Επικαιρότητα

Η ιδεοψυχαναγκαστική διαταραχή του Ελληνικού Πολιτικού Συστήματος

[cresta-social-share]

Ως ιδεοψυχαναναγκαστική διαταραχή στην ψυχολογία ορίζεται  μια αγχώδης διαταραχή που περιλαμβάνεται στις νευρώσεις. Χαρακτηρίζεται από ιδεοληψίες αλλά και ψυχαναγκασμούς και προκαλεί έντονα αισθήματα δυσφορίας και άγχους στον πάσχοντα, για πράγματα συνήθως απλά και μη ενέχοντα κίνδυνο.

Ακόμα και αν ο ίδιος ο πάσχων αναγνωρίζει το ανούσιο των φόβων του δεν μπορεί παρ’ όλα αυτά εύκολα να τους αποβάλει. Έτσι υποκύπτει συχνά σε "τελετουργικού" τύπου επαναληπτικές πράξεις και σκέψεις για να κατευνάσει το άγχος. Η λύση αυτή παραμένει όμως ανεπαρκής αφού η πιο αποτελεσματική αντιμετώπιση φαίνεται να είναι η έκθεση στο φόβο και στις σκέψεις μη καταφεύγοντας σε επαναληπτικές πράξεις.

Το ελληνικό κράτος και γενικότερα το ελληνικό πολιτικό σύστημα (δηλαδή οι πολίτες και οι πολιτικοί) παρουσιάζει μια παρόμοια παθολογία. Και εάν, αντίθετα με ένα πάσχον από ιδεοψυχαναγκασμούς άτομο, υπάρχουν πολλές, πραγματικές και σοβαρές απειλές και προβλήματα να φοβάται πάντως δεν αποκομίζει τίποτα από "τελετουργίες". Ας εξηγηθώ όμως.

Ο μόνιμος φόβος και το κακό που πιστεύεται ότι θα συμβεί είναι (κυρίως) η χρεωκοπία της χώρας μαζί με τα πολλά παρελκόμενα ενός τέτοιου γεγονότος. Αυτή είναι μία πιθανότητα υπαρκτή. Αυτό δεν σημαίνει πάντως πως πρέπει να αντιμετωπιστεί με διαφορετικό τρόπο από τον φανταστικό φόβο του αγαπητού μας προαναφερθέντα πάσχοντα.

Όταν αυτός ο καλός κύριος έχει μια άσχημη σκέψη, π.χ πως ο σκύλος του θα αρρωστήσει αν ο ίδιος δεν ανοιγοκλείσει την βρύση 4 φορές, γνωρίζει πως δεν υπάρχει καμία λογική αλληλουχία που να οδηγεί σε μια τέτοια αιτιότητα πραγμάτων. Με άλλα λόγια γνωρίζει ότι ο σκύλος του δεν θα αρρωστήσει αν δεν ανοιγοκλείσει την βρύση 4 φορές. Παρ’ όλα αυτά το κάνει, διότι προσβλέπει στην γνώριμη ανακούφιση που θα του προσφέρει αυτή η πράξη. Το πρόβλημα είναι ότι αυτή η σκέψη, εφόσον ενέδωσε, θα επανέλθει.

Ακριβώς το ίδιο συμβαίνει και με το ελληνικό κράτος. Ενδίδει. Καταφεύγει σε γνώριμες "τελετουργίες" για να κουκουλώσει τα προβλήματα θεωρώντας ότι αυτή η, προσωρινή μονάχα, λύση θα γίνει ως δια μαγείας μόνιμη. Τα οικονομικά της χώρας είναι χάλια; Ας κατευνάσουμε το θηρίο με προσλήψεις, αφαίμαξη δημοσίων πόρων και γενικά διαιώνιση πρακτικών που έφεραν την Ελλάδα σε αυτό το σημείο. Είναι πιο γνώριμες άλλωστε...

Λύση αντιθέτως, και σε αυτή την περίπτωση, αποτελεί η έκθεση στον κίνδυνο. Η ανυπακοή στις προσταγές του ιδεοψυχαναγκασμού. Κανείς δεν πρέπει να αυταπατάται ως προς τις δυσκολίες που θα προκύψουν από αυτή την πρακτική. Και εδώ θα υπάρξουν συμπτώματα κατάπτωσης (μείωση μισθών, έλλειψη ρευστότητας, στάσεις πληρωμών κλπ) με απώτερο σκοπό όμως την αποτίναξη του φόβου, ανάκαμψης και τελικά άρνησης επιστροφής στις ψυχαναγκαστικές κινήσεις (σε διογκωμένο δημόσιο, δημοκόλακες πολιτικούς, μη εφαρμογή μέτρων κλπ).

