Ακόμα δεν το Είδες;

Pleasantville – Μια προοδευτική νότα

[cresta-social-share]
Δεν περίμενα ποτέ ότι θα προτείνω ταινία στην οποία πρωταγωνιστεί ο Tobey Maguire. Ο τύπος είναι ο μεγαλύτερος κλάψας που υπάρχει. Στις περισσότερες παραγωγές που έχει συμμετάσχει είναι ο ρομαντικούλης, ο υπερευαίσθητος, αυτός που γίνεται έρμαιο των υπολοίπων και ο θεατής υποτίθεται πρέπει να τον λυπηθεί και να τον συμπονέσει. Όχι, ούτε θα λυπηθώ για αυτόν, ούτε θα νιώσω άσχημα, γιατί μάντεψε: τον απεχθάνομαι. Tobey Maguire, σε σιχαίνομαι. Πώς να συμπαθήσει κάποιος αυτόν εδώ τον άνθρωπο;
Φωτο1 (2)
 
 
Ας προσπεράσω όμως το μίσος για τον πρωταγωνιστή. Το "Pleasantville", λοιπόν, αποτελεί μια όμορφη και έξυπνη ιδέα. Η υπόθεση βρίσκει δύο αδέρφια στη δεκαετία του '90 να ζουν την εφηβεία τους με ελαφρώς διαφορετική προσέγγιση. Ο David είναι ο σπασίκλας του σχολείου, που ντρέπεται να μιλήσει σε κοπέλες, είναι κλεισμένος στον εαυτό του και είναι ο μεγαλύτερος θαυμαστής της ασπρόμαυρης σειράς Pleasantville, μιας τυπικής αμερικανικής σειράς της δεκαετίας του '50 (μάντεψε ποιος ηθοποιός τον ενσαρκώνει). Αντίθετα η αδερφή του, Jennifer (Reese Witherspoon) είναι έξω καρδιά, κοινωνική, έχει πέραση στα αγόρια και ζει τη ζωή της με έναν αν μη τι άλλο ευχάριστο τρόπο.
 
 
Ένα βράδυ όμως θα έρθουν τα πάνω κάτω. Ο David περιμένει με αγωνία να ξεκινήσει ο μαραθώνιος ερωτήσεων της σειράς "Pleasantville" για τον οποίο έχει προετοιμαστεί πυρετωδώς (ναι, αυτή είναι η ζωή του) και η Jennifer έχει καλέσει ένα αγόρι σπίτι της για να περάσουν τη νύχτα μαζί. Μετά από μια διαφωνία που είχαν, σπάνε κατά λάθος το τηλεκοντρόλ της τηλεόρασης και δε μπορούν να αλλάξουν κανάλι. Τότε, εμφανίζεται από το πουθενά στην πόρτα τους ένας μεγάλος σε ηλικία «ηλεκτρολόγος», που τους δίνει ένα νέο, περίεργο τηλεκοντρόλ. Τα παιδιά χρησιμοποιούν το κοντρόλ επί τόπου, και, ω του θαύματος, βρίσκονται ξαφνικά μέσα στην τηλεόραση, μέσα στον κόσμο του "Pleasantville".
Φωτο2 (3)
 
 
Τι εστί όμως "Pleasantville"; Όπως η συντριπτική πλειοψηφία των προγραμμάτων της δεκαετίας του '50 στην Αμερική, έτσι και το "Pleasantville" ακολουθεί πιστά μια σειρά από στερεότυπα και προκαταλήψεις. Έτσι, ο άντρας ως πατριαρχική μορφή είναι αυτός που εργάζεται και φέρνει χρήματα σπίτι, ενώ η γυναίκα είναι απλά εκεί για να τον περιμένει καρτερικά, να τον περιποιηθεί και να έχει έτοιμο το φαγητό του. Οι έφηβοι εννοείται πως δε συνάπτουν ερωτικές σχέσεις μεταξύ τους και βολεύονται με πλατωνικούς έρωτες και με πιασμένα χεράκια, ενώ όλα κυλούν ομαλά και ήρεμα, χωρίς να διαμαρτυρηθεί ποτέ κανείς για τίποτα. Είναι βέβαια όλοι τους λευκοί, τηρώντας πιστά τη ρατσιστική προπαγάνδα της εποχής και οι πολιτικές κουβέντες απουσιάζουν σχεδόν ολοκληρωτικά, εκτός αν αναφέρονται στον εκθειασμό του αμερικανικού έθνους.
 
 
Οι έφηβοι που μας αφορούν, μέσα από το μαγικό τηλεκοντρόλ, πήραν τη θέση των δύο εφήβων πρωταγωνιστών της σειράς, μελών μιας καθωσπρέπει οικογένειας. Όπως είναι λογικό, δε μπορούν να ταιριάξουν στην οπισθοδρομική κοινωνία με τίποτα, ιδιαίτερα η Jennifer (ο David στην αρχή εντάσσεται κάπως ομαλά). Παρά την αντίθετη γνώμη του αδερφού της, η Jennifer ξεκινά να αναστατώνει την επαρχιακή πόλη Pleasantville, καθώς μεταφέρει τους δικούς της κανόνες, σπάζοντας τα δεσμά της καταπίεσης. Αυτό σημαίνει ότι βγαίνει ραντεβού, έχει σεξουαλικές επαφές χωρίς ταμπού, διδάσκει στους υπολοίπους πώς είναι να περνάς όμορφα, μεταδίδει σιγά σιγά αισθήματα έρωτα και αγάπης που οι υπόλοιποι κάτοικοι – ηθοποιοί της σειράς δεν είχαν ξανανιώσει ποτέ.
Φωτο3 (2)
 
