Απόσπασμα βιβλίου «Τελευταίοι βασιλιάδες του Χόλιγουντ»: Φέουντ Κόπολα-Έβανς «Νονός».

Ο Νονός γυρίστηκε στη Νέα Υόρκη από τα τέλη Μαρτίου έως τις αρχές Ιουλίου. Από την πρώτη σχεδόν εβδομάδα, ο σκηνοθέτης Φράνσις Φορντ Κόπολα φοβόταν ότι θα έχανε τη δουλειά του. Η Paramount περίμενε μια φτηνή μικρή φωτογραφία εγκλήματος, ακριβώς το είδος της δουλειάς που ο Φράνσις δεν μπορούσε να κάνει τον εαυτό του. Το στούντιο αιωρήθηκε από πάνω του. Δεν τους άρεσε το καστ του και δεν τους άρεσε αυτό που έβλεπαν στις καθημερινές εφημερίδες. Οι ισχυρισμοί ότι η ταινία ήταν αντιιταλική, που ενθαρρύνθηκαν από τον όχλο της Νέας Υόρκης, τους έκαναν νευρικούς.

«Ήμουν 29», θυμήθηκε αργότερα ο Φράνσις. «Δεν είχα δύναμη. Μπορούσαν εύκολα να με σπρώξουν, κάτι που έκαναν και προσπάθησαν».

Την Πέμπτη, 15 Απριλίου 1971, ο Φράνσις κάθισε στο σπίτι με τη σύζυγό του, Έλι, η οποία ήταν εννέα μηνών έγκυος, και τον Μάρτι Σκορσέζε, πίσω στη Νέα Υόρκη για να επισκεφτούν την οικογένειά τους και γύρισαν την τηλεόραση στο NBC για να παρακολουθήσουν τα Βραβεία Όσκαρ. Δύο ώρες μετά το σόου, οι ηθοποιοί Σάρα Μάιλς και Τζορτζ Σίγκαλ πήγαν στην αυλή και ανακοίνωσαν τους νικητές για το καλύτερο πρωτότυπο σενάριο: ΠάτονΦράνσις Κόπολα και Έντμουντ Νορθ. Ήταν το πρώτο Όσκαρ του Φράνσις. Δεν είχε πάει στην τελετή γιατί πίστευε ότι αν έφευγε από τη Νέα Υόρκη, κάποιος άλλος θα σκηνοθετούσε Ο Νονός την ώρα που γύρισε.

«Πώς θα σε απολύσουν τώρα;» ρώτησε ο Μάρτι ακτινοβολώντας.

Ο Φράνσις άρχισε να πιστεύει στην ταινία του. Ήθελε τόσο πολύ να είναι υπέροχο, ήταν σαν να εξαρτιόταν η ζωή του από αυτό. Οταν Ο Νονός Ολοκληρώθηκε τον Αύγουστο, μετά από τρεισήμισι μήνες στη Νέα Υόρκη και ένα σύντομο πέρασμα στη Σικελία, ο Φράνσις έπεσε κατευθείαν στο κόψιμο, με τον Peter Zinner και τον William Reynolds ως συντάκτες του και τον Walter Murch, με τον οποίο είχαν έρθει κοντά, ως μίκτη ήχου. Ακόμη και τότε, λέει ο Murch, «υπήρχε μια μεγάλη περίοδος στο κατώφλι όπου φαινόταν ότι η ταινία δεν θα λειτουργούσε. Το στούντιο συνέχιζε να σφυροκοπά και ο Φράνσις αντιστεκόταν… Ο Νονός ήταν: Αυτό είναι μακρύ και σκοτεινό και απολαυστικό».

Ο επικεφαλής της Paramount Ρόμπερτ Έβανς, εν τω μεταξύ, πίεζε τον Φράνσις να μην τα παρατήσει Ο Νονός. «Δεν ξέρεις τι έχεις, Φράνσις», του είπε ο Έβανς με ενθουσιασμό τις τελευταίες μέρες. «Έχουμε μια ευκαιρία να μας θυμούνται».

Μέχρι τώρα, ο Φράνσις ήταν εξαντλημένος.

«Βαρέθηκα να ακούω τη διαφημιστική εκστρατεία σου, Έβανς», γκρίνιαξε.

Ο Έβανς στάθηκε στη θέση του. σκέφτηκε Ο Νονός θα μπορούσε να είναι μια από τις μεγαλύτερες ταινίες όλων των εποχών, να βγάζει πάνω από 50 εκατομμύρια δολάρια.

