να περάσουμε την ευθύνη για κάτι που μπορεί να μην έχουμε πετύχει σε κοινωνικό επίπεδο, ικανοποιώντας πάντα την επιθυμία του ανθρώπου για… λίγο δράμα στη ζωή του.

Τέλος, δεν πιστεύω πως είναι τυχαίο πως υπάρχει μία συγκεκριμένη κατηγορία ανθρώπων που δεν είναι κατά του καπιταλισμού, αλλά ούτε τον επαινούν κιόλας, κατανοώντας ότι είναι μεν ένα σύστημα με σημαντικές αδικίες, αλλά και ταυτόχρονα το μόνο που μπορεί πραγματικά να λειτουργήσει σε κάποιο βαθμό την ανθρωπότητα. Και είναι οι άνθρωποι που έχουν δουλέψει και έχουν κερδίσει, ή προσπαθούν να κερδίσουν μόνοι τους τη ζωή τους μέσω της εργασίας. Έχετε δει κανέναν τέτοιο άνθρωπο να… παραπονιέται για το σύστημα και να είναι έτοιμος να το «κεραυνοβολήσει», ακόμη κι αν κάποιοι μπορεί να τους πήραν αυτό που άξιζαν, με λιγότερη δουλειά και περισσότερη χρησιμοποίηση… πλαγίων τρόπων; Μεγάλη κουβέντα, για μία άλλη στιγμή.

Ωρέ που πάμε;

Δεν είναι ποτέ ωραίοι οι Νοστραδαμισμοί, η απαισιόσοξη οπτική απέναντι στη ζωή ή οι γενικεύσεις με σκοπό να μπούν όλοι στο ίδιο σακί, όμως ειλικρινά, που πάμε; Η κατάσταση σε όλον τον πλανήτη, θα έλεγα, φαίνεται να προοιονίζει μέρες Αποκάλυψης.

Σε καμία περίπτωση δεν είμαι πεσιμιστής και κινδυνολόγος και ούτε αυτό το άρθρο αξιώνει να δημιουργήσει μια μαύρη εικόνα για τον πλανήτη Γη και κυρίως για έναν συγκεκριμένο κάτοικό του, τον άνθρωπο. Υπάρχουν πολλά καλά τα οποία συμβαινουν και πολλοί καλοί άνθρωποι. Δυστυχώς όμως τα κακά φαίνονται να πληθαίνουν. Θα ρωτήσω λοιπόν, με την κλασσική πλέον φράση, “Ωρέ που πάμε;”. Τί γίνεται; Γιατί η κατάσταση φαίνεται τόσο ανεξέλεγκτη πέρα απο σκοτεινή;

Θα είχα περιοριστεί στην Ελλάδα η οποία, πέρα απο το ότι δεν φαίνεται να μπορεί να συμφωνησει, καλώς ή κακώς, με τους εταίρους της, δε φαίνεται να μπορεί να αποτελματωθεί σε κανένα τομέα γενικά. Σκάνδαλα ξεσπάνε παντού, απο τον κόσμο του ποδοσφαίρου μέχρι τον δημοσιογραφικό με τις έρευνες για διαφθορά, που εμπλέκουν μέχρι και προέδρους ΠΑΕ στον πρώτο και την δημοσιοποίηση ονομάτων δημοσιγράφων που χρησιμοποιήθηκαν απο το ΔΝΤ για να κατευθύνουν την κοινή γνώμη, στον δεύτερο.

Πέρα απο αυτό δεν φαίνεται στον ορίζοντα καμία ανάκαμψη για τους νέους ανθρώπους οι οποίοι δεν έχουν καμία σχεδόν προοπτική στην ίδια τους την χώρα. Αντ’αυτού (και σε αυτό φταίνε και οι ίδιοι) περιορίζονται να κάθονται, στην συντριπτικη τους πλειοψηφία στις καφετέρια και να χαλαρώνουν απο έναν ανύπαρκτο κάματο.

Δεν θα περιοριστώ, όμως, όπως προείπα, στην Ελλάδα και στην γενική της πτώση καθώς αντίστοιχα σκάνδαλα για χρηματισμούς έχουν ξεσπάσει και στην FIFA, για παράδειγμα. Δεν είναι όμως μόνο αυτή η κατάπτωση αλλά και μια γενικευμένη οργή η οποία στοχεύεται προς όλες τις κατευθύνσεις. Προ ημερών στην Αμερική, πάλι, ένας άνδρας μπήκε, σε ναό αυτή τη φορά, και άρχισε να πυροβολέι ανθρώπους, χωρίς λόγο σκοτώνοντας εννιά απο αυτούς. Οι Αμερικάνοι έχουν αρχίσει πάλι να τρώγονται με τους Ρώσους και μυρίζει Ψυχρός Πόλεμος 2.0 κ.ο.κ

Γιατί ο άνθρωπος έχει πάρει αυτό τον δρόμο; Δεν μιλάω για ηθικές αξίες ούτε για Ιδεαλισμούς. Μιλάω για τον παραλογισμό που επικρατεί απο πραγματιστικής προσέγγισης. Γιατί γίνονται όλα αυτά; Γιατί αρνούμαστε να δούμε οτι η γενική ευημερία είναι προϋπόθεση της ατομικής και το αντίστροφο; Αυτοί οι δύο όροι είναι αλληλοεξαρτώμενοι, ποτέ αντικρουόμενοι.