 
Στο κόλπο μπαίνει σιγά σιγά και ο David, που μαζί με την αδερφή του πραγματοποιούν κατά έναν τρόπο μια κοινωνική επανάσταση. Εξεγείρονται ενάντια σε κάθε μορφή καταπίεσης, μοιράζονται τις γνώσεις τους, ενώ σταδιακά μαζεύουν τον κόσμο με το πλευρό τους. Αυτό είναι εμφανές τόσο από τη διάθεση του κόσμου, όσο και από το γεγονός ότι σταδιακά μπαίνει χρώμα σε έναν ασπρόμαυρο κόσμο. Και δε το λέω μεταφορικά, πραγματικά όσοι άνθρωποι απελευθερώνονται αποκτούν χρώμα, όπως το ίδιο συμβαίνει με μερικά σημεία της περιοχής και κάποια αντικείμενα. Σε ένα ασπρόμαυρο περίγυρο αυτό δεν αργεί να γίνει αντιληπτό, και προκαλούνται έτσι άμεσες αντιδράσεις, στοιχείο που δεν υπήρχε ποτέ πριν, αλλά απαραίτητο για την οικοδόμηση μιας υγειούς κοινωνίας.
Φωτο4
 
 
Έχω αποκαλύψει ήδη αρκετά στοιχεία της πλοκής (το πρωτότυπο σενάριο γραμμένο από τον Gary Ross), όμως προς το παρόν θέλω να σταθώ στην ιδιαιτερότητα της ιδέας. Η ταινία πάνω από όλα είναι μια έμμεση καταγγελία, μια κοινωνική σάτιρα, που ενώ στέκεται στα πρότυπα μιας άλλης εποχής, καταδικάζει συμπεριφορές που ακόμα υπάρχουν και δηλητηριάζουν τον κόσμο γύρω μας. Οι ρατσιστικές και σεξιστικές αντιλήψεις, οι ταμπέλες και τα «πρέπει» στις ερωτικές σχέσεις, η άγνοια, η έλλειψη μόρφωσης, η χειραγώγηση του λαού, δυστυχώς δε σχετίζονται τόσο με εποχές και τοπικιστικά κριτήρια. Ωστόσο, το σημαντικό είναι ότι όπως στην ταινία η Jennifer και ο David δίνουν «χρώμα» στη ζωή των κατοίκων του "Pleasantville" και γκρεμίζουν τους κανόνες που συγκρατούσαν σε μίζερα πλαίσια τη ζωή τους, έτσι και ο καθένας μπορεί να βάλει τη δική του πινελιά στη ζωή του, μοιράζοντας ελπίδα και ξεφεύγοντας από αναχρονιστικές αντιλήψεις και απαρχαιωμένες νοοτροπίες.
 
 
Στα υπόλοιπα χαρακτηριστικά της ταινίας, ο Gary Ross σκηνοθετεί εκπληκτικά και παραδίδει μαγικές εικόνες στο θεατή. Ειδικά στις στιγμές όπου το χρώμα μπαίνει κατά τόπους στο ασπρόμαυρο φόντο, εκτός της αλληγορίας και των εννοιών που υποβόσκουν, καθαρά σαν φωτογραφία, το αποτέλεσμα είναι πανέμορφο. Η υπερβολή απουσιάζει, όλα εμφανίζονται με μέτρο, σαν ένας καλοφτιαγμένος πίνακας ζωγραφικής.
Φωτο5
 
 
Ένα επιπλέον αξιοπρόσεκτο στοιχείο, είναι ότι παρότι τυπικά πρωταγωνιστές είναι ο Maguire και η Witherspoon, στην ουσία οι περισσότεροι ηθοποιοί μοιράζονται σχεδόν ισόποσα μερίδιο επιρροής στην ταινία. Αυτό συμβαίνει διότι από τη μία ο Maguire προφανώς δεν έχει την προσωπικότητα και την ικανότητα να επιβληθεί με την παρουσία του, από την άλλη η Witherspoon έχει αδικαιολόγητα μικρότερο χρόνο συμμετοχής στο δεύτερο μισό της ταινίας, αν και εξαιρετικά συμπαθητική και ικανή στο ρόλο της. Μερικοί από τους υπολοίπους που ξεχωρίζουν είναι ο William H. Macy στο ρόλο του αυταρχικού πατέρα, η Joan Allen στο ρόλο της καταπιεσμένης συζύγου, ο εκπληκτικός Jeff Daniels ως ένας ψήστης με καλλιτεχνικές ανησυχίες και ο J.T. Walsh ως ο φασίστας δήμαρχος.
Φωτο6
 
 
Το "Pleasantville" λοιπόν είναι πάνω από όλα μια ταινία που βάζει σε σκέψεις. Σκέψεις για την κοινωνία στην οποία ζεις, αλλά και σκέψεις για εσένα τον ίδιο. Είσαι διατεθειμένος να βάλεις «χρώμα» στη ζωή σου, ή ζεις κλεισμένος σε προκαταλήψεις που σε κρατούν πίσω; Δες την ταινία και προβληματίσου.