Βιβλίο

«Όταν έκλαψε ο Νίτσε»

[cresta-social-share]

Με αφορμή τις γιορτές των Χριστουγέννων είναι ευκαιρία να πιάσει ο καθενός εκείνο το βιβλίο που έχει καταχωνιάσει στη βιβλιοθήκη για «αργότερα», το βιβλίο που θέλει να καταλάβει και να απολαύσει ξεκούραστος και στο κρεβάτι. Είναι και μια ευκαιρία μέσα στις σελίδες του βιβλίου να βρει απαντήσεις σε παλιά ερωτήματα και να υποδεχθεί καινούρια, που θα αναζητήσει τις απαντήσεις τους στον καινούριο χρόνο.

Διάλεξα για αυτό το σκοπό, το βιβλίο του Ίρβιν Γιάλομ « Όταν έκλαψε ο Νίτσε». Πρόκειται για ένα διδακτικό μυθιστόρημα, το οποίο τιμήθηκε με το βραβείο commonwealth του καλύτερου μυθιστορήματος, 1992. Ο συγγραφέας είναι ένας από τους σημαντικότερους εκπροσώπους εν ζωή της υπαρξιακής σχολής στην ψυχιατρική. Είναι καθηγητής ψυχιατρικής  στο πανεπιστήμιο του Στράτφορντ και τα λογοτεχνικά του βιβλία αποτελούν ιστορίες ψυχοθεραπείας.

Το βιβλίο πρωτοεκδόθηκε το 1992,  αλλά στην Ελλάδα έγινε ευρύτερα γνωστό μετά από μια δεκαετία, οπότε είναι σχετικά σύγχρονο για τα δικά μας δεδομένα. Ο χώρος του μυθιστορήματος είναι η Βιέννη του 19ου αιώνα. Όταν ο γνωστός γιατρός Γιόζεφ Μπόιερ βρίσκεται σε διακοπές με τη γυναίκα του, λαμβάνει ένα γράμμα από μια άγνωστη για αυτόν μέχρι στιγμής Λου Σαλομέ, στο οποίο του ζητά να τον συναντήσει. Στη συνάντησή τους η Λου του ζητά να βοηθήσει έναν φίλο της, τον Φρίντριχ Νίτσε.

Δεν είναι όμως η αρρώστια του σώματος που θέλει να γιατρέψει στο φίλο της αλλά την απόγνωση  και τις αυτοκτονικές τάσεις του Νίτσε. Και όλα αυτά χωρίς να τα καταλάβει ο ίδιος, γιατί θα αρνούταν οποιαδήποτε βοήθεια. Όταν ο Μπόιερ έρχεται σε επαφή με το Νίτσε, τον πείθει να δεχθεί να μπει στην κλινική και όσο αυτός θα προσπαθεί να γιατρέψει τη σωματική αρρώστια του Νίτσε, αυτός να τον βοηθήσει να θεραπεύσει την απόγνωση που προσποιείται πως έχει για να κάνει τον Νίτσε να ανοιχθεί και να φανερώσει τη δική του απόγνωση.

Μέσα από αυτή  τη σχέση ο Μπόιερ προσπαθεί να αντιστρέψει τους ρόλους θεραπευτή-θεραπευμένου και να γιατρέψει το Νίτσε. Με αυτό τον τρόπο ο Γιάλομ προσπαθεί να πετύχει ένα πάντρεμα της ψυχοθεραπείας με την υπαρξιακή φιλοσοφία. Όλα όμως αλλάζουν όταν μέσα από αυτή τη διαδικασία ο Μπόιερ συνειδητοποιεί ότι καταβάλλεται από αλλότριες σκέψεις και έχει πέσει σε ένα τέλμα. Πιστός φίλος του γιατρού είναι ο εικοσιεξάχρονος Ζίγκμουντ Φρόυντ, που του έχει μεγάλη εμπιστοσύνη και ζητά πολλές φορές τη συμβουλή του.

Το βιβλίο πολύ ανθρώπινο, πολύ αληθινό, όσα περιγράφει θα μπορούσαν εύκολα να έχουν γίνει με μια διαφορετική ζαριά της ιστορίας. Ενώ πραγματεύεται δύσκολα νοήματα, τα καθιστά ευκολονόητα, είναι διδακτικό και έρχεται αντιμέτωπο με ανησυχίες και ερωτήματα που μπορεί να έχει ο κάθε σκεπτόμενος άνθρωπος. Κύριοι πυλώνες του βιβλίου είναι η σχέση που διαμορφώνεται μεταξύ θεραπευτή και θεραπευμένου στην ψυχανάλυση και η σχέση της ψυχοθεραπείας με τη φιλοσοφία του Νίτσε.

Ο άνθρωπος που μέσα από τα έργα του ήθελε να θεραπεύσει ολόκληρη την εποχή του, γίνεται κατανοητός στις σελίδες του μυθιστορήματος. Είναι λοιπόν μια καλή αρχή για να αρχίσει κάποιος να διαβάζει και να κατανοεί το Νίτσε. Τέλος στη νέα έκδοση του βιβλίου έχουν προστεθεί δύο επιστολές που βρέθηκαν πρόσφατα και ένα σχόλιο του ίδιου του συγγραφέα στο οποίο τονίζει και πια γεγονότα σαν δρώμενα είναι αληθινά και ποια όχι.