Η δυσκολία στην εφαρμογή αυτής της δύσκολης διαδικασίας έγκειται σε διάφορους λόγους. Θα αναφερθώ όμως ακροθιγώς σε πέντε εξ αυτών:

  • Η κοντόφθαλμη αντίληψη για το παγκόσμιο γίγνεσθαι από τον Έλληνα πολίτη και πολιτικό. Βεβαία, είναι λογικό όλα να εξετάζονται εκ του προσωπικού πρίσματος, όσο ασήμαντο ή μικρό και αν είναι αυτό. Και αν ακόμα ο μέσος πολίτης δεν καθίσταται υπόχρεος να γνωρίζει πλήρως τον τρόπο λειτουργίας των πολιτικών διεργασιών σε εθνικό και παγκόσμιο επίπεδο, το πρόβλημα πηγάζει από την υιοθέτηση ανάλογης “μυωπικότητας” εκ των κυβερνώντων, είτε προς συμμόρφωση με την αμάθεια του πολίτη ή (ακόμα χειρότερα) από παρόμοια “αμορφωσιά” επί του θέματος. Λόγω δημοκολακίας ή απαιδευσιάς λοιπόν.
  • Ακόμα όμως και μια διατεθειμένη για έργο κυβέρνηση θα προσκρούσει στο τοίχος που συνθέτει η παντελής έλλειψη εμπιστοσύνης επί της πολιτικής ηγεσίας, του κυβερνητικού και γενικότερα πολιτικού μηχανισμού και της πολιτικής οντότητας. Πως όμως να μην συμβεί κάτι τέτοιο όταν όλοι θεωρούνται και, δυστυχώς, αποδεικνύονται πλευρές τους ίδιου νομίσματος...
  • Ο ανεπαρκής και χρονίως πάσχων διοικητικός μηχανισμός ο οποίος εάν είχε την πρέπουσα λειτουργία, υποδομή και "παιδεία" δεν θα ήταν έρμαιο της εκάστοτε κυβέρνησης μα αντίθετα θα μπορούσε να λειτουργήσει σταθεροποιητικά σε καιρούς τρικυμιών, ανεπηρέαστος από τις αλλαγές στην εξουσία.
  • Η ψυχολογία του θύματος. Το σύμπλεγμα θύτη-θύματος. Κοινό και αυτό σε πολίτη και πολιτικό. Ο Έλληνας παρουσιάζεται στον εαυτό του ως μόνιμα αδικημένος εξωγενώς. Το εάν αυτό αληθεύει ή όχι είναι εκτός θέματος. Η πεποίθηση του αναπόδραστου της μοίρας που έχει εναποτεθεί στους ώμους του την καθιστά αυτοεκπληρούμενη προφητεία. Αυτό με τη σειρά του φέρνει στην επιφάνεια μηχανισμούς μετάθεσης ευθυνών και κατεύθυνσης του θυμού, όπως η ξενοφοβία.
  • Ο βαθιά ριζωμένος νεποτισμός, παθογένεια της ελληνικής πολιτικής ζωής που δεν φαίνεται πιθανό να πνεύσει τα λοίσθια στο άμεσο μέλλον. Το θέμα αυτό ξεπερνά την απλή διαπίστωση ότι 30 χρόνια μετά ένα κόμμα προεδρεύεται ξανά από άνθρωπο που φέρει το ίδιο επώνυμο. Πρόκειται για την διαπίστωση ότι τα μυαλά που διοικούν παραμένουν ίδια, σε έναν συνεχώς όμως εξελισσόμενο κόσμο.

Η κατάσταση επιτάσσει (δυστυχώς όμως δεν μπορεί και να επιβάλλει, ακόμα) μια επανάσταση, μα για πρώτη φορά όχι από τον λαό αλλά από την πολιτική ηγεσία. Μια επανάσταση αυτής προς τον (κακό) εαυτό της. Μια αυτοαναίρεση, έναν “αυτοξεπερασμό”.

Και αν ακόμα ο Έλληνας δεν φαίνεται να εμπιστεύεται τόσο τον πολιτικό μηχανισμό και την ηγεσία ώστε να την ακολουθήσει, έχει όμως αποδείξει στο παρελθόν ότι κινητοποιείται, παραπάνω από ικανοποιητικώς, στο πλαίσιο των επιταγών του "Έθνους" (Ως Έθνος θα μπορούσαμε να ορίσουμε την αφαιρετική έννοια της Ελλάδος. Χωρίς αναφορές σε συγκεκριμένα άτομα και κοινωνικές ομάδες, ούτε και γεωγραφικά σύνορα, αλλά ως συλλογικής οντότητας/υπάρξεως, χωρίς ανθυγιεινές εθνικιστικές αξιώσεις).

Αν λοιπόν μια κυβέρνηση μπορέσει επαρκώς να "προσωποποιήσει" το αίτημα του Έθνους για ανάταση και ακόμα καλύτερα να ταυτιστεί, βραχυπρόθεσμα μονάχα, με αυτό, ο Έλληνας θα ακολουθήσει. Μιλούμε όμως για ειλικρινή προσπάθεια και πρόθεση να αποτελματωθεί ο τόπος αυτός και όχι κούφιες υποσχέσεις και οράματα προς ίδιον όφελος. Και ας μην ξεχνάμε, η μόνη λύση είναι να μην ανοιγοκλείσεις την βρύση...