“Μόνο Gone With the Wind και Ο Ήχος της Μουσικής χτυπήστε αυτούς τους αριθμούς», υποστήριξε ο Φράνσις.

«Ναι, και θα το κάνουμε επίσης», είπε ο Έβανς, «αν δεν το γαμήσεις».

«Και θα μου αγοράσεις και μια Mercedes, αν το κάνει, ε;»

Ανασηκώστε ή διπλώστε. Ο Έβανς κοίταξε τον Φράνσις στα μάτια.

«Έχεις δίκιο θα το κάνω», είπε.

Ο Νονός αποδείχθηκε ότι ήταν πολύ μεγαλύτερο από ό,τι είχε προβλέψει ακόμη και ο Έβανς. Οι πέντε κινηματογράφοι που πρόβαλαν για πρώτη φορά την ταινία στη Νέα Υόρκη ήταν τόσο κατακλυσμένοι από τη ζήτηση που έτρεχαν την εικόνα όλο το εικοσιτετράωρο. Οι τοπικές επιχειρήσεις παραπονέθηκαν στον Τύπο για τις μεγάλες ουρές που εμποδίζουν την πρόσβαση στις βιτρίνες τους. Μέχρι τη στιγμή που άνοιξε στο Λος Άντζελες στις 22 Μαρτίου 1972, η ταινία είχε ήδη εισπράξει 13 εκατομμύρια δολάρια – το διπλάσιο του προϋπολογισμού γυρισμάτων της – σε μια εβδομάδα, σε μια πόλη. Στις 24 Μαρτίου, Ο Νονός «Πήγε διάπλατα», ανοίγοντας στους κινηματογράφους στις υπόλοιπες ΗΠΑ και το μοτίβο επαναλήφθηκε. Γέμισε κάθε σπίτι. Είχε πόδια. Και ξανά και ξανά, κριτικοί, συγγραφείς, αρθρογράφοι και μελετητές επαίνεσαν τον Φραγκίσκο: για τον φαινομενικό έλεγχο του κάθε καρέ, για τη μετατροπή της λαϊκής ψυχαγωγίας σε μεγάλη τραγωδία, για τη θόλωση των ορίων μεταξύ της εικόνας του είδους και του έργου τέχνης. Ο Φράνσις είχε κάνει αυτό που κανένας άλλος Αμερικανός σκηνοθέτης της γενιάς του δεν είχε καταφέρει ακόμα: Είχε κάνει μια ταινία που ενθουσίαζε και χαρακτήριζε ψυχαγωγικό αλλά και ώθησε τα όρια του μέσου. Η φωτογραφία του είχε «αγγίξει το μεγαλείο» – όπως το έθεσε ο Χένρι Κίσινγκερ – και επίσης ξεπέρασε κάθε ψυχαγωγική εικόνα στη μνήμη.

Το καλοκαίρι, την ακριβή μέρα Ο Νονός ξεπέρασαν τα έσοδα 50 εκατομμυρίων δολαρίων, ο Φράνσις και ο Τζορτζ Λούκας πήγαν στην πλησιέστερη αντιπροσωπεία της Mercedes και αγόρασαν μια σκούρα μπλε Mercedes-Benz 600 Pullman του 1972 — το ίδιο μοντέλο, καυχήθηκε ο Φραγκίσκος, όπως και του Πάπα. Το αυτοκίνητο κόστισε περίπου 38.000 δολάρια — περίπου 200.000 δολάρια το 2025 δολάρια. Ο Φράνσις είπε στον πωλητή να στείλει τον λογαριασμό στον Ρόμπερτ Έβανς στην Paramount Pictures.