Αν καταστρέψεις τα δάση του Αμαζονίου, για να βγάλεις κέρδος, δεν κάνεις καλό στον εαυτό σου,καθώς δεν μπορείς να αναπνεύσεις δολλάρια… Αν αφήσεις τους εξτρεμιστές του Έθνους του Ισλάμ να καταστρέφουν μνημεία του ανθρώπινου πνεύματος, στη Μέση Ανατολή, πιστεύεις οτι δεν βυθίζεσαι κι εσύ λίγο λίγο στον Μεσαίωνα; Νομίζεις οτι ένας ιός αν δεν αντιμετωπιστεί έγκαιρα ή ακόμα καλύτερα αν δεν προληφθεί δεν θα προσβάλει κι άλλους;

Κακά συνέβαιναν πάντα. Ίσως η διαφορά να είναι οτι τώρα έχουμε την πληροφόρηση επί αυτών, η οποία είναι και σχεδόν ακαριαία. Ίσως… Μπορεί όμως και να πηγαίνουμε σε ένα σκοτείνό μέρος, αλλά δεν είναι ποτέ αργά να γυρίσουμε στο φως ή ίσως και να το δούμε για πρώτη φορά…

Η Συναισθηματική Διδασκαλία

Τόση σοφία μαζεμένη σε δυο προτάσεις. Όταν μιλάμε για τον εκπαιδευτικό αυτομάτως μας έρχεται στο μυαλό η εικόνα μια σχολικής τάξης. Τάξη, μαθητές και δάσκαλος είναι μια νέα κοινότητα μάθησης και αλληλεπίδρασης. Σε μια διδασκαλία δεν μπορεί να λείψει τίποτα από αυτά. Αρχικώς, η υπομονή  θεωρώ ότι είναι ένα από τα μεγαλύτερα προσόντα που οφείλει να έχει ο εκπαιδευτικός. Ακόμα σημαντικές είναι και οι δεξιότητες επικοινωνίας.  Ο καθηγητής δεν είναι απλώς ένα φερέφωνο γνώσεων και δεξιοτήτων, είναι άνθρωπος που πρέπει να στοχάζεται, να ανταλλάσσει απόψεις με τους μαθητές τους καθώς θεωρώ, ότι οι μαθητές μας είναι οι μεγαλύτεροι δάσκαλοι μας. Από αυτούς μαθαίνουμε, με αυτούς πορευόμαστε από αυτούς δεχόμαστε τα ερεθίσματα της έμπνευσης. Δυσκολεύομαι όμως να αποστασιοποιηθώ τόσο πολύ συναισθηματικά από αυτούς. Δένομαι μαζί τους τόσο πολύ, που θέλω να ακούω όλους τους προβληματισμούς τους. Μου φαίνεται τόσο δύσκολο να μπαίνω στην τάξη και να αγνοώ την συναισθηματική τους κατάσταση. Βέβαια με βρίσκει σύμφωνη ο χαρακτηρισμός «η ήσυχη δύναμη». Όντως καμία φόρα με την στάση μας, την διακριτικότητα μας μπορούμε να δείξουμε στους μαθητές μας ότι έχουμε κατανοήσει τον συναισθηματικό τους κόσμο, τα προβλήματα τους και τις ανησυχίες τους καθώς γνωρίζουν ότι οτιδήποτε και αν συμβεί εμείς θα είμαστε εκεί να τους βοηθήσουμε και  χωρίς κάποιο ίχνος κατάκρισης να τους ωθήσουμε στην επίλυση του προβλήματος. Νιώθω όμως πολλές φορές πως ταυτίζομαι με την πρωταγωνίστρια από την ταινία  Freedom Writers, που το πάθος και η αγάπη της για τους μαθητές την έκαναν να ταυτίζεται μαζί τους και να μεταφέρει το κλίμα της τάξης στο σπίτι της, με αποτέλεσμα την απώλεια της προσωπικής της ευτυχίας. Μπορώ να π , πως όσο κι αν είναι τραγελαφικό, το θεωρώ ένα από τα δυσκολότερα καθήκοντα του εκπαιδευτικού, το  να αποστασιοποιηθεί συναισθηματικά καθώς όσο κι αν έχω προσπαθήσει, με επηρεάζει πάρα πολύ η συναισθηματική  του κατάσταση μέσα στην τάξη αν είναι αρνητική. Παρ’ όλα αυτά στην πυραμίδα της αποτελεσματικότητας του δασκάλου  ξεχωρίζω την αγάπη για την διδασκαλία. Δεν μπορώ να φανταστώ τον εαυτό μου έξω από την σχολική αίθουσα αυτή την ζωή που πολλοί την χαρακτηρίζουν «η ζωή μέσα από ένα παράθυρο» είναι για μένα το νόημα όλου του κόσμου. Δεν μπορώ να κάνω κάποιο άλλο επάγγελμα , δεν αντέχω μακριά από την μυρωδιά της κιμωλίας και κυρίως από αυτά τα αθώα , νυσταγμένα βλέμματα από κάτω. Είναι μια παράξενη  σχέση που δένει τον  εκπαιδευτικό με τον μαθητή του.

