«Ποια είσαι επιτέλους Ευρώπη»;

Για κάποιους η Ευρωπαϊκή Ένωση είναι μια «λυκοσυμμαχία», για άλλους μια ένωση κρατών με μοναδικό σκοπό να εξυπηρετεί συγκεκριμένα οικονομικά συμφέροντα και λόμπι, για τους περισσότερους Έλληνες, στα χρόνια πριν την κρίση, Ε.Ε. σήμαινε επιδοτήσεις και χρηματοδοτήσεις. Χαρακτηριστικό είναι ότι οι περισσότεροι Έλληνες νόμιζαν ότι ο τότε Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ζάκ Ντελόρ δεν ήταν άνθρωπος αλλά πακέτο. Η αλήθεια όμως είναι πως η βασικότερη αιτία που δημιουργήθηκε η Ε.Ε. ήταν η διατήρηση της ειρήνης στην ευρωπαϊκή ήπειρο. Οι πατέρες και δημιουργοί της Ευρωπαϊκής Ένωσης δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι έζησαν κατά τη διάρκεια του Β’ παγκοσμίου πολέμου και κάποιοι και του Α’ παγκοσμίου. Όλη η Ευρωπαϊκή ήπειρος καταστράφηκε, ισοπεδώθηκε και έζησε την απόλυτη φρίκη.

Ο νυν Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, κεντροδεξιός πολιτικός Ζαν-Κλοντ Γιούνκερ, μία από τις πιο ψύχραιμες και μετριοπαθείς πολιτικές φωνές στην Ευρώπη, ανέφερε σε ανύποπτο χρόνο πως η ειρήνη δεν είναι κάτι δεδομένο. Από τη λήξη του Β’ παγκοσμίου πολέμου έχουν περάσει σχεδόν 70χρόνια. Αυτά τα 70χρόνια ειρήνης είναι το μεγαλύτερο επίτευγμα της Ευρωπαϊκής Ένωσης και δεν πρέπει να το ξεχνάμε ποτέ.

Πριν λίγους μήνες για τους κατοίκους της Ουκρανίας η ειρήνη ήταν κάτι δεδομένο. Σε φιλοσοφικό επίπεδο το να θεωρούμε δεδομένο ότι κάτι που ισχύει σήμερα θα συνεχίσει να ισχύει και στο μέλλον, είναι τραγικό λάθος και πρέπει να είμαστε όσο μπορούμε έτοιμοι για το ανεπάντεχο που συνήθως είναι και δυσάρεστο. Τα νοσοκομεία είναι γεμάτα με αρρώστους που θεωρούσαν την υγεία δεδομένη όπως και τα νεκροταφεία είναι γεμάτα με νεκρούς που θεωρούσαν τη ζωή δεδομένη αντίστοιχα. Έτσι και οι ποιο νέοι πολιτικοί της Ε.Ε. αλλά και εμείς ως πολίτες της που δε ζήσαμε πόλεμο θεωρούμε την ειρήνη δεδομένη. Αλλά ας μην ξεφύγουμε με φιλοσοφικές αναζητήσεις και ας επιστρέψουμε στο θέμα μας, την Ε.Ε.

Αυτήν την στιγμή σαν έννοια η Ε.Ε. μάλλον είναι αρνητικά φορτισμένη, αμέσως έρχονται στο μυαλό μας λέξεις όπως επιτήρηση, μνημόνιο, περικοπές, μέτρα, λιτότητα, τρόικα.

Η Ευρώπη όμως δεν είναι μόνο ελλείμματα, ΑΕΠ,  προϋπολογισμοί, χρέη, και γενικά οικονομικά στοιχεία, είναι κάτι πολύ σημαντικότερο. Η καγκελάριος Α. Μέρκελ είχε αναφέρει πως «το ευρώ δεν είναι ένα απλό νόμισμα αλλά ιδέα». Προσωπικά με τη συγκεκριμένη δήλωση συμφωνώ απολύτως. Μπορεί να είναι άκρως αντιδημοφιλές αυτή τη στιγμή κάποιος να υπερασπίζεται το ευρώ, αλλά αν ρίξε κανείς μια απλή ματιά στα κέρματα του ευρώ θα διαπιστώσει ότι κρατά στα χέρια του όλη την ιστορία και κυρίως τις αξίες της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Μέσω των ελληνικών κερμάτων του ευρωπαικού νομίσματος οι Ευρωπαίοι έχουν την τιμή να χρησιμοποιούν το ίδιο νόμισμα με τους αθηναίους πολίτες του 5ου αιώνα π.χ., προφανώς δεν επιλέχθηκε τυχαία το νόμισμα των αρχαίων Αθηναίων και όχι αυτό των Μακεδόνων, ή των Λακεδαιμονίων αφού η κλασσική Αθήνα είναι παγκόσμιο σύμβολο Δημοκρατίας. Άλλα παραδείγματα είναι το κέρμα των πενήντα λεπτών της Γερμανίας με την απεικόνιση της πύλης του Βρανδεμβούργου, σύμβολο ενότητας. Το κατ’ εξοχήν κέρμα που συμβολίζει την Ευρωπαϊκή ολοκλήρωση είναι αυτό της Γαλλίας του ενός και δύο ευρώ με τα συνθήματα της γαλλικής επανάστασης “Ελευθερία, Ισότητα, Αδελφοσύνη”. Τα ισπανικά κέρματα των δέκα, είκοσι και πενήντα απεικονίζουν έναν από τους μεγαλύτερους λογοτέχνες και ποιητές που γεννήθηκαν ποτέ τον Μιγκέλ ντε Θερβάντες γνωστός από το αριστούργημα του, Δον Κιχώτης. Τέλος, στο Ιταλικό ευρώ, σε αυτό του ενός ευρώ μπορούμε να δούμε τον Άνθρωπο του Βιτρούβιου του Λεονάρντο ντα Βίντσι, σε αυτό των δύο ευρώ τον μεγαλύτερο ποιητή  του μεσαίωνα, του Δάντη που συνέγραψε τη Θεία Κωμωδία, και είχε ξεσηκώσει θύελλα αντιδράσεων στους κόλπους της εκκλησίας, σε αυτό των πενήντα λεπτών τον Ρωμαίο Αυτοκράτορα Μάρκο Αυρήλιο, οι Ιταλοί δεν επέλεξαν να τιμήσουν κάποιον σημαντικότερο ιστορικά Αυτοκράτορα της Ρώμης όπως για παράδειγμα τον Ιούλιο Καίσαρα (ίσως τον ισχυρότερο άνθρωπο που γεννήθηκε ποτέ στην Ιταλία), αλλά έναν Αυτοκράτορα- φιλόσοφο. Την αιωνιότητα ο Μάρκος Αυρήλιος δεν την κέρδισε λόγω των κατακτήσεων, των μεγάλων οικοδομημάτων, των λεγεώνων ή των μαχών που ίσως κέρδισε αλλά λόγω της συγγραφής ενός βιβλίου στωικής φιλοσοφίας και μάλιστα στα ελληνικά “Τα εις εαυτόν”, αυτό είναι η Ευρώπη. Μόνο την τσέπη που παντελονιού σας αν ψάξετε θα διαπιστώσετε πως Ευρώπη, είναι επιστήμη, έρευνα, ανθρωπισμός, ρομαντική ποίηση και λογοτεχνία, ενότητα, συμφιλίωση, αδελφοσύνη, φιλοσοφία, πολιτική, δημοκρατία. Όλα αυτά μπορεί να φαίνονται πολύ ρομαντικά στις μέρες μας αλλά αρκεί μια ματιά στη χαώδη κατάσταση που επικρατεί στον υπόλοιπο πλανήτη και θα καταλάβετε ότι όλα αυτά δεν είναι κάτι γραφικό. Έννοιες όπως η δημοκρατία είναι παντελώς άγνωστες σε ένα πολύ μεγάλο μέρος του πλανήτη.

Η αλήθεια είναι ότι οι πολιτικοί ηγέτες της Ε.Ε. εμφανίζονται κατώτεροι των περιστάσεων διαπράτοντας σημαντικά πολιτικά λάθη όπως το πρόσφατο εμπάργκο στην Ρωσία, όπως δήλωσε και ο μεγαλοεπενδυτής Μαρκ Φάμπερ «Γεωπολιτικά οι κυρώσεις είναι καταστροφή και στρέφουν τη Ρωσία προς Κίνα». Πολλοί είναι αυτοί που λένε πως οι σημερινοί πολιτικοί δεν έχουν καμία σχέση με τους παλαιότερους, όπως οι Χέλμουτ Κόλ, Βαλερί Ζισκάρ ντ’Εσταίν που πίστευαν περισσότερο στην Ευρωπαϊκή ενοποίηση. Οι ρυθμοί στην πραγματική οικονομία είναι ταχύτατοι, οι αποφάσεις όμως για αλλαγές πολιτικής της Ε.Ε. είναι πολύ αργές αφού για να καταλήξουμε σε μια απόφαση χρειαζόμαστε πολλές φορές ακόμη και πέντε συνόδους τουλάχιστον, αλλά δεν πρέπει να ξεχνάμε πως η Ε.Ε. ομοιάζει περισσότερο με τάνκερ παρά με ένα μικρό ταχύπλοο.

Η κρίση στην Ευρώπη είναι πρώτα απ’ όλα πολιτική και μετά οικονομική και θα λάβει τέλος με την πλήρη οικονομική, δημοσιονομική και πολιτική ενοποίηση. Πάρτε για παράδειγμα το πρόβλημα της παράνομης μετανάστευσης. Μόνο όλοι μαζί μπορούμε να δώσουμε λύσεις σε αυτό το συγκεκριμένο σύνθετο πρόβλημα και όχι μόνη της η Ελλάδα ή η Ιταλία για παράδειγμα. Ο πλανήτης συνεχώς μεταβάλλεται, αυτή τη στιγμή έχουμε να ανταγωνιστούμε την Αμερική, την Κίνα, την Ινδία, τη Λατινική Αμερική και ίσως σε λίγο καιρό και την Αφρική. Πώς θα ανταπεξέλθουμε στις νέες συνθήκες χωρίς μια Ευρώπη  ενωμένη; Είμαι υπέρμαχος μιας Ευρώπης ομοσπονδίας, μιας Ευρώπης με κοινό φορολογικό σύστημα (π.χ. κοινό φπα και φόρο εισοδήματος), κοινό στρατό, κοινή εξωτερική πολιτική, κοινό τραπεζικό σύστημα. Έτσι μόνο θα μπορούμε να σταθούμε δίπλα στις τεράστιες δυνάμεις. Αυτό βέβαια δε σημαίνει ότι θα χάσουμε την εθνική μας ταυτότητα, και τα εθνικά μας χαρακτηριστικά. Είμαστε Έλληνες και είμαστε περήφανοι γι’ αυτό, όπως οι Γερμανοί, οι Πορτογάλοι, οι Γάλλοι, οι Ισπανοί είναι περήφανοι για το δικό τους έθνος. Μπορεί να μας χωρίζουν αρκετά με τους άλλους λαούς της Ευρώπης αλλά αυτά που μας ενώνουν είναι πολύ μα πολύ περισσότερα.

Κλείνοντας, όσον αφορά εμάς τους Έλληνες, αυτό που πρέπει να κάνουμε κατ’ αρχήν, είναι να σταματήσουμε να κατηγορούμε για την κρίση που βιώνουμε τους άλλους, κυρίως τους Γερμανούς (αν και είναι πολύ ποίο εύκολο και μας απαλλάσσει από τις ευθύνες). Οι Ευρωπαίοι θα βοηθήσουν ακόμη περισσότερο, μόνο όμως όταν δουν την Ελλάδα να προχωράει σε πραγματικές μεταρρυθμίσεις και μεταβληθεί από ένα πελατειακό-κομματικό κράτος σε ευρωπαϊκό.