Ο Φράνσις σκηνοθέτησε Ο Συνομιλίακυκλοφόρησε τον Απρίλιο του 1974 και στη συνέχεια γύρισε The Godfather Part II — η συνέχειά του στο πρωτότυπο — τόσο γρήγορα κυκλοφόρησε τα Χριστούγεννα. Δεν ταίριαξε με το ρεκόρ της πρώτης δόσης, αν και εξακολουθούσε να γίνεται ο μεγαλύτερος παραγωγός χρημάτων της Paramount της χρονιάς. Όταν ανακοινώθηκαν οι υποψηφιότητες για Όσκαρ στα τέλη Φεβρουαρίου 1975, ο Φράνσις προτάθηκε για την καλύτερη σκηνοθεσία. The Godfather Μέρος II; και για το καλύτερο πρωτότυπο σενάριο, για Η συνομιλία, και το καλύτερο διασκευασμένο σενάριο, για The Godfather Μέρος II; και για καλύτερη εικόνα δύο φορές, και για τα δύο Η Συνομιλία και The Godfather Μέρος II. Συνολικά, οι δύο ταινίες του συγκέντρωσαν 14 υποψηφιότητες. Η αδερφή του, Τάλια Σάιρ, ήταν υποψήφια για β’ γυναικείο ρόλο. Ο πατέρας του, Carmine, με τον Nino Rota, ήταν υποψήφιος για την καλύτερη πρωτότυπη μουσική. Τρεις από τις πέντε υποψηφιότητες για τον καλύτερο δεύτερο ηθοποιό πήγαν σε ηθοποιούς από The Godfather Μέρος II. Η τελευταία ταινία που πέτυχε αυτό το κατόρθωμα ήταν η πρώτη Νονός; καμία ταινία δεν έχει λάβει τρεις υποψηφιότητες ηθοποιού στην ίδια κατηγορία έκτοτε. Κανένας σκηνοθέτης εδώ και 32 χρόνια δεν είχε δύο ταινίες υποψήφιες για καλύτερη ταινία την ίδια χρονιά. Ήταν η τρίτη συνεχόμενη χρονιά που τουλάχιστον μία ταινία είχε δημιουργήσει ο Φράνσις ήταν υποψήφια για την καλύτερη ταινία, μετά τον Λούκας Αμερικανικό γκράφιτι το προηγούμενο έτος και Ο Νονός το προηγούμενο έτος, και τη δεύτερη φορά μέσα σε τρία χρόνια που ήταν επίσης υποψήφιος για σεναριογραφικό και σκηνοθέτη. Κανένας σκηνοθέτης στην ιστορία δεν είχε ποτέ τέτοια πορεία, πόσο μάλλον κάποιος που αρνήθηκε να ζήσει καν στο Λος Άντζελες

Ο Φράνσις έκλεισε τα 36 στις 7 Απριλίου 1975. Η τελετή των Όσκαρ πραγματοποιήθηκε την επόμενη μέρα στο περίπτερο της Ντόροθι Τσάντλερ στο κέντρο του Λος Άντζελες Πριν ξεκινήσει η εκδήλωση, ο Φράνσις, που περίμενε στο πίσω μέρος της αίθουσας, βρέθηκε απροσδόκητα να στέκεται δίπλα στον Ρόμπερτ Έβανς. Την τελευταία του χρονιά ως επικεφαλής της Paramount – παραιτούσε για να γίνει ανεξάρτητος παραγωγός – ο Έβανς είχε κερδίσει στο στούντιο συνολικά 43 νεύματα, περισσότερα από όσα είχε λάβει ποτέ ένα στούντιο σε έναν χρόνο. Ήταν υποψήφιος για την καλύτερη ταινία προσωπικά, για την παραγωγή του Roman Polanski Chinatownδεμένο με Νονός Μέρος II για τις περισσότερες υποψηφιότητες με 11 το καθένα, φέρνοντάς τον σε άμεσο ανταγωνισμό με τον Φράνσις, ο οποίος τον είχε ταπεινώσει όταν του είχε ζητήσει και είχε λάβει το δικαίωμα να απαγορεύσει στον Έβανς από το σετ του. Ο Φράνσις είπε ότι ήταν ζήτημα δημιουργικής ελευθερίας. Ο Έβανς, μέχρι το τέλος των ημερών του, έλεγε ότι ο Φράνσις ήθελε απλώς να κερδίσει την αναγνώριση στον εαυτό του.

Στέκονταν αμήχανα δίπλα-δίπλα με τα σμόκιν τους.

«Είναι η νύχτα σου», είπε ο Φράνσις.

«Όχι, Φράνσις, είναι δικό σου», απάντησε ο Έβανς.

Μισούσαν ο ένας τα κότσια του άλλου.