 

Ο ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΣ ΣΤΗΝ ΤΑΞΗ

Για να περάσω όμως στο θέμα της σχολικής τάξης , η διαχείριση της δεν είναι εύκολη υπόθεση.  Στο μάθημα την τάξη την χαρακτηρίσαμε ταξίδι. Ταξίδι στην γνώση. Ένα ταξίδι που μαθητές και καθηγητές είναι κοινωνοί και μέτοχοι στο εκπαιδευτικό αυτό ταξίδι. Όλα τα μέλη είναι ισότιμα μεταξύ τους και έχουν ένα κοινό σκοπό, την απόκτηση της γνώσης.  Ως καθηγητές μέσα στην τάξη πρέπει συνεχώς να ελέγχουμε πέρα από την μετάδοση του γνωστικού αντικειμένου, να προσέχουμε την μεταδοτικότητα μας  καθώς και πώς θα σχεδιάσουμε την διδακτική μας πορεία. Σίγουρα όλοι μας έχουμε αντιμετωπίσει πέρα από όλα όσα ανέφερα, το ζήτημα πειθαρχίας μέσα στην τάξη.  Φόβος κάθε εκπαιδευτικού είναι να επικρατεί μέσα στην τάξη ένα χαοτικό κλίμα που συνήθως θυμίζει γήπεδο , παρά σχολική τάξη. Η εφαρμογή επομένως της πειθαρχίας είναι ένα φλέγον ζήτημα που μ’ ενδιαφέρει πάρα πολύ, να μάθω δηλαδή με έναν διακριτικό τρόπο να μπορώ να επιβληθώ  στα παιδιά και να κερδίσω την συμπάθεια τους.  Επίσης μέσα στην τάξη σημαντικός παράγοντας για την ψυχολογία αλλά και για την αποτελεσματικότητα του εκπαιδευτικού, είναι η συμμετοχή και η ανταπόκριση των μαθητών στις ερωτήσεις του εκπαιδευτικού. Πιστεύω ότι  όταν δεν συμμετέχουν όλα τα παιδιά ή καλύτερα σχεδόν όλα, τότε ο εκπαιδευτικός πρέπει να κάνει τον αναστοχασμό του, να ψάξει να βρει τι συμβαίνει και δεν παρακινεί το ενδιαφέρον των μαθητών.  Επιπροσθέτως σε όλα αυτά καλό θα ήταν να τονιστεί η μέγιστη σημασία της παιδαγωγικής τάξης, πόσο σημαντικό είναι για τους δυο συνταξιδιώτες η καλή σχέση μεταξύ τους , το όμορφο κλίμα μέσα στην τάξη!  Πόσο όμορφο είναι να έχουν τους ίδιους επιδιωκόμενους στόχους , τις ίδιες αξίες και αρχές . Επομένως ο καλός προγραμματισμός και συντονισμός, η μεγιστοποίηση της μαθητικής συμμετοχής, το καλό ψυχολογικό και κοινωνικό κλίμα τη τάξης καθώς και καλή οργάνωση , είναι τα βασικά  γνωρίσματα μιας αποτελεσματικής τάξης,  που βοηθούν στην διευκόλυνση της μάθησης αλλά και στην καλύτερη επικοινωνία.

Ωραίοι, μάγκες, ίσως και ήρωες

Με τον στρατό δεν έχω ιδιαίτερη σχέση. Η μόνη επαφή που είχα με τις ελληνικές ένοπλες δυνάμεις ήταν η στρατιωτική μου θητεία στις τάξεις του Πολεμικού Ναυτικού. Καταλαβαίνετε εύκολα, πως η μοίρα και η τύχη μου συμπεριφέρθηκε πολύ γενναιόδωρα, οι μήνες της θητείας πέρασαν αρκετά ευχάριστα. Οι διάφορες διηγήσεις συγγενών και φίλων για τις σκοπιές τους σε διαφορά ακριτικά μέρη της χώρας, μου ακούγονται σαν ένα όμορφο και ευχάριστο παραμύθι που ευτυχώς εγώ δεν έζησα.