ΕΝΦΙΑ’s philosophy

 

Η αγορά ενός ακινήτου συνεπάγεται με το ότι θα είναι οπωσδήποτε προσοδοφόρα; Σήμερα όχι! Η αγορά ενός ακινήτου αποτελεί και αυτή όπως κάθε αγορά, μία επένδυση. Κάθε επένδυση ενέχει ρίσκο στην υπόστασή της. Το ρίσκο επένδυσης στην αγορά ακινήτων δεν είναι είναι άλλο από το ενδεχόμενο απαξίωσης της ιδιοκτησίας καθώς και το ενδεχόμενο υπέρμετρης φορολόγησής της. Εν έτει 2014, στην Ελλάδα, δηλαδή, της οικονομικής κρίσης, κάθε προηγούμενη επένδυση στην αγορά ακινήτων, δείχνει να υποκύπτει στο ρίσκο (με ελάχιστες εξαιρέσεις).

Αφ’ενός μεν η ιδιοκτησία έχει απαξιωθεί (οι περιπτώσεις στις οποίες κτίσματα πωλούνται έναντι αστείων ποσών είναι ουκ ολίγες), αφ’ετέρου δε η φορολόγησή της έχει ανεβεί κατακόρυφα. Η πρώτη διαπίστωση αποτελεί απόρροια της δεύτερης εξέλιξης. Και, ισχυρίζομαι, εξέλιξης διότι έως κάποιας χρονικής στιγμής η φορολόγηση της ιδιοκτησίας δεν παρουσίαζε σπουδαίες μεταβολές. Παρόλα αυτά, σήμερα, η εξέλιξη αυτή έχει την ονομασία ΕΝΦΙΑ ή αλλιώς Ενιαίος Φόρος Ακινήτων. Άσχετα με το εάν ο συγκεκριμένος φόρος είναι δίκαιος ή άδικος (καθώς είναι μεγάλο θέμα το ποιος φόρος είναι πράγματι δίκαιος και ποιος είναι αντικειμενικά άδικος), ο ΕΝΦΙΑ σαφέστατα θα δημιουργήσει ένα νέο τρόπο σκέψης στην αγορά ακινήτων.

Φέρετε στο νου σας γονείς και παππούδες. Η σκέψη, η οποία περιέβαλε κάθε κίνηση τους ως προς την ιδιοκτησία ήταν ότι: «Η γη δε χάνει ποτέ την αξία της.» Πραγμάτι, δεδομένου του γεγονότος ότι η οικονομία κάνει κύκλους και δημιουργεί φούσκες που αυξομειώνονται σε όγκο μακροπρόθεσμα διαρκώς, δεν έχουν άδικο. Τις τελευταίες δεκαετίες υπήρξε μία φούσκα ακινήτων όμως, η οποία διαρκώς διογκωνόταν. Ήταν αναμενόμενο κάποια στιγμή οι τιμές να βρεθούν κάτω από τις αντικειμενικές αξίες. Και η στιγμή αυτή έγινε απόρροια της ελληνικής κρίσης χρέους, καθώς η ιδιοκτησία έγινε μία από της κύριες φορολογικές βάσεις των δημοσίων οικονομικών.

Προσωπικά, αντικρύζω τρία ενδεχόμενα σε περίπτωση ανάπτυξης (περί της οποίας πολύς λόγος έχει γίνει, περί της οποίας θα αναφερθούμε σε επόμενο άρθρο). Το πρώτο ενδεχόμενο αποτελεί, φυσικά, η κατάργηση του ΕΝΦΙΑ, με αποτέλεσμα τι άλλο από μία δεύτερη εκδοχή της προϋφισταμένης φούσκας. Το αποτέλεσμα θα είναι η φούσκα αυτή να διαμορφωθεί μακροπρόθεσμα, καθώς οι επενδύσεις σε αυτόν τον τομέα θα πρέπει να εμπνέουν εμπιστοσύνη, ενώ οι επενδυτές, ας μη ξεχνάμε ότι δε θα πάψουν να λαμβάνουν υπόψιν τους την, έως κάποιας στιγμής, χρήση της ιδιοκτησίας ως άκρως επιζήμια φορολογική βάση. Μία δεύτερη περίπτωση αποτελεί η διατήρηση του ΕΝΦΙΑ στα σημερινά επίπεδα. Αυτή ακριβώς η διατήρηση θα σημάνει το τέλος της νοοτροπίας: «Η γη δε χάνει ποτέ την αξία της.» Ο λόγος, προφανώς, και βρίσκεται στο γεγονός ότι η ιδιοκτησία θα πάψει να αποφέρει κέρδος σε έναν ιδιώτη-επενδυτή. Με απλά λόγια, κάτι τέτοιο θα χαρακτηρίσει την ιδιοκτησία σταθερά ασύμφορη προς επένδυση. Τα ποσοστά επενδύσεων, αναμενόμενα, θα αυξηθούν στον χρηματοοικονομικό τομέα, καθώς τα άτομα θα αναζητήσουν νέες επενδυτικές διεξόδους αποστρεφόμενοι την ιδιοκτησιακή κατοχή. Και το απότελεσμα; Όταν σε ένα δεδομένο αριθμό ακινήτων επενδυθούν λιγότερα χρήματα, η ιδιοκτησία θα χάσει την αξία της! Ένας χρηματικός περιορισμός του  ΕΝΦΙΑ (σαν τρίτη εκδοχή), θα γεννήσει την εμπιστοσύνη στην αγορά με αργούς ρυθμούς.

Θεωρώντας ότι ο ΕΝΦΙΑ σαν ιδέα φορολόγησης δε θα καταργηθεί, είναι αναμενόμενο ότι έχει ήδη καταστήσει την ιδιοκτησία ασύμφορη. Οικονομικά και συνειδησιακά. Στη συνείδηση ενός νέου, είναι εύκολο να εμπνεύσει κάποιος την εμπιστοσύνη επένδυσης στην αγορά ακινήτων; Δε νομίζω ότι κάτι τέτοιο δύναται να πραγματοποιηθεί σήμερα. Οι νέοι του σήμερα έζησαν μία ιδιοκτησία που απαξιώθηκε λόγω της φορολόγησης και δύσκολα θα ξεπεράσουν το συγκεκριμένο βίωμα. Άλλωστε, ας μην ξεχνάμε ότι η επένδυση σχετίζεται άμεσα με την ψυχολογία του επενδυτή. Επόμενο είναι, ο Έλληνας επενδυτής να συμπεριφέρεται στο μέλλον σαν ευρωπαίος επενδυτής, δίνοντας έμφαση στις ευρωπαϊκές και παγκόσμιες χρηματογορές. Είναι αλήθεια, ότι η σημερινή φορόλογηση της ιδιοκτησίας έχει, ήδη,  σπάσει ταμπού δεκαετιών για τους Έλληνες ιδιώτες. Το ερώτημα είναι κατά πόσον οι ίδιοι θα προσαρμοστούν στη νέα κατάσταση. Εφόσον το πραγματοποιήσουν,η Ελλάδα θα κάνει το μεγάλο βήμα επενδυτικής διεθνοποίησης, αξιολογώντας τις πανευρωπαϊκές χρηματαγορές και επενδύοντας σ’αυτές. Σαφώς, κάτι τέτοιο θα σημάνει πρόοδο, εφόσον η αντιμετώπιση των επενδύσεων θα είναι σφαιρική, ενώ οι επενδυτικές φούσκες θα διογκώνονται έως ενός σημείου, το οποίο δε θα αγγίζει καν το σημείο διόγκωσης της ιδιοκτησίας στην Ελλάδα το οποίο αντικατόπτριζε την αγορά ακινήτων πριν το 2010.

Οι επενδυτές δεν έχουν δικαίωμα να μένουν στάσιμοι στις ιδέες τους. Η σταση στην εξέλιξή τους, σημαίνει το αναμενόμενο τέλος τους. Μου αρέσει να διαβάζω απόψεις μεγάλων επενδυτών. Είναι άνθρωποι που γνώρισαν τις οικονομίες δίχως να τις σπουδάσουν ποτέ. Σε κανένα δημόσιο ή ιδιωτικό πανεπιστήπιο δεν επιχείρησαν να κάνουν κτήμα τους μία γνώση τυποποιημένη, αλλά αντίθετα είχαν την ευκαιρία να κάνουν βίωμα τις οικονομίες μέσα από τις κινήσεις τους. Ο John Templeton ήταν ένας από αυτούς. Διαβάζοντας διάφορα αποφθέγματα σχετικά με τις επενδύσεις, συνάντησα το σπουδαίο ισχυρισμό του: «The four most dangerous words in investing are: ‘»this time it’s different». Θα ήθελα να αναρωτηθείτε κάτι απλό. Αν δεν είναι η κρίση ο λόγος να ισχυριστούμε το ίδιο, σχετικά με την ιδιωτική επένδυση, σχετικά με την επένδυση στην ιδιοκτησία, τότε πότε θα είναι η ευκαιρία ισχυριστούμε κάτι τέτοιο;

Στο σύμπαν της δικτύωσης

Η εποχή της επιταχυνόμενης παγκοσμιοποίησης έχει οδηγήσει στη δημιουργία πολυγλωσσικών και πολυεθνικών πόλεων, οι οποίες θυμίζουν μωσαϊκά αποτελούμενα από διαφορετικά κομμάτια. Οι ροές είναι συνεχείς σε οικονομικό, πολιτισμικό, ιδεολογικό επίπεδο. Οι άνθρωποι μετακινούνται κι επικοινωνούν χωρίς χωροχρονικούς περιορισμούς, ενώ τα προϊόντα μεταφέρονται με ευκολία σε ολόκληρο τον κόσμο. Με παρόμοιο τρόπο «ταξιδεύουν» οι ιδέες και ο πολιτισμός. Η διεύρυνση των οριζόντων μάς επιτρέπει την όλο και πιο οικεία θέαση του κόσμου, ο οποίος  παλαιότερα φάνταζε τόσο απρόσιτος και ξένος.

Την πρωτοκαθεδρία στην παγκόσμια δικτύωση φαίνεται να καταλαμβάνει η τεχνολογία και το διαδίκτυο. Κι αναμφισβήτητα, τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης είναι οι σύγχρονοι πρωταγωνιστές, αφού έχουν μπει για τα καλά στην καθημερινότητά μας. Αναδεικνύονται σε εργαλείο πολλαπλών χρήσεων: μέσο διασκέδασης, ψυχαγωγίας, ενημέρωσης, επικοινωνίας, γνωριμιών, προβολής, διαφήμισης… και για τους πλέον κακοπροαίρετους, αποτελούν μέσο εξαπάτησης, παράνομου κέρδους, εγκληματικών ενεργειών, για να καταλήξουμε στα όλο συχνότερα περιστατικά παιδόφιλων και λοιπών ατόμων που βλέπουν τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης ως έναν τρόπο άντλησης πορνογραφικού υλικού.

Η επιθυμία του ατόμου για επικοινωνία μέσω των κοινωνικών δικτύων δείχνει να αυξάνεται όσο πιο ασφυκτική γίνεται η καθημερινότητα. Στο διαδίκτυο ο καθένας βρίσκει ευκαιρία για εκτόνωση κι αλληλεπίδραση. Είναι μία καλή επιλογή για να περάσει κανείς ευχάριστα την ώρα του. Από την άλλη, όσο περιορίζονται τα όρια της ιδιωτικότητας, τόσο πληθαίνουν οι φωνές που αποζητούν περισσότερη μυστικότητα και διακριτικότητα. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί το νεοαφιχθέν Netropolitan, ένα κοινωνικό δίκτυο που απευθύνεται στην αφρόκρεμα της κοινωνίας αφού προϋποθέτει την πληρωμή 9.000 δολαρίων για να γίνει κανείς μέλος. Η ετήσια συνδρομή ανέρχεται στο ποσό των 3.000 δολαρίων κι όπως είναι λογικό, οι χρήστες του εντοπίζονται κυρίως στους κύκλους των πλουσίων, οι οποίοι μέσω τέτοιων πριβέ δικτύων επιδιώκουν την άνευ λογοκρισίας προβολή της χλιδάτης ζωής τους.