Ο Ρόμπερτ Ντε Νίρο κέρδισε το πρώτο βραβείο της βραδιάς — καλύτερου δεύτερου ανδρικού ρόλου, για την ερμηνεία του νεαρού Βίτο Κορλεόνε. Ο Φράνσις ανέβηκε στη σκηνή για να το δεχτεί για λογαριασμό του ηθοποιού. Στη θέση του, ο Έβανς χαμογέλασε ευγενικά. Στα μισά της νύχτας, ο πατέρας του Φράνσις δέχτηκε το αγαλματίδιο του για το καλύτερο αποτέλεσμα, το οποίο μοιράστηκε με τη Ρότα, ενώ σύντομα ακολούθησε ο Ντιν Ταβουλάρης, νικητής για την καλύτερη καλλιτεχνική διεύθυνση. Μπαίνοντας στην τελική ευθεία, The Godfather Μέρος II είχε συγκεντρώσει τρία βραβεία. Chinatown, κανένας. Η Goldie Hawn και ο σκηνοθέτης Robert Wise ανέβηκαν στη σκηνή και ανακήρυξαν τον Francis ως νικητή για την καλύτερη σκηνοθεσία. Τότε ο συγγραφέας Τζέιμς Μίχενερ κάλεσε αμέσως ξανά το όνομα του Φράνσις, μαζί με αυτό του Μάριο Πούζο, ως νικητής για το καλύτερο διασκευασμένο σενάριο. Robert Towne, που είχε γράψει Chinatownσυγκέντρωσε το βραβείο καλύτερου πρωτότυπου σεναρίου. Ο Τζακ Νίκολσον, πρωταγωνιστής της ταινίας του Πολάνσκι, και ο Αλ Πατσίνο, πρωταγωνιστής του Κόπολα, χώρισαν την ψηφοφορία για τον καλύτερο ηθοποιό και έχασαν από τον Αρτ Κάρνεϊ, νικητή για το δευτερεύον δράμα Ο Χάρι και ο Τόντο. Στη συνέχεια ο Σκορσέζε ήταν στη σκηνή, λαμβάνοντας το αγαλματίδιο της καλύτερης ηθοποιού για λογαριασμό της Έλεν Μπέρστιν Η Αλίκη δεν ζει πια εδώ.

Το μόνο που έμεινε ήταν η καλύτερη εικόνα. Ο Έβανς εξακολουθούσε να έχει ελπίδες. Ο καλός του φίλος Γουόρεν Μπίτι, ο οποίος δεν είχε παρουσιάσει ποτέ βραβείο στην εκδήλωση πριν, είχε δεχτεί να μοιράσει το τελευταίο αγαλματίδιο, με τη βεβαιότητα ότι ο φίλος του Έβανς θα ήταν ο νικητής. Ο Μπίτι ήταν τόσο καλά συνδεδεμένος όσο όλοι. Ποτέ δεν είχε άδικο. Χαμογελαστός, ο Μπίτι ανέβηκε στο βάθρο και άνοιξε τον φάκελο του.

«Φρανσίς Φορντ Κόπολα», είπε, «The Godfather Μέρος II.“

Ο Έβανς, πέτρινος, δεν χειροκρότησε.

Ο Φράνσις ανέβηκε στη σκηνή και έκανε νόημα στους συμπαραγωγούς του, Φρεντ Ρους και Γκρέι Φρέντερικσον, να δώσουν πρώτα τις ομιλίες τους. Τότε ο Φράνσις πήρε τη σειρά του. «Ευχαριστώ και πάλι», είπε. «Προσπαθήσαμε να κάνουμε μια ταινία που θα ήταν μια πραγματικά καλή ταινία και, ε, και σας ευχαριστώ πολύ». Ξέσπασε σε ένα τεράστιο, απίστευτο χαμόγελο και κούνησε το χρυσό αγαλματίδιο στο πλάι του κεφαλιού του. “Σας ευχαριστώ.”

Μετά την παράσταση φρόντισε να βρει τον Έβανς. «Έχασα όλη τη χαρά της νίκης», είπε ο Φράνσις στον άνθρωπο που είχε, τεχνικά, πράσινο φως στην ταινία του. Έβαλε το πρόσωπό του σε μια ανειλικρινά πονεμένη έκφραση και ζήτησε συγγνώμη που «ξέχασε» να αναφέρει τον Έβανς στην ομιλία του. Και μετά απομακρύνθηκε, με τα τρία αστραφτερά του Όσκαρ πιασμένα σφιχτά στα μεγάλα χέρια του.

Από The Last Kings of Hollywood: Coppola, Lucas, Spielberg — and the Battle for the Soul of American Cinemaτου Paul Fischer. Πνευματικά δικαιώματα © 2026 από τον συγγραφέα και ανατυπώθηκε με την άδεια της Celadon Books, τμήμα της Macmillan Publishing Group LLC.

Αυτή η ιστορία εμφανίστηκε στο τεύχος 11 Μαρτίου του περιοδικού The Hollywood Reporter. Κάντε κλικ εδώ για να εγγραφείτε.