Από τη μικρή μου εμπειρία στο Ναυτικό κατάλαβα πως οι ένοπλες δυνάμεις λειτουργούν όπως ακριβώς οτιδήποτε άλλο την Ελλάδα, και εδώ κυριαρχεί το μέσον, το βόλεμα, η χαώδης γραφειοκρατία, ο κομματισμός. Όσα δηλαδή έχουν αποσαθρώσει την ελληνική κοινωνία. Οι γενικεύσεις όμως είναι κάτι το οποίο δεν συμπαθώ καθόλου. Ο άνθρωπος δεν είναι μάζα ούτε μπορεί να μελετηθεί με ένα «μέσο όρο».

Οι παρελάσεις, όσο και να σας φαίνεται περίεργο, μου αρέσουν. Είναι ένα εθνικό γλέντι που βοηθά την αναπτέρωση που πατριωτικού μας αισθήματος, πράγμα που δεν είναι καθόλου κακό. Κάθε 28η Οκτωβρίου και 25η Μαρτίου τις παρακολουθώ. Περιμένω πως και πώς να περάσουν τα σώματα των ειδικών δυνάμεων, οι ΟΥΚάδες τα λεγόμενα βατράχια και οι Εύζωνες. Τους θαυμάζω γιατί έχουν επιλέξει να κάνουν στη ζωή τους κάτι το οποίο εγώ σε καμία περίπτωση δεν θα μπορούσα να αντέξω, όχι για όλη μου τη ζωή αλλά ούτε στα πλαίσια της στρατιωτικής μου θητείας. Είναι άνθρωποι που ακόμα και σήμερα, στα είκοσι εφτά μου χρόνια, μου φαντάζουν σαν ημίθεοι. Είναι εκείνοι που την κρίσιμη και δύσκολη στιγμή θα τρέξουν πρώτοι στη φωτιά για να μας προστατέψουν, χωρίς να υπολογίζουν ούτε την ίδια τους τη ζωή, την ώρα που εμείς θα τρέμουμε από το φόβο μας, όπως έκαναν στη Κύπρο ή στα Ίμια. Είναι αυτοί που θα σώσουν την τιμή της χώρας. Τους θαυμάζω για το υπερήφανο και καθαρό βλέμμα τους, για το παρουσιαστικό τους και για τα γυμνασμένα τους σώματα. Αλλά κυρίως τους θαυμάζω γιατί είναι άνθρωποι που δεν αποφάσισαν να βολευτούν και να ενταχθούν στο μέσο όρο. Πιστεύουν σε έννοιες όπως έθνος, σημαία, πατρίδα. Το ότι υπάρχουν τέτοιοι άνθρωποι ακόμα και σήμερα στην εποχή της σαπίλας και της ισοπέδωσης των αξιών, με κάνει περήφανο.

Μπορεί όλα τα παραπάνω να σας φαίνονται λίγο ακροδεξιά ή φασιστικά. Όμως η σημαία ή ο Εθνικός Ύμνος δεν ανήκουν κομματικά σε κανέναν. Δεν είναι της Χρυσής Αυγής, ανεξάρτητα αν θέλει να τα καπηλεύεται. Δεν θα τους κάνουμε το χατίρι να τους τα χαρίσουμε.

Οι παρελάσεις είναι ένας τρόπος να τιμήσουμε τους νεκρούς μας, τις μάχες που έχει δώσει το έθνος μας και να θυμηθούμε την ιστορία μας. Αν δεν υπήρχε η παρέλαση της 28ης Οκτωβρίου, το έπος του 1940 στα βουνά της Αλβανίας πιθανώς θα είχε ξεχαστεί όπως για παράδειγμα ξεχάστηκε ο Μακεδονικός Αγώνας.

Αν οι προηγούμενες γενιές, που πίστευαν σε αξίες έστω και τυπολατρικά, μας παρέδωσαν μια χρεωκοπημένη χώρα, εμείς αν δε πιστεύουμε σε τίποτα το ανώτερο τι θα παραδώσουμε στους επόμενους; Έννοιες όπως πατρίδα και έθνος δεν είναι κάτι το παρωχημένο και παλαιομοδίτικο. Αυτό αποδεικνύουν αρκετά στελέχη των ένοπλων δυνάμεων ακόμα και σήμερα. Αυτό απέδειξαν άνθρωποι όπως οι Χαράλαμπος Κατσιμήτρος, Μαρδοχαίος Φριζής, Δημήτριος Κασλάς, Γεώργιος Δουράτσος, Κωνσταντίνος Δαβάκης. Ποιοι ήταν αυτοί; Διαβάστε ιστορία και θα μάθετε. Εξαιτίας τους πάντως, μπορώ να αισθάνομαι ανατριχίλα όταν ακούω τον Εθνικό Ύμνο ή το Μακεδονία ξακουστή και δεν έχω κανένα κόμπλεξ να παραδεχθώ.