Μπορεί κάτι τέτοιο να πηγάζει από την ελιτίστικη νοοτροπία ορισμένων, όμως δεν θα πρέπει  να μας παραξενέψει εάν μελλοντικά αρχίζουν να ξεπηδούν σαν τα μανιτάρια νέα δίκτυα που απευθύνονται σε περιορισμένο αριθμό μελών και θέτουν σοβαρές προϋποθέσεις για τη χρήση τους.  Σε μια εποχή που η τεχνολογία τρέχει με ιλιγγιώδεις ρυθμούς, δίκτυα τύπου Facebook δεν δείχνουν ικανά να κρατήσουν για πολύ καιρό το κοινό τους. Νέες μορφές και παραλλαγές θα κάνουν την εμφάνισή τους σε μια προσπάθεια να ικανοποιηθούν οι νέες ανάγκες των χρηστών.

Αυτό που σίγουρα πάντως αποτυπώνεται στην πλειοψηφία των κοινωνικών δικτύων είναι η ανάγκη για προσωπική επιβεβαίωση, επίδειξη κι αναγνώριση της οικονομικής και κοινωνικής θέσης των ατόμων. Η κυριαρχία των  προτύπων του δυτικού πολιτισμού είναι τόσο μεγάλη, που φαίνεται αδιανόητο να εμφανίζεται κανείς διαδικτυακά χωρίς να «φωτογραφίζει» την ταινία που είδε, το αναψυκτικό που ήπιε ή τα ρούχα που αγόρασε. Από  την τάση αυτή δεν ξεφεύγουν ούτε τα πλουσιόπαιδα της Τεχεράνης, που κάθε άλλο παρά έχουν ανάγκη να προβάλουν τη θέση τους. Παρόλα αυτά δημοσιεύουν στο Instagram φωτογραφίες τους  με ακριβά αυτοκίνητα, ρούχα και ρολόγια ή τις βουτιές τους στην πισίνα των πανάκριβων σπιτιών τους. Το γεγονός ότι ζουν σε ένα ισλαμικό κράτος δεν τους εμποδίζει να μιμηθούν τους Δυτικούς στον τρόπο ζωής, ακόμη και να «πετάξουν» την παραδοσιακή μαντίλα και χωρίς δισταγμό να το επιδείξουν στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, όπως επιτάσσει η μόδα της εποχής.

Κλείνοντας, η άποψη του Βέλγου συγγραφέα Paul Carvel ότι το Διαδίκτυο προσφέρει απόλυτη επικοινωνία και παράλληλα απόλυτη απομόνωση, συνοψίζει το γενικότερο προβληματισμό για τα κοινωνικά δίκτυα. Μένει να δούμε πώς αυτά θα μετεξελιχθούν  με το πέρασμα του χρόνου.

 

Φυγή στο Μέλλον

Όλα όσα υπάρχουν είναι καρποί της τύχης και της αναγκαιότητας». Τουλάχιστον έτσι υποστήριζε ο Αρχαίος Έλληνας φιλόσοφος Δημόκριτος. Και παρόλο που την τύχη, όσο και να την επικαλούμαστε ή την βρίζουμε, δεν μπορούμε να την ελέγξουμε, η αναγκαιότητα είναι κάτι εντελώς διαφορετικό. Γιατί η ανάγκη οδηγεί τους ανθρώπους σε πολλές πράξεις, πολλές φορές ακραίες, αλλά και ρίσκα που υπό άλλες συνθήκες μπορεί να μην έπαιρναν.

Η απόφαση να φύγεις από τη χώρα σου για να γίνεις μετανάστης, είναι μια από αυτές τις πράξεις. Τις περισσότερες φορές λόγω ανάγκης. Πέρα από μετανάστες λόγω ανάγκης επιβίωσης, όπως οι πρόσφυγες από τη Μέση Ανατολή και τη Βόρεια Αφρική, που καθημερινά θυσιάζονται σε «θαλασσοταραγμένα» ψαροκάικα προσπαθώντας να φτάσουν σε ένα καλύτερο αύριο, υπάρχουν και άλλα είδη μεταναστών. Αυτοί που παίρνουν μια τέτοια απόφαση αυθόρμητα. Γιατί τί πραγματικά ωθεί κάποιον να θέλει να φύγει από την ίδια τη χώρα που τον μεγάλωσε, που του χάρισε την αρχική του μόρφωση, που τον έθρεψε σε ένα κλίμα που όλοι οι άλλοι λαοί ζηλεύουν;

Κι όμως υπό τις τωρινές συνθήκες, η απόφαση μετανάστευσης έχει γίνει ξαφνικά πιο εύκολη. Και σε όλη την Ευρωπαϊκή Ένωση ιδίως, οι περισσότεροι προσπαθούν να φύγουν από την πατρίδα τους. Γιατί όταν βλέπεις τη χώρα σου να βυθίζεται καθημερινά σε μια άβυσσο, τι άλλο μπορεί κανείς να κάνει; Όταν το κάθε τι χειροτερεύει, η γραφειοκρατία αυξάνεται, η στάθμη του μυαλού αδυνατίζει, όταν η νοοτροπία στην εξυπηρέτηση του πολίτη σε όλα τα επίπεδα επιδεινώνεται, μέρα με τη μέρα απλά νιώθεις πως η ίδια η χώρα αυτή σε σπρώχνει προς την έξοδο. Όταν οι δημόσιες υπηρεσίες δικαιώνουν την κακιά φήμη που έχουν λόγω της συμπεριφοράς των ίδιων των υπαλλήλων που προσπαθούν να γλιτώσουν όση περισσότερη δουλειά μπορούν, γιατί έτσι κι αλλιώς αυτοί θα πληρωθούν, πώς περιμένουμε βελτίωση; Όταν η νεολαία – «το μέλλον του τόπου» – είναι γραπωμένη πάνω στις ηλεκτρονικές τους συσκευές, ψάχνουν την εύκολη λύση γιατί βαριούνται να κουνηθούν και από το στόμα τους βγαίνουν μόνο χαμένες λέξεις, πώς μπορούμε να ελπίζουμε σε κάτι καλύτερο;

Μα όταν σκέφτεσαι το μέλλον, και πώς αυτό θα διαμορφωθεί, όσο αισιόδοξος και να είναι κανείς, όταν βλέπεις τα πάντα γύρω σου να μην αλλάζουν αλλά αντιθέτως να κατρακυλούν όλο και περισσότερο, αναρωτιέσαι τι κάνεις ακόμα εκεί. Σε μια κοινωνία όπου ανταμείβονται οι κλέφτες και πνίγονται οι φτωχοί και μικρομεσαίοι. Πώς θα δημιουργήσεις ένα μέλλον όταν τίποτα γύρω σου δεν είναι πλέον σίγουρο; Όταν τα πάντα φορολογούνται αλλά τίποτα δεν βελτιώνεται; Όταν απλώς δεν βλέπεις πια το φως του ήλιου που λάμπει ολόγυρα; Έτσι τρέπονται σε φυγή οι άνθρωποι από τη χώρα τους, γιατί όσο και να πονούν για αυτήν, δεν μπορούν να παλεύουν μόνοι ενάντια σε ένα διεφθαρμένο σύστημα που δεν έχει γιατρειά. Και έτσι προτιμούν να γίνονται μετανάστες σε μια χώρα όπου ίσως ποτέ να μην νιώσουν ότι ανήκουν, αλλά πολύ χειρότερα θα ήταν να έμεναν και να ένιωθαν παρείσακτοι στην ίδια τους την πατρίδα.

Θα έπρεπε επιτέλους να καταλάβουμε πως σε αυτόν τον κόσμο τίποτα δεν μας ανήκει πραγματικά. Πως και εμείς ενοικιαστές είμαστε για τα παιδιά μας. Και πως έτσι, όλα αυτά που προσπαθούμε συχνά με δόλο και κοροϊδία να αποκτήσουμε είναι μάταια, όταν έχουν ως αποτέλεσμα την καταστροφή του πολιτισμού, της ανθρωπιάς και της αλληλεγγύης μας. Είναι καιρός να δράσουμε για να εξασφαλίσουμε πως θα υπάρχει ένα μέλλον για τα παιδιά μας. Για να μην νιώσουν και αυτά την αλήθεια της φράσης του Σολομώντα «ματαιότης ματαιοτήτων, τα πάντα ματαιότης».

Της Μαρίας-Χριστίνας Δουλάμη*

* Δημοσιογράφος, Σύμβουλος Επικοινωνίας

 

«Μία ουσιώδης προτεραιότητα»

Το TEDxAcademy έχει ολοκληρωθεί. Ένα μονοήμερο event με θεματολογία γύρω από το περίφημο: «The future we share». Γύρισα στο σπίτι γεμάτος από την όρεξη και τις ιδέες των ομιλητών, μα πάνω απ’ όλα διατεθειμένος να σκεφτώ τους προβληματισμούς τους. Την επόμενη μέρα, άνοιξα το twitter για να φρεσκάρω στη μνήμη μου τις ατάκες, οι οποίες τράβηξαν περισσότερο τις εντυπώσεις.
Εξαιρετικός ο James Robinson, απίθανος ο Simon Anholt. Ο Στέλιος Ράμφος, φιλόσοφος και συγγραφέας, τάραξε την όποια νηφαλιότητα υπήρχε στο χώρο αναπτύσσοντας μία συλλογιστική και καταλήγοντας στη ρήση: «Η κρίση είμαστε εμείς». Είναι βέβαιο ότι βάσει οικονομικών δεδομένων, η Ελλάδα πλήττεται από κρίση χρέους εδώ και αρκετά χρόνια, αλλά είναι αυτή η πραγματική κρίση που υφίστανται οι Έλληνες; Η ερώτηση είναι ρητορική, καθώς οι νοοτροπίες των Ελλήνων ως προς την αντιμετώπιση οικονομικά των γύρω τους και του κράτους αποτελούν τη μεγαλύτερη δυσλειτουργία του συστήματος. Δύο διμερείς σχέσεις, αφόρητα μεροληπτικές, αφόρητα κουραστικές και αφόρητα μη-αντιμετωπίσιμες. Θα ήθελα να σταθώ σε μία θέση που ακούστηκε από τον Έλληνα Μιχάλη Μπαχτή και που, ταυτόχρονα, επιβεβαιώνει τον αρχικό ισχυρισμό.

«Πρέπει να στηρίξουμε τα πανεπιστήμια και τους θεσμούς για να προωθήσουμε την έρευνα στην Ελλάδα». Παράλληλα, συμπλήρωσε ότι: «Όταν σταματάς την ερευνητική διαδικασία στο πανεπιστήμιο, σταματάς την παραγωγή γνώσης». Μια τέτοια παρεμπόδιση, έχει άμεσες συνέπειες στην τεχνολογία την οποία διαθέτει η χώρα. Δεδομένης της επιθυμίας προόδου, δεδομένης της επιθυμίας για μεγέθυνση της παραγωγής, κάθε χώρα βρίσκεται αντιμέτωπη με πλήθος αγορών. Προκειμένου να υπάρχουν επιχειρήσεις βιώσιμες στις αγορές αυτές, καθίσταται απαραίτητο να διαθέτουν τεχνολογία προηγμένη στην παραγωγή. Κι εδώ γεννάται το δίλημμα! Η τεχνολογία δημιουργείται μέσα από την ερευνητική πρόοδο (σε εκπαιδευτικά ιδρύματα, σε R&D departments και μέσω της συνεργασίας τους), ενώ παράλληλα δύναται να εισαχθεί από χώρες του εξωτερικού που θα επιλέξουν να δώσουν εκείνες βαρύτητα στην έρευνα. Το ερώτημα είναι: Υπάρχει λόγος να εισάγεται τεχνολογία, εφόσον υπάρχουν πανεπιστημιακά ιδρύματα (και νέοι, όπως είναι διεθνώς αποδεκτό) στα οποία μπορεί να παραχθεί;