“The thoughts of my nation, inseparable from the heritage of my ancestors”

Κάποιος είπε κάποτε, πως «οι σκέψεις για το έθνος μου, είναι άρρηκτα δεμένες με εκείνες των προγόνων μου». Δεν είναι άραγε οι σκέψεις, εκείνο που κινεί λαούς και έθνη;

Αυτές ενδεχομένως κατέλαβαν και το νου του προέδρου της Καταλονίας,  Αρτούρο Μας, στην προσπάθειά του να γευτεί τη δόξα που παρέχει η ιστορία, μέσα από την αιωνιότητά της, υπογράφοντας στις τελευταίες μέρες του Σεπτέμβρη, ένα διάταγμα για τη διεξαγωγή δημοψηφίσματος, προγραμματισμένο για την ένατη μέρα του Νοέμβρη και αποσκοπώντας στην «αναγέννηση» της Καταλονίας διαμέσου της ανεξαρτησίας της από την Ισπανία

Σχολιάζοντας τις ενέργειές του, ο Καταλανός πρόεδρος εξέφρασε το ότι «Η Καταλονία επιθυμεί να μιλήσει, επιθυμεί να ακουστεί, επιζητά να ψηφίσει».  Οι αντίδραση της Ισπανικής κυβέρνησης του πρωθυπουργού Μαριάνο Ραχόι ήταν άμεσες και το πολυπόθητο δημοψήφισμα άρχισε να εμποδίζεται, με τον ίδιο να δηλώνει πως «Ουδείς είναι πάνω από την κυρίαρχη βούληση του ισπανικού λαού.»

Άραγε ποιος είναι αυτός που θα επιβάλει σε έναν άνθρωπο τον τρόπο που θα ζήσει; Στην περιοχή της Καταλονίας δεν γίνεται συζήτηση για κάποιο κοινωνικό «βίτσιο», αλλά για έναν αιώνιο τρόπο ζωής. Κάθε σκέψη κρύβει μέσα της ένα συναίσθημα. Λίγα πράγματα γεμίζουν έναν άνθρωπο περισσότερο από ένα συναίσθημα, πόσο μάλλον όταν αυτό κατακλύζεται μέσα σε 1,8 εκατομμύρια ανθρώπινα σώματα. Τόσα, όσοι και οι καταλανοί που έβαψαν τους δρόμους της Βαρκελώνης με το αποστομωτικό χρυσό και κόκκινο χρώμα των ρούχων που φορούσαν και σημαιών που κρατούσαν.

photo-barkeloni-2

Το όμορφο κέντρο της Βαρκελώνης μίλησε ξανά την ίδια γλώσσα που έχουμε ακούσει και στο παρελθόν. Αυτή η φορά ζητώντας να διεξαχθούν πρόωρες εκλογές στην περιφέρεια, δεδομένου ότι η Καταλανική κυβέρνηση αναγκάστηκε εν τέλει, να ακυρώσει το δημοψήφισμα της 9ης Νοεμβρίου, υπό την ασφυκτική πίεση της κεντρικής κυβέρνησης στη Μαδρίτη.

Μα «τώρα είναι η ώρα», όπως τραγουδούσε η διαδήλωση της καταλανικής πολιτιστικής ένωσης Omnium Cultural, η οποία αγωνίζεται εδώ και καιρό για την ανεξαρτησία της εύφορης περιοχής από την Ισπανία, με τον Αρτούρο Μας να συμπληρώνει πως «Η Μαδρίτη δεν μπορεί να εμποδίζει αιωνίως την Καταλονία  αποφασίζει για το μέλλον της». Οι κινητοποιήσεις αυτές πραγματοποιήθηκαν στο πλαίσιο της εθνικής τους εορτής που ονομάζεται «Ντιάντα» και φέτος συνέπεσε με την 300η επέτειο από την κατάληψη της Βαρκελώνης, πίσω στο 1714, από το βασιλιά Φίλιππο τον Ε΄, ο οποίος κατήργησε τους νόμους και τα έθιμα των καταλανών.

Άλλοτε περισσότερο και άλλοτε λιγότερο, το να μην βιώνεις τη ζωή σου σαν ελεύθερος, σημαίνει να την αισθάνεσαι σαν «σκλάβος». Για το ρομαντικό λαό των καταλανών η αίσθηση αυτή βασιλεύει από τον 18ο αιώνα, όταν και ο καταλανικός εθνικισμός γνωρίζει αναβίωση και οι καταλανοί διαχωρίζουν όλο και περισσότερο το έθνος τους από τους Ισπανούς.

portugal3

Κι όλα αυτά γίνονται τόσο μακριά από εμάς, που η μυρωδιά του Ατλαντικού είναι ευδιάκριτη, μα τόσο κοντά, ώστε να μοιραζόμαστε την ίδια ήπειρο. Η έννοια του έθνους δεν έχει να κάνει με τίποτα περισσότερο από την κοινή συνείδηση σε συνδυασμό με το κοινό συναίσθημα. Και η συνείδηση των καταλανών τους οδηγεί ξανά και ξανά στους δρόμους της Βαρκελώνης.  Παρόμοια με την Παλαιστίνη, έτσι και στην Καταλονία, η θέληση για ελευθερία είναι μια εστία πυρός που δεν έχει πρόθεση να σβήσει.