Το αφανές αποτέλεσμα της παρεμπόδισης παραγωγής γνώσης είναι η τοποθέτηση των ξένων επιχειρήσεων στο τιμόνι του οδηγού κάθε αγοράς. Αποτελεί τον τρόπο, που οι ελληνικές επιχειρήσεις θα είναι ένα βήμα πίσω στην κάθε αγορά(λόγω του κόστους εισαγωγής της νέας τεχνολογίας καθώς και της περιόδου προσαρμογής σ’ αυτή, εφόσον οι ανταγωνιστικές επιχειρήσεις θα την έχουν, ήδη, αφομοιώσει) και το οποίο θα εμποδίζει την επέκτασή τους σ’ αυτήν. Παράλληλα, ακόμα κι αυτές οι οποίες θα επιβιώσουν, ακόμα και εκείνες που θα διεθνοποιηθούν, πως θα δράσουν στην προσπάθειά τους να εκτοπίσουν τις ανταγωνιστικές επιχειρήσεις και να καθιερωθούν ως «ηγέτες» αγορών; Φυσικά και ένας από τους άξονες τους οποίους θα κινηθούν, θα είναι η εξέλιξη της, ήδη, υπάρχουσας τεχνολογίας παραγωγής. Δεδομένης της ερευνητικής δραστηριότητας στην Ελλάδα, ποιος ο λόγος να επενδύσουν εδώ με στόχο αυτήν τη βελτίωση; Είναι τουλάχιστον αυτοκαταστροφικό να διαθέτουμε ανθρώπους με γνώσεις και επιθυμία για έρευνα και να μην αξιοποιούμε τους βασικότερους πυλώνες της παραγωγής τεχνολογίας, επενδύοντας σ’ αυτήν! Είναι βλακώδες να παρεμποδίζεται η έρευνα, ειδικότερα όταν δεν υφίσταται αξιόλογη αιτία.
Σας παραθέτω δίχως σχόλιο την παρακάτω φωτογραφία μαζί με το σχόλιο του
κου Μπαχτή:

10715714_10205011772514872_1880733743_n

 

«Δεξιά υπάρχουν εικόνες από το Ε.Μ.Π., ενώ αριστερά είναι ό,τι κοντινότερο βρήκα σε μολότοφ στο πανεπιστήμιο του Ουισκονσιν.»

Παράλληλα, η τεχνολογία έχει μία τεράστια δυνατότητα, ένα τεράστιο “αβαντάζ” έναντι ανταγωνιστικών επενδύσεων. Πέρα από το να εξελίσσει αγορές, μπορεί να δημιουργεί αγορές. Μία ανακάλυψη, μία πρόοδος, η οποία φαινομενικά δεν ταιριάζει στην εξέλιξη κάποιας αγοράς, αναμένει τον επιχειρηματία ο οποίος θα την αξιοποιήσει, όχι εισχωρώντας, αλλά δημιουργώντας μία καινούρια αγορά. Είναι επόμενο, η παρεμπόδισή της, να επηρεάζει αναποτελεσματικά αυτόν τον τομέα. Είναι ακριβώς αυτό που ισχυρίστηκε ο Theodore Von Karman, ότι δηλαδή: «Η τεχνολογία μετατρέπει τη γνώση που προκύπτει από την επιστήμη σε πράγματα που δεν υπήρξαν ποτέ.»

Κελί, η ελευθερία

Η ελευθερία είναι μια φυλακή. Μια ιδιόμορφη και πονηρή φυλακή. Όλα αυτά, γιατί δεν σε εγκλωβίζει η ίδια σαν κατάσταση. Εγκλωβίζεσαι μόνος σου  από τα πρέπει, τα θέλω, τα μη, τα ίσως και τα γιατί. Τόσες πολλές επιλογές, αμέτρητοι, όμως, περιορισμοί.

Έχουμε μάθει να ζούμε σε ένα τετράγωνο.  Σε έναν συγκεκριμένο χώρο, με συγκεκριμένα όρια και όρους, όχι απαραίτητα ασφυκτικό αλλά σίγουρα περιορισμένο. Πολλοί το χρειάζονται, άλλοι όχι, άλλοι απλώς έχουν μάθει να ζουν με αυτό ή σε αυτό. Και η δύναμη της συνήθειας είναι πιο δυνατή για να την ξεπεράσεις.

Ελάχιστοι άνθρωποι κατάφεραν να πουν με σιγουριά ότι έζησαν ελεύθεροι. Και τους ζηλεύω. Δεν ξέρω αν πρέπει ή όχι, γιατί η ζωή τους αποτέλεσε και αποτελεί τόσο παράδειγμα προς μίμηση όσο και προς αποφυγή. Θεωρήθηκαν τρελοί, εξορίστηκαν ή αυτοεξορίστηκαν ως παρίες της κοινωνίας σε μικρότερο ή μεγαλύτερο βαθμό και χλευάστηκαν από γνωστούς και φίλους.

Στο τέλος, όμως, εκεί πια που είσαι μόνος και σημασία έχουν μόνο αυτά τα οποία έχεις στο δικό σου και μόνο μυαλό και δεν μετράν τα σχόλια και τα βλέμματα των άλλων, σε αυτό το χρονικό μεταίχμιο, εκείνοι χαμογέλασαν γιατί ήξεραν. Ήξεραν ότι έκαναν τις επιλογές τους, σωστές ή λάθος, ανέλαβαν τις ευθύνες που τους αναλογούσαν και αντιμετώπισαν τις συνέπειες των πράξεών τους. Αυτό, ακριβώς, δεν είναι που τους κάνει να διαφέρουν;  Αυτό δεν είναι το κλουβί όλων των υπολοίπων; Οι ευθύνες και οι συνέπειες; Ίσως να είναι ένα εν γένει ελάττωμα του ανθρώπινου είδους να φοβάται να εκτεθεί, να στραπατσαριστεί. Ίσως και πάλι, όχι.

Πόσες ζωές και πόσα ταλέντα, παρ’ όλ’ αυτά, θυσιάστηκαν στον βωμό του «τετραγώνου»; Πόσα βιβλία, πόσα τραγούδια, πόσες ανθρώπινες σχέσεις και ιστορίες δεν είδαν ποτέ το φως και χάθηκαν στην άβυσσο της αβεβαιότητας;

Η ειρωνεία είναι ότι όλα αυτά συμβαίνουν σε ένα καθεστώς ελευθερίας. Ανά πάσα στιγμή, είμαστε ελεύθεροι να διαλέξουμε τον δρόμο μας. Την ίδια, όμως, στιγμή, λογοκρίνουμε τον εαυτό μας και σωπαίνουμε. Αυτή η τόσο γνώριμη φωνή μέσα μας αρχίζει ως ψίθυρος και καταλήγει ως εκκωφαντικός αλαλαγμός να συλλαβίζει: Μη. Γιατί. Πώς. Αφού.

Η φωνή, αυτή, έχει διάφορα ονόματα. Κάποιος μπορεί να την ονομάζει εγωισμό, άλλος κοινή λογική, άλλος μπορεί απλώς να την αγνοεί. Όλοι έχουν ταυτόχρονα δίκιο και άδικο γιατί τίποτα δεν είναι μονοδιάστατο. Παρ’ όλ’ αυτά, ανήκω σε αυτούς οι οποίοι υποστηρίζουν την πρώτη εκδοχή. Εγωισμός. Μια λέξη, χίλιοι συνειρμοί.

Συνεπώς, όσο πιο μεγάλος ο εγωισμός τόσο στενότερο και πιο ασφυκτικό το κελί. Όσο υψηλότερο το βάθρο στο οποίο τοποθετούμε τον εαυτό μας τόσο απομακρυνόμαστε από την προσωπική μας ελευθερία. Είναι μία κατάσταση η οποία λειτουργεί συσσωρευτικά. Τα αποτελέσματά της, όμως, γίνονται εμφανή μονομιάς και η αντιστροφή τους είναι, σίγουρα, μια χρονοβόρα και επίπονη διαδικασία. Παρ’ όλ’ αυτά, αναγκαία. Γιατί όταν χαθεί ο εγωισμός, χάνεται και το κελί. Ας το δοκιμάσουμε.

 

 

 

 

Δικηγόρος με εισόδημα 8,59€ την ημέρα!

Πρόσφατα δικηγόρος Αθηνών προσέφυγε στο Συμβούλιο της Επικρατείας ζητώντας να ανασταλεί και να ακυρωθεί ως αντισυνταγματικό και παράνομο το εκκαθαριστικό σημείωμα του ΕΝΦΙΑ του περασμένου έτους που του στάλθηκε, ενώ παράλληλα προσβάλλει και το εκκαθαριστικό σημείωμα φόρου εισοδήματος του ιδίου έτους. Παράλληλα προσέφυγε και στο Ανώτατο Ακυρωτικό Δικαστήριο καθώς αναφέρει ότι από το ετήσιο εισόδημά του περασμένου έτους, λόγω των αυξημένων φορολογικών επιβαρύνσεων που δέχθηκε, του απέμειναν μόνο 3.136, 69 ευρώ.

Αναλυτικά εξέθεσε πως τα εισοδήματα για το περασμένο έτος έφτασαν στα 19.577,69 ευρώ. Για δικηγόρο ούτε πολύ ούτε λίγο. Από το ποσό αυτό πρέπει να πληρώσει, σύμφωνα με το εκκαθαριστικό σημείωμα, φόρο 7.998 ευρώ και ΕΝΦΙΑ για το 2014 το ποσό των 8.442,68 ευρώ. ,

Συνολικά δηλαδή πρέπει να πληρώσει για φόρους συνολικά 16.440,73 ευρώ. Συνεπώς για να ζήσει του απομένουν 3.000 ευρώ το χρόνο (8,59 την ημέρα).

Τραγικό ε; Οι περισσότερες απαντήσεις που άκουσα ήταν «Όχι, δικηγόρος είναι, επειδή δεν τρώει χαβιάρι πια και ζει σαν κανονικός άνθρωπος του κακοφαίνεται».

Δεν θα μπορούσα να διαφωνήσω απευθείας με αυτό το σκεπτικό αφού για να έρθει σε κάποιον ΕΝΦΙΑ 8.000 ευρώ, η αντικειμενική αξία των ακινήτων του θα ξεπερνάει τα 900.000 ευρώ. Εντάξει δεν είναι και άσχημα. Δεν τον λυπόμαστε και πολύ.

Ωστόσο αυτό αποτελεί το τέλειο παράδειγμα του να έχεις ακίνητη περιουσία αλλά ή να μην την εκμεταλλεύεσαι ( εάν τα πραγματικά τα εισοδήματα είναι 20.000 αυτό θα ισχύει εδώ) ή απλά να μην γνωρίζεις που βρίσκονται ώστε να παίζουν τον οποιονδήποτε ρόλο στην οικονομική σου ζωή( 2 ελιές εκεί , 3 μέτρα παραπέρα, ένα χαμόσπιτο του παππού που δεν έχεις ιδέα που βρίσκεται ή εάν στέκεται). Το γεγονός ότι κάποιος έχει ακίνητη περιουσία δεν αποτελεί πειστήριο ότι μπορεί να την στηρίξει κιόλας οικονομικά. Μπορεί να την κληρονόμησε ή μπορεί να του την δώρισαν.

Αυτό για το γενικό , κοινωνικό σκέλος του προβληματισμού, πάμε και στο δικηγορικό τώρα.

Οι δικηγορικές εργασίες τα τελευταία χρόνια έχουν μειωθεί δραματικά. Συγκεκριμένα οι κατατεθειμένες αιτήσεις δικαστικές προστασίας στην Θεσσαλονίκη έχουν μειωθεί σε σχέση με 2 χρόνια πριν κατά 50%. (Τους λυπόμαστε; Όχι δικηγόροι είναι τόσα λεφτά έχουν !) Ο αριθμός των δικηγόρων με καμία ή μία παράσταση έχει αυξηθεί κατακόρυφα. ( Τους λυπόμαστε; Όχι , δικηγόροι είναι τόσα λεφτά έχουν ! ). Η ύλη από το δικηγορικό επάγγελμα έχει επίσης μειωθεί (πχ αναγκαία παράσταση σε συμβόλαια) πράγμα βέβαια που μπορεί να καταλογισθεί και στους ίδιους∙ γενικά τα τελευταία χρόνια βρέθηκαν να μπορούν να ωφελούνται οικονομικά από την γενική οικονομική κατάσταση ώστε δεν κράτησαν ποτέ συγκεκριμένες θέσεις από μόνοι τους, έχοντας μόνο αμυντική θέση ( ούτε καν διαμαρτυρία) στον περιορισμό των εργασιών τους. ( Ωστόσο, τους λυπόμαστε; Όχι δικηγόροι είναι τόσα λεφτά έχουν !). Τα δικαστικά έξοδα τα τελευταία χρόνια είναι τόσα πολλά που ένα ποσό 800 ευρώ για «δικηγορική αμοιβή» αναλύεται συνήθως σε 600 ευρώ δικαστικά έξοδα και φόροι, ΦΠΑ κτλ και 200 ευρώ αμοιβή δικηγόρου. Ο πελάτης ωστόσο 800 πληρώνει και του κακοφαίνεται (καλά κάνει και αυτός) .(Τους λυπόμαστε ωστόσο; Όχι δικηγόροι είναι τόσα λεφτά έχουν !)

Τελικά οι δικηγόροι δεν έχουν και τόσα λεφτά όπως φαίνεται. Ναι κάποιοι είχαν και θα έχουν όγκο υποθέσεων και θα ζουν πλουσιοπάροχα. Ωστόσο το μεγάλο ποσοστό των δικηγόρων δεν αντέχει στις οικονομικές πιέσεις. Ενδεικτικά, τους τελευταίους μήνες είχαμε 500 καταθέσεις δικηγορικών αδειών.

Οι δικηγόροι όμως αποτελούν ένα μικρό τμήμα της κοινωνίας που βάλλεται από παντού, και ορμώμενος από αυτό το περιστατικό, βλέπουμε πως ο παραλογισμός έχει οδηγήσει σε εξαθλίωση όλων των κοινωνικών στρωμάτων ανεξαρτήτως.

Πόσο ακόμα θα τιμωρείται το σύνολο της κοινωνίας όχι λόγω των πραγματικών εσόδων του, τα οποία βέβαια έχουν μειωθεί δραματικά σε πολύ μικρό χρονικό διάστημα, αλλά λόγω των πλασματικών-τεκμαρτών. Πόσο ακόμα η (ανεκμετάλλευτη) ιδιοκτησία θα είναι βαρίδι για τα νοικοκυριά; Δεν μιλάω πολιτικά, ούτε προσπαθώ να προστατεύσω το μεγάλο κεφάλαιο ή τους μεγαλοκαρχαρίες, μιλάω ξεκάθαρα με ρεαλιστικά κριτήρια! Η υπερφολόγηση απλά δεν έχει νόημα!

«Κοπιάζω σημαίνει: Δουλεύω σκληρά»

Οι Αρχαίοι Έλληνες έλεγαν πως «τα ἀγαθά κόποις κτῶνται». Παλιότερες γενιές μεγάλωσαν με το γνωμικό αυτό βαθιά αποτυπωμένο στο μυαλό: πως αν δεν κοπιάσεις, δεν πρόκειται να αποκτήσεις τα αγαθά που επιδιώκεις. Και στην ουσία έχουν δίκιο. Τα όνειρα και οι επιθυμίες δεν πραγματοποιούνται ως δια μαγείας. Χρειάζεται προσπάθεια. Και αυτό είναι κάτι που οι νέες γενιές δεν αποδέχονται.

Στις αρχές του μήνα, μιλώντας σε ένα πλήθος 50.000 νεαρών Γερμανών, που βρέθηκαν για Προσκύνημα στη Ρώμη, ο Πάπας Φραγκίσκος παραίνεσε τους πιστούς να μην σπαταλούν το χρόνο τους στο διαδίκτυο, τα έξυπνα τηλέφωνα και την τηλεόραση, αλλά να τον διοχετεύουν σε πιο εποικοδομητικές ασχολίες. Τόνισε πως  «η χρήση προϊόντων της τεχνολογικής προόδου, ναι μεν, βελτιώνουν την ποιότητα της ζωής, αλλά αποσπούν την προσοχή από ότι είναι πραγματικά σημαντικό».

Ίσως έχει δίκιο. Γιατί η νέα γενιά σήμερα μεγαλώνει με τα έξυπνα τηλέφωνα και την τεχνολογία αφής εμφυτευμένη στη παλάμη του χεριού της, μαθαίνοντας πως όλα είναι τόσο απλά και εύκολα όσο το πάτημα ενός κουμπιού. Ενηλικιώνεται σε περιβάλλοντα όπου τα βρίσκει όλα έτοιμα, χωρίς ποτέ να κοπιάσει η ίδια αυτή γενιά. Είναι ωραίο να θαυμάζουμε τελειωμένα έργα – από πίνακες και κτίρια, έως φαγητά – αλλά λίγοι γνωρίζουν τι δουλειά χρειάστηκε για να φτάσουν ως αυτό το αποτέλεσμα.

Και για αυτό δεν ευθύνεται μόνο η ανεπτυγμένη τεχνολογία που έχει κατακλύσει τη ζωή μας, αλλά και οι άνθρωποι που μας περιτριγυρίζουν – οι γονείς που υπεραπλουστεύουν τη ζωή των παιδιών τους με το να τους τα έχουν όλα έτοιμα, οι καθηγητές που τους μαθαίνουν μόνο τα απαραίτητα, και η ίδια η κοινωνία που δεν αφήνει τα παιδιά της να αποκτήσουν ποτέ τη γνώση ή την ικανότητα να σκέφτονται και να ενεργούν μόνα τους.

Οι πιο ηλικιωμένοι που βλέπουμε στις διακοπές μας στο χωριό ξεφυσούν με παράπονο καθώς σκέφτονται τις δουλειές που έκαναν αυτοί ως νέοι, όταν ξυπνούσαν από το χάραμα για να τρέχουν στα χωράφια, όταν γύριζαν σπίτι και είχαν άλλα τόσα να τους απασχολήσουν και εκεί. Και τώρα, βλέπουν τους νέους να κάθονται παραδίπλα με ένα «μαραφέτι» στο χέρι και να μην σηκώνουν το βλέμμα ούτε μια στιγμή. Σε σημείο, που αντί να σηκωθούν να κάνουν δυο βήματα, φωνάζουν την γιαγιά να τους φέρει ένα ποτήρι νερό.

Η παλιότερη γενιά το βλέπει καθαρά και αποφαίνεται ως εξής: «οι νέοι σήμερα απλώς δεν θέλουν να προσπαθήσουν». Έχουν μάθει να τα βρίσκουν όλα έτοιμα, απομονωμένοι στο δικό τους ψηφιακό κόσμο, που δεν είναι διατεθειμένοι να κάνουν ούτε παραχωρήσεις, ούτε συμβιβασμούς. Όλοι ψάχνουμε την εύκολη λύση. Αλλά η νεότερη γενιά δεν δέχεται κάτι άλλο μέχρι να τη βρει. Παραπονιόμαστε για την υψηλή ανεργία, αλλά έχει ψάξει άραγε κανείς το θέμα σε βάθος; Ακόμα και αν τους προσφέρονται δουλειές, πολλοί νέοι δεν τις δέχονται «γιατί είναι δύσκολες, κρατάνε πολλές ώρες, και απαιτούν πολύ ενέργεια». (Τα χρήματα είναι εκτός θέματος εδώ.)

Αν δεν έχεις όρεξη να κάνεις κάτι, πολύ απλά δεν το κάνεις. Και το μόνο που σου μένει είναι να παραπονιέσαι.

Είναι κρίμα, το ότι οι ελπίδες του κόσμου για ένα καλύτερο μέλλον εναπόκεινται σε μια γενιά που έχει εισάγει στο λεξιλόγιο της τη λέξη «βαριέμαι» για οτιδήποτε. Που δεν δέχεται να κάνει θυσίες μέχρι να έρθει κάτι καλύτερο. Που πολύ απλά περιμένει, μέχρι ως εκ θαύματος να εμφανιστεί εκείνη η δουλειά που απλά θα πατάς κουμπιά και θα γεμίζει ο τραπεζικός σου λογαριασμός. Αλλά ακόμη και τότε δε θα είναι ποτέ ευχαριστημένη…

 

 

Η Ελλάδα των Χαμένων Ευκαιριών

Με  αφορμή την επάνοδο στα θρανία, τα πανεπιστημιακά αμφιθέατρα, τις απρόσωπες αίθουσες των φροντιστηρίων, τα ανυπόφορα πρωινά ξυπνήματα και τα κυριακάτικα απογεύματα που παρακαλάμε να μην έρχονται, μέσα στο κλίμα αναθεώρησης και προβληματισμού που «επιβάλλει» ο Σεπτέμβριος –όπως και κάθε νέα αρχή-, ίσως κάποιοι αναρωτηθούν πού οδηγούν, τελικά, τα μαθητικά/φοιτητικά  χρόνια. Με το νέο σύστημα εξετάσεων στα σκαριά, η Ελλάδα για άλλη μια φορά «πειραματίζεται» με τη νέα γενιά δοκιμάζοντας τις αντοχές της,  χωρίς να συνειδητοποιεί ότι η ίδια προωθεί τη μελλοντική της εκκένωση.

Χαρακτηρισμένοι ως  o λαός της καλοπέρασης, της τεμπελιάς και της αδιαφορίας, έχουμε στιγματιστεί με τη φήμη του ανίκανου λαού που επιδιώκει μόνο το συμφέρον του με αθέμιτα και υπόγεια μέσα, του τυχοδιώκτη που κατακτά τους στόχους του χωρίς κόπο εις βάρος των υπολοίπων. Μια προσεκτικότερη, ωστόσο, ματιά στο επίπεδο σπουδών στις σχολικές τάξεις, στις διαλέξεις των πανεπιστημίων- που κατατάσσονται στη λίστα με τα καλύτερα ανώτατα ιδρύματα παγκοσμίως-, στις επιδόσεις των εκπροσώπων της χώρας μας σε διεθνείς διαγωνισμούς, σε αυτά τα μετάλλια και τις διακρίσεις που σπάνια έρχονται στο φως της δημοσιότητας, ανατρέπει κάθε κακόβουλο σχόλιο για την ποιότητα και το περιεχόμενο του Έλληνα μαθητή και μελλοντικού εργαζόμενου. Παρόλα αυτά, πώς διαχειρίζεται το ίδιο το κράτος αυτό το δυναμικό με τις αξιοζήλευτες δυνατότητες και προοπτικές; Πώς ενισχύει το έμφυτο ταλέντο και πώς διαμορφώνει τις κατάλληλες προϋποθέσεις για την ανέλιξή του προς όφελος της δικής του ανάδειξης και ανάπτυξης; Παθητικός θεατής, η Ελλάδα αποχαιρετά τα «μυαλά» της , δημιουργώντας ένα κύμα «μεταναστών» και χαρίζοντάς το σε χώρες που παρέχουν ευκαιρίες και εγγυήσεις για το μέλλον.

Στερήσεις, θυσίες, ατέλειωτες ώρες πάνω από ανοιχτά βιβλία, ψυχολογική εξάντληση, σωματική κόπωση, ένα είδος «πρωταθλητισμού» όπου ο ανταγωνισμός βρίσκεται στο απόγειό του, μια αέναη προετοιμασία για ανύπαρκτες θέσεις, για ένα αβέβαιο αύριο στην «αφιλόξενη» ελληνική αγορά εργασίας. Έτσι, ο άλλοτε έφηβος που έγραφε εκθέσεις για το φαινόμενο της ανεργίας, απόφοιτος πλέον, γίνεται μέρος αυτού του 27% που αναγκάζεται να φιμώνει τις ιδέες του, να καταπιέζει την ενεργητικότητά του και να ζει καθημερινά στην απραξία και την αναμονή. Καταφεύγει προσωρινά σε εθελοντικές δράσεις για να ικανοποιεί το αίσθημα της προσφοράς, ωστόσο με προτεραιότητα την οικονομική του ανεξαρτητοποίηση προσανατολίζει το ενδιαφέρον του σε χώρες του εξωτερικού όπου οι δεξιότητες, η μόρφωση και η διάθεση για εργασία εκτιμώνται και αμείβονται με το παραπάνω. Ή ακόμα αποδέχεται υποτροφίες -που έχει ήδη κυνηγήσει – για σπουδές σε ευρωπαϊκές χώρες στις οποίες η επαγγελματική αποκατάσταση κατοχυρώνεται στον τελευταίο κιόλας χρόνο φοίτησης. Συνεπώς, η Ελλάδα μετατρέπεται σε θέρετρο, σε «εξοχικό», χρήσιμο μόνο για τους καλοκαιρινούς μήνες και τις διακοπές των Χριστουγέννων, ιδανικό για να συναντηθεί κανείς με την οικογένεια και τους συγγενείς. Την ίδια στιγμή, ξένες χώρες παίρνουν τα εύσημα για καινοτομίες και έργα που έχουν ελληνικό χρώμα και αποτελούν προϊόν ανθρώπων που θα αναβάθμιζαν τη διεθνή εικόνα της Ελλάδας αν η ίδια τους παρείχε το κατάλληλο υπόβαθρο.