Κελί, η ελευθερία

Η ελευθερία είναι μια φυλακή. Μια ιδιόμορφη και πονηρή φυλακή. Όλα αυτά, γιατί δεν σε εγκλωβίζει η ίδια σαν κατάσταση. Εγκλωβίζεσαι μόνος σου  από τα πρέπει, τα θέλω, τα μη, τα ίσως και τα γιατί. Τόσες πολλές επιλογές, αμέτρητοι, όμως, περιορισμοί.

Έχουμε μάθει να ζούμε σε ένα τετράγωνο.  Σε έναν συγκεκριμένο χώρο, με συγκεκριμένα όρια και όρους, όχι απαραίτητα ασφυκτικό αλλά σίγουρα περιορισμένο. Πολλοί το χρειάζονται, άλλοι όχι, άλλοι απλώς έχουν μάθει να ζουν με αυτό ή σε αυτό. Και η δύναμη της συνήθειας είναι πιο δυνατή για να την ξεπεράσεις.

Ελάχιστοι άνθρωποι κατάφεραν να πουν με σιγουριά ότι έζησαν ελεύθεροι. Και τους ζηλεύω. Δεν ξέρω αν πρέπει ή όχι, γιατί η ζωή τους αποτέλεσε και αποτελεί τόσο παράδειγμα προς μίμηση όσο και προς αποφυγή. Θεωρήθηκαν τρελοί, εξορίστηκαν ή αυτοεξορίστηκαν ως παρίες της κοινωνίας σε μικρότερο ή μεγαλύτερο βαθμό και χλευάστηκαν από γνωστούς και φίλους.

Στο τέλος, όμως, εκεί πια που είσαι μόνος και σημασία έχουν μόνο αυτά τα οποία έχεις στο δικό σου και μόνο μυαλό και δεν μετράν τα σχόλια και τα βλέμματα των άλλων, σε αυτό το χρονικό μεταίχμιο, εκείνοι χαμογέλασαν γιατί ήξεραν. Ήξεραν ότι έκαναν τις επιλογές τους, σωστές ή λάθος, ανέλαβαν τις ευθύνες που τους αναλογούσαν και αντιμετώπισαν τις συνέπειες των πράξεών τους. Αυτό, ακριβώς, δεν είναι που τους κάνει να διαφέρουν;  Αυτό δεν είναι το κλουβί όλων των υπολοίπων; Οι ευθύνες και οι συνέπειες; Ίσως να είναι ένα εν γένει ελάττωμα του ανθρώπινου είδους να φοβάται να εκτεθεί, να στραπατσαριστεί. Ίσως και πάλι, όχι.

Πόσες ζωές και πόσα ταλέντα, παρ’ όλ’ αυτά, θυσιάστηκαν στον βωμό του «τετραγώνου»; Πόσα βιβλία, πόσα τραγούδια, πόσες ανθρώπινες σχέσεις και ιστορίες δεν είδαν ποτέ το φως και χάθηκαν στην άβυσσο της αβεβαιότητας;

Η ειρωνεία είναι ότι όλα αυτά συμβαίνουν σε ένα καθεστώς ελευθερίας. Ανά πάσα στιγμή, είμαστε ελεύθεροι να διαλέξουμε τον δρόμο μας. Την ίδια, όμως, στιγμή, λογοκρίνουμε τον εαυτό μας και σωπαίνουμε. Αυτή η τόσο γνώριμη φωνή μέσα μας αρχίζει ως ψίθυρος και καταλήγει ως εκκωφαντικός αλαλαγμός να συλλαβίζει: Μη. Γιατί. Πώς. Αφού.

Η φωνή, αυτή, έχει διάφορα ονόματα. Κάποιος μπορεί να την ονομάζει εγωισμό, άλλος κοινή λογική, άλλος μπορεί απλώς να την αγνοεί. Όλοι έχουν ταυτόχρονα δίκιο και άδικο γιατί τίποτα δεν είναι μονοδιάστατο. Παρ’ όλ’ αυτά, ανήκω σε αυτούς οι οποίοι υποστηρίζουν την πρώτη εκδοχή. Εγωισμός. Μια λέξη, χίλιοι συνειρμοί.

Συνεπώς, όσο πιο μεγάλος ο εγωισμός τόσο στενότερο και πιο ασφυκτικό το κελί. Όσο υψηλότερο το βάθρο στο οποίο τοποθετούμε τον εαυτό μας τόσο απομακρυνόμαστε από την προσωπική μας ελευθερία. Είναι μία κατάσταση η οποία λειτουργεί συσσωρευτικά. Τα αποτελέσματά της, όμως, γίνονται εμφανή μονομιάς και η αντιστροφή τους είναι, σίγουρα, μια χρονοβόρα και επίπονη διαδικασία. Παρ’ όλ’ αυτά, αναγκαία. Γιατί όταν χαθεί ο εγωισμός, χάνεται και το κελί. Ας το δοκιμάσουμε.

 

 

 

 

Κύκλους κάνω κύκλους

Ένα απόγευμα, τέλη Αυγούστου σε μια παραλία χωρίς ξαπλώστρες και μπιτσόμπαρο κάποιος μου μίλησε για κύκλους και μου είπε, ή τέλος πάντων εγώ άκουσα, κάτι σαν : «Να και τώρα εδώ που καθόμαστε ρίξε μια ματιά γύρω σου. Τα βότσαλα, η γραμμή του ήλιου, τα σύννεφα σχηματίζουν κύκλους. Όχι τέλειους κύκλους αλλά σχήματα που είναι πολύ κοντά στο κυκλικό. Η φύση είναι γεμάτη κύκλους. Είναι πολύ λογικό, είναι η φυσική εξέλιξη των πραγμάτων. Μην αναρωτιέσαι, λοιπόν, γιατί και εμείς στη ζωή μας κάνουμε διαρκώς κύκλους.»

Παρά το φυσιολογικό της όλης υπόθεσης, οι κύκλοι στη ζωή έχουν συνδυαστεί με πισωγυρίσματα, εύκολες λύσεις και τελικά αναπόφευκτες επαναλήψεις του ίδιου γλυκού λάθους. Γυρίζουμε σε σίγουρες σχέσεις που μας πλήγωσαν, σε φίλους που μας πρόδωσαν και σε καταστάσεις που η σταθερότητα του παλιού καλύπτει ανακουφιστικά την αβεβαιότητα του νέου, που πιθανότατα θα μας απογοητεύσει και θα μας κάνει ξανά να γυρίσουμε πίσω. Κανείς μας δε θέλει να μένει στάσιμος, αντίθετα θέλουμε να εξελισσόμαστε, να χαράζουμε σταθερές ευθείες, που έχουν τη δυναμική που χρειαζόμαστε για να εκτοξευθούμε μακριά από τους κουραστικούς κύκλους που ζαλίζουν και μπερδεύουν.

Τι γίνεται, όμως, όταν μετά από πολύ περπάτημα, τρέξιμο, jogging και άλλα τέτοια, στις ευθείες που κυνηγάς καταλάβεις ότι βαδίζεις σε μια ευθεία που δεν είναι σαν όλες τις προηγούμενες. Πού βρίσκεται η διαφορά; Μα στο γεγονός ότι έχεις διασχίσει σχεδόν όλη τη διαδρομή και όμως δε θες να φτάσεις στο τέλος της. Επιβραδύνεις το βήμα σου, διώχνεις από το μυαλό σου τη σκέψη ότι έρχεται το τέλος και αποφασίζεις να γυρίσεις λίγα βήματα προς τα πίσω, έτσι για λίγο, για να ξανακάνεις εκείνο το βραδινό μπάνιο (ακόμα και αν όταν βγήκες από τη θάλασσα σχεδόν πέθανες από το κρύο), για να φας ξανά εκείνη τη μακαρονάδα (εντάξει, μακαρόνια ήταν και μπορεί να ήταν και λίγο άβραστα αλλά τόση προσπάθεια έκανε ο άνθρωπος, ποιος νοιάζεται!) για να ξαναβγείς ανακουφισμένος μετά το τελευταίο μάθημα της εξεταστικής ( προφανώς, δεν έχει καμία σημασία που δεν το πέρασες τελικά). Τότε είναι που αξίζει να κάνεις έναν κύκλο. Να φτάσεις στο τέλος και αμέσως μετά να γυρίσεις πάλι στην αρχή.

Γι’ αυτούς τους κύκλους μιλάω. Για τους κύκλους που είναι και λίγο καρμικοί, και δεν εννοώ κάρμα με την έννοια των προηγούμενων ζωών. Βασικά, δεν έχω ιδέα τι είναι πραγματικά το κάρμα. Μιλάω για τις ευθείες που όσο και αν προσπαθείς να φτάσεις στο τέλος τους δεν τα καταφέρνεις γιατί λυγίζεις μαζί τους και ακολουθείς την καμπυλωτή τροχιά τους που σε παρασέρνει. Και από εκεί και πέρα δεν έχεις άλλη επιλογή από το να παραδεχτείς πως στη ζωή κάποιες μόνο φορές μπορεί και αξίζει να κάνεις μικρούς ή μεγάλους κύκλους.