Με λογική συνέπεια, λοιπόν, θα οδηγηθεί κανείς στην αμφισβήτηση της αποτελεσματικότητας του ελληνικού εκπαιδευτικού συστήματος που εμφανίζεται υπερβολικά απαιτητικό, με μια εξοντωτική δομή, χωρίς παρόλα αυτά να υπόσχεται μια ισάξια ή τουλάχιστον ικανοποιητική ανταμοιβή. Ας μη συγχέουμε, βέβαια, την αξία της μόρφωσης-κατάρτισης με τον τρόπο απόκτησής της, την αναγνώριση και την αξιοποίησή της από την αγορά εργασίας. Το γεγονός ότι το ελληνικό κράτος αδυνατεί να στηρίξει τους εξειδικευμένους πτυχιούχους της δεν συνεπάγεται την απαξίωση της δύναμης της γνώσης, ούτε την απομυθοποίηση της ικανότητας να διαθέτει κανείς μια ολοκληρωμένη και τεκμηριωμένη θέση πάνω σε ζητήματα και καταστάσεις που χρειάζονται την εμπλοκή της κοινής γνώμης. Εδώ, επιπλέον, χρήσιμη θα ήταν η διάκριση (που οι περισσότεροι από μας πάλεψαν να κατανοήσουν για πολλά χρόνια) μεταξύ ανέργων και άεργων, μιας και σημαντικός αριθμός νέων με πρόφαση το απογοητευτικό κλίμα στην αναζήτηση εργασίας, επαναπαυμένοι στη στασιμότητα,  γίνονται τα παραδείγματα που επαληθεύουν την πεποίθηση ότι ο ελληνικός λαός είναι λάτρης  της αδράνειας.

Μπορεί, συνεπώς, η αρχή της πορείας του Έλληνα εργαζόμενου να έχει πλέον μια δόση απαισιοδοξίας, αλλά τα πνευματικά του εφόδια και τα εσωτερικά κίνητρα θα τον καθοδηγούν πάντα προς την πρόοδο και την επιτυχία. Μπορεί, βέβαια, εκτός των εθνικών συνόρων, αλλά σημασία έχει να μην ξεχνά κανείς από πού ξεκίνησε και πού θέλει να καταλήξει. Η εξάλειψη της ανεργίας μπορεί να αργεί, η Ελλάδα μπορεί να «διώχνει» τους μελλοντικούς της επιστήμονες, όμως οι νέες γενιές θα συνεχίζουν να διαπρέπουν σε κάθε χώρα του κόσμου και γιατί όχι κάποτε να επιστρέψουν στη «βάση» τους για να αναστήσουν οι ίδιοι την Ελλάδα, δίνοντάς της την ευκαιρία που εκείνη τους στέρησε.

 

Όλοι για έναν και ένας για όλους(;)

Οι τρεις σωματοφύλακες είναι ένα μυθιστόρημα που μας διδάσκει την έννοια της δυνατής φιλίας, των ηθικών αξιών, της αυτοθυσίας για τον συνάνθρωπο. Όχι όμως μόνο αυτό. Τα περισσότερα μυθιστορήματα και παιδικά βιβλία μας, περιείχαν στην πλοκή τους έναν καλό άνθρωπο, ο οποίος προσπαθούσε να φέρει έναν καλύτερο αύριο και στην προσπάθειά του αυτή δεν δίσταζε να θέσει τον εαυτό του σε κίνδυνο για χάρη του διπλανού του. Σε κάποια άλλα μυθιστορήματα έδινε τη ζωή του, σώζοντας εκείνον που ήθελε να προστατέψει, σε άλλα έβρισκε δραστικές λύσεις ώστε να βοηθήσει όποιον είχε πρόβλημα. Σε μερικά άλλα έδινε ένα «καλό μάθημα» σε όσους κορόιδευαν ή γελούσαν με το πρόβλημα του άλλου. Γενικότερα, όλα αυτά τα διδακτικά έργα είχαν ως σκοπό να δείξουν στον αναγνώστη τη βαρύνουσα σημασία, που έχει το να βοηθάς όποιον έχει ανάγκη, να αφουγκράζεσαι τα προβλήματά του, να μην είσαι παθητικός στα όσα συμβαίνουν γύρω σου.

Με αυτές τις αρχές κυρίως μεγαλώσαμε. Μας έμαθαν ότι πρέπει να αγαπάμε και να «δίνουμε το χέρι μας» σε όποιον το χρειάζεται. Ακούγαμε τα ίδια και τα ίδια και από τους γονείς μας, και από τους καθηγητές μας στο σχολείο, ίσως και μέσα από την θρησκεία… ακόμα και μέσα από τα παραμύθια! Όμως μάθαμε τελικά να είμαστε όντως έτσι;

Βρισκόμαστε σε ένα κόσμο που βουλιάζει στο χάος, που πνίγεται στα χρέη. Με γρήγορους ρυθμούς. Με πολλές υποχρεώσεις και λίγο χρόνο για να τις πραγματοποιήσουμε. Γίναμε καχύποπτοι ακόμα και με τους δικούς μας ανθρώπους. Κοιτάμε μόνο τα προβλήματά μας και αγνοούμε ή καλύτερα εθελοτυφλούμε στον πόνο του διπλανού. Μάθαμε να είμαστε εγωιστές  δίχως συναίσθηση. Μεγαλώνοντας χάσαμε ή ….ξεχάσαμε αυτά, που μαθαίναμε τόσο καιρό.

Ευτυχώς όμως, που υπάρχουν τα μικρά παιδιά. Αυτές οι μικρές, αθώες ψυχές, που δεν τις έχει αλλάξει ο χρόνος και η σύγχρονη κοινωνία. Ένα μικρό μάθημα συμπεριφοράς μας δίνουν οι μαθητές του «Xenion High School» στην Κύπρο. Μικρά παιδιά, αλλά με μεγάλη καρδιά και πολύ αγάπη μέσα τους, δεν δίστασαν να ξυρίσουν όλοι τα κεφάλια τους ως ένδειξη συμπαράστασης στον 12χρονο καρκινοπαθή, φίλο και συμμαθητή τους Αντώνη. Με αυτή τους την πράξη θέλησαν να του δώσουν δύναμη, για να συνεχίσει τις χημειοθεραπείες, με θετική σκέψη, ξέροντας πως όλοι είναι δίπλα του. Και τα κατάφεραν. Γιατί η ψυχική αυτή στήριξη είναι το μυστικό για την επιτυχία. Νομίζω ότι δεν χρειάζεται να πούμε κάτι παραπάνω πέρα από συγχαρητήρια σ’ αυτούς τους μικρούς, καθημερινούς ήρωες. Μ’ αυτή την είδηση πιστεύω πως όλοι «πήραμε το δικό μας μάθημα».

«Περί ανακύκλωσης Xρήματος»

Η απάντηση στο ερώτημα για το εάν η υψηλή διασπορά εισοδημάτων πρέπει να λυθεί, ώστε να αντιμετωπιστεί μια κρίση, είναι αρκετά δύσκολο να δοθεί, καθώς η ισοπέδωση του φαινομένου δε θα αποδώσει απαραίτητα σ’αυτον τον άξονα. Παράδοξο; Ίσως και όχι, εφόσον η ουσία δε βρίσκεται στην υψηλή διασπορά αλλά στην κυκλοφορία του χρήματος. Με μια γρήγορη ματιά στην κοινωνία μπορεί κανείς να αντικρίσει οικογένειες οι οποίες δύσκολα τα βγάζουν πέρα, οικογένειες που ζουν με άνεση, ανθρώπους που ζουν στα όρια της φτώχειας, ανθρώπους με τεράστιες καταθέσεις στις τράπεζες. Εάν η συνολική ποσότητα χρήματος η οποία κυκλοφορεί στην οικονομία δε βρίσκεται σε καθεστώς «κυκλοφορίας» στο σύνολο της, με άλλα λόγια εάν η ποσότητα αυτή δε χρησιμοποιείται εξ ολοκλήρου αλλάζοντας συνεχώς χέρια, τότε η αντιμετώπιση της υφιστάμενης υψηλής διακύμανσης καθίσταται απαραίτητη. Κάτι τέτοιο μπορεί να συμβαίνει με τραπεζικούς λογαριασμούς υπέρογκων καταθέσεων οι οποίοι δεν κινούνται πέρα από ένα ποσοστό.

Οικονομικά, μια τέτοια κατάσταση χαρακτηρίζεται από ανισορροπία. Καθώς ο νεοφιλελευθερισμός δεν έχει ακόμα καθιερωθεί τουλάχιστον ως προς τα οικονομικά ιδεώδη που πρεσβεύει και ο ο κρατικός παρεμβατισμός εξακολουθεί να υφίσταται. Σε μια τέτοια ανισορροπία το κράτος είναι υποχρεωμένο να επέμβει ως ρυθμιστής. Πολλοί θα υποστήριζαν ότι σε καπιταλιστικές οικονομίες τα άτομα έχουν δικαίωμα στα κέρδη και πλήρη εξουσία επ’ αυτών. Από την άλλη πλευρά, όμως, έχουν τα άτομα δικαίωμα σε υπερκέρδη τα οποία προωθούν μια ανούσια συσσώρευση πλούτου, η οποία με τη σειρά της, επί της ουσίας αχρηστεύει μερίδιο της συνολικής ποσότητας χρήματος που κυκλοφορεί; Το ερώτημα ουσιαστικά παίρνει τη μορφή μιας άλλης αναζήτησης. Υπάρχει όριο στο κέρδος;
Ας υποθέσουμε ότι υπάρχει ένα γραφείο σε κάποιο δημόσιο οργανισμό, στο οποίο εργάζονται δέκα δημόσιοι υπάλληλοι. Δεδομένης της μονιμότητας στο δημόσιο τομέα, οι δύο από αυτούς δεν προσφέρουν εργασιακά, με δύο άμεσες συνέπειες. Αρχικά αποτελούν οικονομική «Ζημία» για το κράτος καθώς η μισθολογική τους κατάσταση δεν αντιπροσωπεύει την εργασιακή προσφορά τους, ενώ η εργασία που δεν πραγματοποιούν επιμερίζεται στους υπόλοιπους οχτώ εργαζομένους. Η υπολειτουργία των δύο θα υποχρεώσει, επομένως, την εργασιακή υπερλειτουργία των υπολοίπων. Κατ’αναλογίαν αυτό συμβαίνει και με το χρήμα. Η συσσώρευση πλούτου αχρηστεύοντας κομμάτι του κυκλοφορούντος χρήματος, αναγκάζει την υπερανακύκλωση της υπόλοιπης ποσότητας. Σύμφωνα με αυτό, γιατί να μην υπάρχει όριο στο κέρδος όταν η οικονομία βλάπτεται από αυτό;
Το κλειδί βρίσκεται σε ένα μόνο συλλογισμό. Εφόσον υπάρχει χρήμα σε καταθέσεις το οποίο παραμένει αδρανές, τότε η δέσμευσή του από τους κατέχοντές το, κατά πόσο θα μειώσει το επίπεδο ευημερίας τους; Εφόσον δεν υπάρχει μείωση, υφίσταται στέρηση; Κι αν δεν υφίσταται στέρηση, η χρήση του μέσω ενός μηχανισμού ανακύκλωσης με βεβαιότητα θα αποτελεί χρήσιμη κυκλοφορία νομίσματος. Τόσο απλά, τόσο ουσιαστικά μια τέτοια παρέμβαση θα ωφελούσε κομμάτι της κοινωνίας, δίχως να υφίσταται καμία ουσιαστική επιβάρυνση. Μάλιστα πέρα από αυτήν την ωφέλεια, είναι βέβαιο ότι θα «ελευθερωθεί» σε κάποιο βαθμό το κομμάτι εκείνο του χρήματος που πράγματι άλλαζε χέρια. Βεβαίως, μία τέτοια κίνηση θα είχε αντίκτυπο μονάχα στην περίπτωση μιας υγιούς οικονομίας. Είναι ανάγκη να υπενθυμισθεί ότι μια διεφθαρμένη κοινωνία δε μπορεί να λύσει τα οποιαδήποτε προβλήματά της εάν πρώτα δε σταματήσει να είναι διεφθαρμένη;
Η φορολόγηση περιουσίας και η φορολόγηση εισοδήματος αρκετές φορές αδικεί κομμάτια της κοινωνίας. Η ανακύκλωση καταθέσεων πάνω από ένα συγκεκριμένο ποσό, μπορεί να σηματοδοτήσει μία όχι βασική, αλλά χρήσιμη πηγή