Βάννα Αλεξανδρίδη

Αναπνέοντας μέσα σε ένα τετράγωνο

Να ακολουθείς τη μόδα, να συμπεριφέρεσαι «φυσιολογικά», να κάνεις διακοπές γιατί… όλοι κάνουν διακοπές! Να περπατάς στο πεζοδρόμιο, να βλέπεις τηλεόραση, να αποταμιεύεις για όταν γεράσεις. Φαίνεται πως η εποχή που ο άνθρωπος κατεύθυνε τα γεγονότα στη ζωή του έχει πλέον τελειώσει. Όπως όλα δείχνουν, σήμερα τα δρώμενα είναι αυτά που καθοδηγούν το άτομο. Πράγματι στην εποχή μας η κοινωνία εξελίσσεται με τέτοια ταχύτητα, που μπορούμε μονάχα να στέκουμε σαν θεατές αποδεχόμενοι τις εξελίξεις.

Ισχυριζόμαστε όμως ότι οι επιλογές μας είναι ελεύθερες. Μα η δράση μας διαδραματίζεται μέσα σε ένα τετράγωνο συμπεριφορών. Και έξω αυτού, λένε, παύεις να συμπεριφέρεσαι φυσιολογικά. Θεωρεί δηλαδή κανείς, ότι οι αποφάσεις του, σχετικά με το τι θα παρακολουθήσει ή ακόμα και το τι θα φορέσει, έχουν παρθεί ελεύθερα και με αυτογνωσία, όμως το τι θα συμπεριλαμβάνεται στη μόδα, το τι θα προβάλει η τηλεόραση, το ποιος καλοκαιρινός προορισμός θα είναι ο πιο διαφημιζόμενος, έχει αποφασιστεί από άλλους πολύ πριν φτάσει στη δική μας εξέταση των γεγονότων! Μπορεί λοιπόν, κανείς να πιστεύει πως επιλέγει ελεύθερα, μα οι επιλογές είναι ήδη προκαθορισμένες. Ακόμα και αν οι νέοι απομακρύνονται σταδιακά από την τηλεόραση, μεταφερόμενοι προς το διαδίκτυο, ο ισχυρισμός του ότι το 60-70% του τι προβάλλεται από το ίντερνετ είναι προϊόν τηλεόρασης, δεν είναι μακριά από την αλήθεια. Ζούμε μέσα στο τετράγωνο Μόδα, Τηλεόραση, Διακοπές, Διαδίκτυο.

Αυτούς τους μήνες βέβαια, στο επίκεντρο βρίσκονται οι διακοπές. Ολόκληρο το σενάριο του τετραγώνου συμπεριλαμβάνει παράλληλα το μοτίβο του να εργάζεσαι σκληρά για να την επιβίωσή σου και για την πρόοδο των πάντων! Γιατί «έτσι είναι» ή γιατί «έτσι πρέπει.» Κατά αυτόν τον τρόπο, ζώντας κανείς  τον περισσότερο καιρό στον χειμώνα των υποχρεώσεων, αδημονεί για ένα καλοκαίρι διακοπών. Ειδικότερα στην Ελλάδα, όπου στατιστικά, τα επίπεδα άγχους και κατάθλιψης είναι υψηλότατα, οι μέρες που διατίθενται για διακοπές, εξαιτίας του φόρτου εργασίας και άλλων λοιπών υποχρεώσεων, είναι ελάχιστες και ως εκ τούτου εξαιρετικά πολύτιμες.

Το λάθος που συμβαίνει εδώ, βρίσκεται στο ότι  το κέντρο της προσοχής του καθενός, είναι το πώς θα οργανώσει αυτές οι μέρες διασκέδασης, παρά το γεγονός ότι είναι πολύ λιγότερες σε σχέση με τις μέρες του υπόλοιπου χρόνου. Σε αντίθεση λοιπόν, με το να οργανώνει κανείς το ποια θα είναι η επόμενή του εξόρμηση, προσπαθώντας να απομακρυνθεί από τα όσα ζει τον υπόλοιπο καιρό, αξίζει σημαντικά περισσότερο να στήσει μια ζωή, για όλες τις μέρες του χρόνου, από την οποία δεν θα χρειάζεται να ξεφύγει.

Η σημερινός νεοέλληνας ζει μέσα σε τούτο το οριοθετημένο μοτίβο και διογκώνει την επιρροή του μέρα με τη μέρα, αποδεχόμενος οτιδήποτε καινούργιο βρεθεί στο δρόμο του και ενσωματώνοντάς το στην κουλτούρα του. Φαντάζει ακόμα να μην έχει βρει τον εαυτό του, δεδομένων των επιλογών που κάνει. Αλλά, πάλι καλά, είμαστε μια ελεύθερη κοινωνία…