εσόδων του κράτους, η οποία θα έχει άμεσο αντίκτυπο και στη φορολόγηση. Το ερώτημα είναι σε τι βαθμό είναι διατεθειμένη μία κυβέρνηση στην οποιαδήποτε χώρα του κόσμου να εφαρμόσει μία τέτοια πολιτική, εφόσον η σύγκρουση με την οικονομική ελίτ θα είναι σαφέστατα σφοδρή. Σαφώς, δεν είναι ορθολογικό να συσσωρεύεται χρήμα σε καταθέσεις, εφόσον μία οικονομία λειτουργεί όταν το χρήμα που κυκλοφορεί τείνει να εξισωθεί με τη συνολική προσφερόμενη ποσότητα. Είναι, ίσως, ένα από τα μεγαλύτερα στοιχήματα κάθε νομίσματος. Φυσικά, η θέσπιση ενός ανωτάτου ορίου καταθέσεων δεν πρέπει να έχει παντοτινή ισχύ. Προκειμένου να μην υπάρχουν εκροές καταθέσεων σε συστηματική βάση, κάτι τέτοιο θα μπορούσε να επιβάλλεται σε ειδικές περιπτώσεις. Παραδείγματα τέτοιων περιπτώσεων υφίστανται όταν το κράτος δε δύναται να αντιμετωπίσει τις υποχρεώσεις του, καθώς και όταν λάβει πληροφόρηση από τις τράπεζες ότι υπάρχει μεγάλη ποσοστιαία συσσώρευση πλούτου σε λογαριασμούς.
Ο Αμερικανός Ralph Waldo Emerson υποστήριζε ότι «Money often costs too much». Είναι οδυνηρό να κοστίζει στην κοινωνία η άσκοπη συσσώρευσή του από συγκεκριμένα κομμάτια της.

Κύκλους κάνω κύκλους

Ένα απόγευμα, τέλη Αυγούστου σε μια παραλία χωρίς ξαπλώστρες και μπιτσόμπαρο κάποιος μου μίλησε για κύκλους και μου είπε, ή τέλος πάντων εγώ άκουσα, κάτι σαν : «Να και τώρα εδώ που καθόμαστε ρίξε μια ματιά γύρω σου. Τα βότσαλα, η γραμμή του ήλιου, τα σύννεφα σχηματίζουν κύκλους. Όχι τέλειους κύκλους αλλά σχήματα που είναι πολύ κοντά στο κυκλικό. Η φύση είναι γεμάτη κύκλους. Είναι πολύ λογικό, είναι η φυσική εξέλιξη των πραγμάτων. Μην αναρωτιέσαι, λοιπόν, γιατί και εμείς στη ζωή μας κάνουμε διαρκώς κύκλους.»

Παρά το φυσιολογικό της όλης υπόθεσης, οι κύκλοι στη ζωή έχουν συνδυαστεί με πισωγυρίσματα, εύκολες λύσεις και τελικά αναπόφευκτες επαναλήψεις του ίδιου γλυκού λάθους. Γυρίζουμε σε σίγουρες σχέσεις που μας πλήγωσαν, σε φίλους που μας πρόδωσαν και σε καταστάσεις που η σταθερότητα του παλιού καλύπτει ανακουφιστικά την αβεβαιότητα του νέου, που πιθανότατα θα μας απογοητεύσει και θα μας κάνει ξανά να γυρίσουμε πίσω. Κανείς μας δε θέλει να μένει στάσιμος, αντίθετα θέλουμε να εξελισσόμαστε, να χαράζουμε σταθερές ευθείες, που έχουν τη δυναμική που χρειαζόμαστε για να εκτοξευθούμε μακριά από τους κουραστικούς κύκλους που ζαλίζουν και μπερδεύουν.

Τι γίνεται, όμως, όταν μετά από πολύ περπάτημα, τρέξιμο, jogging και άλλα τέτοια, στις ευθείες που κυνηγάς καταλάβεις ότι βαδίζεις σε μια ευθεία που δεν είναι σαν όλες τις προηγούμενες. Πού βρίσκεται η διαφορά; Μα στο γεγονός ότι έχεις διασχίσει σχεδόν όλη τη διαδρομή και όμως δε θες να φτάσεις στο τέλος της. Επιβραδύνεις το βήμα σου, διώχνεις από το μυαλό σου τη σκέψη ότι έρχεται το τέλος και αποφασίζεις να γυρίσεις λίγα βήματα προς τα πίσω, έτσι για λίγο, για να ξανακάνεις εκείνο το βραδινό μπάνιο (ακόμα και αν όταν βγήκες από τη θάλασσα σχεδόν πέθανες από το κρύο), για να φας ξανά εκείνη τη μακαρονάδα (εντάξει, μακαρόνια ήταν και μπορεί να ήταν και λίγο άβραστα αλλά τόση προσπάθεια έκανε ο άνθρωπος, ποιος νοιάζεται!) για να ξαναβγείς ανακουφισμένος μετά το τελευταίο μάθημα της εξεταστικής ( προφανώς, δεν έχει καμία σημασία που δεν το πέρασες τελικά). Τότε είναι που αξίζει να κάνεις έναν κύκλο. Να φτάσεις στο τέλος και αμέσως μετά να γυρίσεις πάλι στην αρχή.

Γι’ αυτούς τους κύκλους μιλάω. Για τους κύκλους που είναι και λίγο καρμικοί, και δεν εννοώ κάρμα με την έννοια των προηγούμενων ζωών. Βασικά, δεν έχω ιδέα τι είναι πραγματικά το κάρμα. Μιλάω για τις ευθείες που όσο και αν προσπαθείς να φτάσεις στο τέλος τους δεν τα καταφέρνεις γιατί λυγίζεις μαζί τους και ακολουθείς την καμπυλωτή τροχιά τους που σε παρασέρνει. Και από εκεί και πέρα δεν έχεις άλλη επιλογή από το να παραδεχτείς πως στη ζωή κάποιες μόνο φορές μπορεί και αξίζει να κάνεις μικρούς ή μεγάλους κύκλους.

Βάννα Αλεξανδρίδη

Αυτοθυσία ή μήπως…. θυσία;

Σε φέρνουν στη ζωή. Σε μεγαλώνουν. Σε ανατρέφουν, σε βοηθάνε να βρεις το δρόμο σου. Σκοπός τους είναι να βρίσκονται πάντα δίπλα σου και να σε προστατεύουν με κάθε τρόπο. Είναι δύσκολο το έργο των γονιών και πολλές φορές κάνουν λάθη. Δεν μπορούμε πάντα να τους καταδικάζουμε. Δεν γεννήθηκαν όντας γονείς, αλλά έμαθαν να φέρονται σαν τέτοιοι μεγαλώνοντας εμάς. Όμως για ένα πράγμα μπορούμε να είμαστε σίγουροι: για την αγάπη τους στα παιδιά τους. Συχνά τσακωνόμαστε μαζί τους, φωνάζουμε, θυμώνουμε, λέμε πράγματα, που μπορεί να μην τα εννοούμε, αλλά πάντα ξέρουμε ότι είναι δίπλα μας και μας αγαπάνε. Ποτέ δεν μας κρατάνε κακία, γιατί πολύ απλά εμείς είμαστε η συνέχειά τους, κομμάτι από τη ζωή τους. Πώς να μπορέσουν να μας προδώσουν, να μας αφήσουν;

Μ’ αυτό το σκεπτικό, φαντάζομαι, ότι μεγαλώσαμε όλοι. Είμαστε, όπως λένε κι εκείνοι, ό,τι πιο πολύτιμο έχουν. Ισχύει όμως πάντα αυτό;

Στην Αλαμπάμα βρέθηκαν τα πτώματα πέντε παιδιών, ηλικίας από 1 μέχρι 8. Την εξαφάνισή τους είχε δηλώσει η μητέρα τους ήδη από την 3 Σεπτεμβρίου του 2013. Πολλές προσπάθειες έγιναν για τον εντοπισμό του δράστη. Τελικά η αλήθεια βγήκε στο φως σχεδόν ένα χρόνο αργότερα. Ο πατέρας των πέντε αυτών θυμάτων βρέθηκε υπό την επήρεια ναρκωτικών και συνελήφθη από τις αρχές, στις οποίες και ομολόγησε τη δολοφονία τους.

Ο 32χρονος Timothy Ray Jones , κάτοικος της Νότιας Καρολίνα των ΗΠΑ, πήρε τα παιδιά του και  ταξίδεψαν μέχρι την Αλαμπάμα. Οι γείτονες ισχυρίζονται ότι έφυγε με την πρόφαση, ότι μετακομίζουν σε άλλη πολιτεία. Φτάνοντας στην Αλαμπάμα δολοφόνησε και τα πέντε παιδιά του, μάλλον όντας υπό την επήρεια ναρκωτικών. Στη συνέχεια, έβαλε το καθένα μέσα σε μεγάλες μαύρες σακούλες, και τα έθαψε.

Αυτόν, λοιπόν, τον γονιό, πως να τον δικαιολογήσεις; Πώς να δεχτείς ότι σκότωσε τα ίδια του τα παιδιά, τα σπλάχνα του; Υποτίθεται ότι η μητρική και η πατρική αγάπη δεν συγκρίνεται με καμία άλλη. Τους γονείς τους διακατέχει το αίσθημα της αυτοθυσίας για τα παιδιά τους, όχι το αίσθημα θυσίας τους. Τον δικαιολογεί το γεγονός ότι είναι εθισμένος στα ναρκωτικά; Γίνεται να συγχωρέσεις ένα τέτοιο έγκλημα; Σ’ αυτές τις περιπτώσεις δεν υπάρχουν λόγια να εκφράσουν την αδικία και το μέγεθος του εγκλήματος. Για το μόνο, που μπορούμε να ελπίζουμε είναι ότι η δικαιοσύνη θα φερθεί δίκαια και θα του δώσει την ποινή, που αξίζει να δοθεί.

Προσδοκίες

Οι κρίσεις είναι περιοδικά φαινόμενα. Η θεωρία περί οικονομικών κύκλων το επαληθεύει δίχως καμία αμφιβολία κι αυτός είναι ένας ακόμα λόγος να γνωρίζουμε πως πρέπει να δράσουμε, όταν μία οικονομία βρεθεί σε μία τέτοια κατάσταση. Η επιδείνωσή τους, η εκθετική επιδείνωσή τους στην πλειονότητα των περιπτώσεων οφείλεται σε δικές μας ενέργειες. Οι κρίσεις αποτελούν οικονομικά «σοκ». Ποιος από εσάς θα πίστευε ότι η ομοιοπαθητική μέθοδος θα ταίριαζε στην αντιμετώπιση των κρίσεων; Ποιος θα πίστευε ότι με ένα «σοκ» θα έπρεπε να αντιμετωπίσουμε μια τέτοια κατάσταση;

Με τον όρο «σοκ» θα όριζα μία μη-ορθολογική συλλογική κίνηση. Ένα δημοσιονομικό έλλειμμα περιορίζει την εμπιστοσύνη στο κράτος, ωθεί τα κρατικά επιτόκια στα ύψη και, στην καλύτερη πρίπτωση, μεσοπρόθεσμα βαθαίνει το αδιέξοδο. Γιατί όμως; Γιατί εμείς οι ίδιοι αποσύρουμε την όποια εμπιστοσύνη είχαμε επενδύσει στο κράτος. Φανταστείτε μία οικονομία στην οποία τα άτομα σε ένα τέτοιο «σοκ» δημοσιονομικού ελλείμματος δε δρούσαν με τον αναμενόμενο τρόπο, αλλά «αναίσθητα». Φανταστείτε να έδειχναν εμπιστοσύνη στην κυβέρνηση που θα υποσχόταν ότι θα αντιμετωπίσει το οικονομικό bug και θα εξακολουθούσαν να καταναλώνουν και να επενδύουν. Τι θέση θα είχε μία μεγάλη ύφεση σε μία τέτοια οικονομία; Ή ορθότερα… Τι πιθανότητες θα υπήρχαν μία ύφεση να κρατούσε καιρό σε μία τέτοια οικονομία;

H δράση στην οποία τα άτομα θα προβούν όταν αντιληφθούν μια οικονομική αστάθεια στη χώρα μοιάζει με ένα παίγνιο. Καθορίζεται βάση του δεδομένου αναμενόμενου αποτελέσματος αυτής της οικονομικής αστάθειας. Εάν η κοινωνία αναμένει μία ύφεση ή και κατάρρευση του οικονομικού συστήματος, τότε μετριάζει τις οικονομικές αποφάσεις που λαμβάνει, βαθαίνοντας με αυτόν τον τρόπο το «τούνελ» για τη σωτηρία. Εάν, από την άλλη, αναμένει τη βραχυπρόθεσμη λύση του προβλήματος, εάν Πιστεύει ότι τα αρμόδια άτομα θα το αντιμετωπίσουν δραστικά, αδιάφθορα και καθοριστικά, τότε συνεχίζει να λαμβάνει οικονομικές αποφάσεις με τον ίδιο ακριβώς τρόπο που το πραγματοποιούσε και πριν. Αυτό, στην πραγματικότητα, βοηθά στη λύση του προβλήματος. Το αποτέλεσμα είναι ότι οδηγούμαστε σε ένα καθεστώς αυτοεκπληρούμενων προσδοκιών, αφού αυτό που αρχικά θεωρήσαμε αναμενόμενο να συμβεί, εν τέλει συνέβη.

Εντοπίζεται μία εξαιρετικά σημαντική δυσλειτουργία, η οποία οφείλεται κατά κύριο λόγο στις αρχές του καπιταλισμού. Η συλλογική ευημερία θυσιάζεται στο βωμό της ατομικής ευημερίας. Τα άτομα δεν ενδιαφέρονται τόσο να ευημερεί η κοινωνία, όσο να ευημερούν οι ίδιοι ακόμα και σε βάρος της κοινωνικής ευημερίας. Έτσι, λαμβάνουν αποφάσεις οι οποίες προκειμένου να μειώσουν την αβεβαιότητα ως προς το εισόδημά τους, επιβαρρύνουν το σύνολο ολόκληρης της οικονομίας. Σκεφτείτε ακόμα ένα παίγνιο: Εάν τα άτομα περιμένουν κατ’αυτόν τον τρόπο να επιβαρρυνθεί η οικονομία, τότε πως θα δράσουν; Η ορθολογική απόφαση που θα λάβουν θα είναι να επιδιώξουν να μειώσουν την αβεβαιότητα ως προς τα εισοδήματά τους. Επαγωγικά, αυτή η συλλογιστική μας οδηγεί στο ίδιο αποτέλεσμα με την προηγούμενη!

Τα οικονομικά συστήματα έχουν συγκεκριμένους μηχανισμούς οι οποίοι δεν κινούνται μόνοι τους. Οι άνθρωποι είναι αυτοί που λαμβάνουν τις αποφάσεις. Είναι το έμψυχο χαρακτηριστικό των οικονομικών συστημάτων που δεν τα καθιστά έναν απρόσωπο αλγόριθμο. Αυτός είναι και ο λόγος που έχουν τεράστια σημασία οι επιλογές τους. Και, τελικά, ας συνειδητοποιήσουμε επιτέλους ότι οι ανθρώπινες επιλόγες διαμορφώνουν τις οικονομίες και όχι οι οικονομίες τις ανθρώπινες επιλογές.

 

Eνδοοικογενιακή Βία: Κρίση στην ελληνική οικογένεια

Τα φαινόμενα ενδοοικογενειακής βίας έχουν σημειώσει μια σημαντική άνοδο τα τελευταία χρόνια στη χώρα μας. Σύμφωνα με μαρτυρίες γυναικών που υπήρξαν θύματα ενδοοικογενειακής βίας το μόνο που επιθυμούν είναι «να ξεχάσουν» και για το λόγο αυτό αποφεύγουν να διηγηθούν την ιστορία τους, ακόμη και σε ειδικό ψυχολόγο. Σαφώς και μόνο το γεγονός αυτό αποδεικνύει ότι το ποσοστό των κακοποιημένων, από το σύζυγό τους, γυναικών είναι μεγαλύτερο από τις συνήθεις καταγραφές.

Σ’ αυτό συνδράμει και το γεγονός ότι στην Ελλάδα η κοινωνία είναι πολύ κλειστή, αποτρέποντας έτσι πολλές γυναίκες να μιλήσουν για το πρόβλημά τους, που σε πολλές περιπτώσεις φαίνεται κι αυτό σαν μέρος των οικιακών τους καθηκόντων.

Για το θέμα αυτό υπάρχουν κυρίως δύο κατηγορίες γυναικών. Εκείνες οι οποίες βάζουν γρήγορα ένα τέλος σε όλο αυτό, παίρνοντας διαζύγιο και εκείνες –ιδιαίτερα στις μικρές κοινωνίες- που δεν απευθύνονται ούτε στα κοντινά τους πρόσωπα για το Γολγοθά που τραβούν καθημερινά και συνεχίζουν να ζουν με αυτό τον τρόπο.

Οι γυναίκες αυτές νιώθουν μόνες και δεν μπορούν να εμπιστευτούν κανέναν, κυρίως από ντροπή. Δεν απευθύνονται έτσι σε κάποιον ειδικό στα θέματα ενδοοικογενειακής βίας και γυναικείας κακοποίησης ή σε πολλές περιπτώσεις στην οικογένειά τους και σε κοντινά τους πρόσωπα, ζώντας έτσι με το στερεότυπο μέσα τους, με τη σκέψη ότι δεν πέτυχε ο γάμος τους.

Τα τραγικά πρόσωπα σε τέτοιες περιπτώσεις είναι τα παιδιά, όταν υπάρχουν. Βέβαια, είναι αρκετές οι περιπτώσεις που οι γυναίκες ξέρουν να κρύβουν καλά αυτό που βιώνουν. Σε άλλες, όμως, περιπτώσεις τα παιδιά αντιλαμβάνονται αυτό που συμβαίνει ανάμεσα στους γονείς τους και γίνονται κι εκείνα , κάποιες φορές, θύματα ενδοοικογενειακής βίας, είτε από τον πατέρα που έχει νεύρα και κρίσεις, είτε από τη μητέρα τους που βρίσκει τον -λανθασμένο- τρόπο να ξεσπάει.

Η οικογένεια, ο πανάρχαιος αυτός θεσμός, το κύτταρο της κοινωνίας περνά κρίση. Σύμφωνα με τον φιλόσοφο Κοντ «η οικογένεια είναι η αιώνια σχολή και ο δάσκαλος του κοινωνικού βίου του ανθρώπου». Στο πλαίσιο της οικογένειας ένα παιδί μαθαίνει να αναπτύσσει την κρίση, τη λογική και τη νόηση του. Επίσης, η ηθική διαμόρφωση του ανθρώπου γίνεται κατά βάση στα πλαίσια της οικογένειας και ανάλογα με τα ερεθίσματα κάθε παιδιού.

Ωστόσο, όταν στην οικογένεια επικρατούν τόσο τεταμένες καταστάσεις είναι λογικό το παιδί να παίρνει λάθος παραδείγματα και έτσι να διαμορφώνει έναν εσφαλμένο χαρακτήρα και σε ορισμένες περιπτώσεις, αποκλίνουσα συμπεριφορά.

Στην Ελλάδα είναι αρκετά μεγάλη η έκταση που έχει λάβει το πρόβλημα της ενδοοικογενειακής βίας. Πρέπει να σημειωθεί, επίσης, ότι στη χώρα μας μία στις δύο γυναίκες που δολοφονούνται κάθε χρόνο είναι θύματα του τωρινού ή πρώην συντρόφου τους. Σαφώς αποτελεί μια τραγική διαπίστωση, την οποία ωστόσο δεν πρέπει να παραβλέπουμε αλλά ο καθένας να κάνει ότι περνά από το χέρι του για να αποσοβήσουν τα φαινόμενα ενδοοικογενειακής βίας.

Επιπλέον, υπάρχουν πολλοί οργανισμοί και τηλεφωνικές γραμμές που μπορεί μια γυναίκα να καταγγείλει αυτό που της συμβαίνει, να μιλήσει σε κάποιον. Μία από αυτές τις γραμμές είναι το Δίκτυο Γυναικών Ευρώπης «ΔΙΠΛΑ ΣΟΥ», όπου ψυχολόγοι και νομικοί καθοδηγούν και ενημερώνουν τις γυναίκες για τα δικαιώματα που έχουν, ιδιαίτερα στην περίπτωση που εκείνος, ακόμη και μετά την καταγγελία, συνεχίσει να αποτελεί απειλή. Η τηλεφωνική γραμμή είναι 8001188881 και για κλήσεις από κινητό 2107786800.Υπάρχει, επίσης το Κέντρο Κοινωνικής Υποστήριξης Γυναικών, όπου η γραμμή επικοινωνίας είναι 2310272725. Πρόκειται για ένα κέντρο κατά της ενδοοικογενειακής βίας και σαφώς κατά της γυναικείας κακοποίησης.

Ακόμη, η Γενική Γραμματεία Ισότητας των Φύλων του Υπουργείου Εσωτερικών δημιούργησε ένα δίκτυο κοινωνικών δομών, σε συνεργασία με τους δήμους και τις περιφέρειες της χώρας, με το σύνθημα «ΔΕΝ ΕΙΣΑΙ Η ΜΟΝΗ. ΔΕΝ ΕΙΣΑΙ ΜΟΝΗ» και με την ανοιχτή γραμμή επικοινωνίας 15900. Το συγκεκριμένο δίκτυο απευθύνεται σε όλες τις γυναίκες- θύματα της ενδοοικογενειακής βίας, καλώντας τις να σπάσουν την σιωπή τους και να ζητήσουν βοήθεια στα Κέντρα Συμβουλευτικής Υποστήριξης Γυναικών Θυμάτων Βίας. Χαρακτηριστικό στοιχείο αποτελεί το γεγονός ότι στη συγκεκριμένη γραμμή απευθύνθηκαν 12.500 γυναίκες, από τις οποίες το 62% ήταν μητέρες.

Τέλος, υπάρχει η γραμμή υποστήριξης παιδιού 1056, η οποία έχει ως βασικό στόχο την προστασία και την ψυχολογική υποστήριξη των παιδιών που έχουν γίνει θύματα κακοποίησης και εκμετάλλευσης, την προώθηση των δικαιωμάτων τους αλλά και τη συμβουλευτική σε παιδιά και γονείς. Η γραμμή λειτουργεί 24 ώρες το 24ωρο και στελεχώνεται από κοινωνικούς λειτουργούς, ψυχολόγους και ειδικά εκπαιδευόμενους εθελοντές.

Χριστίνα Καραπάνου