Ο πρώτος ναυτικός αποκλεισμός των ιρανικών λιμανιών από τον Πρόεδρο Τραμπ τον Απρίλιο οδήγησε τις τιμές του πετρελαίου υψηλότερα, αλλά όχι στα υψηλά επίπεδα που κάποιοι φοβόντουσαν. Και οι εξαγωγές πετρελαίου της Τεχεράνης έχουν πέσει κατακόρυφα, στερώντας το Ιράν από έσοδα δισεκατομμυρίων.
Αυτή η στρατηγική μπορεί να είναι πιο δύσκολο να εφαρμοστεί για δεύτερη φορά χωρίς να προκληθεί ευρύτερη παράπλευρη ζημία στις αγορές.
Τα αποθέματα πετρελαίου των ΗΠΑ, τα οποία μειώνονται σταθερά από την έναρξη του πολέμου για την καταπολέμηση των παγκόσμιων ελλείψεων, βρίσκονται τώρα στα χαμηλότερα επίπεδα από το 1983. Τα εμπορικά αποθέματα εξαντλούνται επίσης. Και άλλες πετρελαιοπαραγωγές χώρες της περιοχής μπορεί να δυσκολεύονται περισσότερο να αποσύρουν τα πλοία τους λόγω αυξημένων κινδύνων.
Ένα άλλο μπαλαντέρ είναι η Κίνα. Τυπικά ο μεγαλύτερος εισαγωγέας πετρελαίου στον κόσμο, η Κίνα συμβάλλει στη διατήρηση των τιμών του πετρελαίου υπό έλεγχο μειώνοντας σημαντικά τις εισαγωγές αργού πετρελαίου. Νέα στοιχεία την Τρίτη έδειξαν ότι η τάση θα συνεχιστεί τουλάχιστον μέχρι τον Ιούνιο. Αλλά η Κίνα μπορεί να μην συνεχίσει σε αυτόν τον δρόμο.
«Έχουμε ήδη εξαντλήσει όλα τα αποθέματα που συνέβαλαν στη μείωση της τιμής του πετρελαίου και του φυσικού αερίου και σε κάποιο βαθμό των λιπασμάτων και του ηλίου, κατά τους πρώτους τρεις ή τέσσερις μήνες του πολέμου», δήλωσε ο David L. Goldwyn, πρώην διπλωμάτης των ΗΠΑ και αξιωματούχος του υπουργείου Ενέργειας.
Ένα μήνα μετά την υπογραφή της εκεχειρίας, το Ιράν και οι Ηνωμένες Πολιτείες επέστρεψαν στον ανοιχτό πόλεμο. Οι συνθήκες γύρω από το στενό του Ορμούζ, μια ζωτικής σημασίας υδάτινη οδός για τις προμήθειες πετρελαίου και φυσικού αερίου, έχουν επιδεινωθεί σημαντικά μετά από ημέρες συνεχόμενων επιπτώσεων.
Καθώς το Ιράν επιτίθεται σε περισσότερα πλοία, ο Τραμπ ανακοίνωσε τη Δευτέρα ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες θα ανανεώσουν τον αποκλεισμό των ιρανικών λιμανιών. Είπε επίσης ότι θα επιβάλει δασμούς 20% στο φορτίο που διέρχεται από το στενό, αν και μια μέρα αργότερα είπε ότι θα «αντικαταστήσει» τα τέλη σε «διάφορα» κράτη του Κόλπου που έχουν επενδύσει στις Ηνωμένες Πολιτείες.
Η αντιστροφή του άφησε αναπάντητα βασικά ερωτήματα και θα μπορούσε να προκαλέσει ακόμη μεγαλύτερη αβεβαιότητα στους αποστολείς. Οι τιμές του πετρελαίου εκτοξεύτηκαν ως απάντηση. Το αργό πετρέλαιο Brent, το διεθνές σημείο αναφοράς, διαπραγματεύτηκε περίπου 87 δολάρια το βαρέλι την Τετάρτη, το υψηλότερο επίπεδό του σε περίπου ένα μήνα.
«Ακόμη και χωρίς επανεκκίνηση σε πλήρη κλίμακα, οι τιμές μπορεί να είναι δύσκολο να ελεγχθούν», προειδοποίησε η ερευνητική εταιρεία Clearview Energy Partners με έδρα την Ουάσιγκτον σε σημείωμα προς τους πελάτες.
Πριν από τον πόλεμο, περίπου το ένα πέμπτο του παγκόσμιου πετρελαίου περνούσε από τα στενά του Ορμούζ, καθιστώντας κάθε απειλή για τη ναυτιλία μείζονα ανησυχία για τις αγορές ενέργειας. Ωστόσο, οι αναλυτές λένε ότι χώρες και εταιρείες προσαρμόζονται ολοένα και περισσότερο σε μια νέα κανονικότητα στην οποία η εξαγωγή ενέργειας από τον Περσικό Κόλπο είναι γεμάτη και, τουλάχιστον για λίγο, ακριβή. Χώρες όπως η Σαουδική Αραβία, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και το Κουβέιτ αναζητούν όλο και περισσότερο τρόπους να παρακάμψουν το στενό επεκτείνοντας αγωγούς ή αναπτύσσοντας νέους, μια δαπανηρή προσπάθεια.
«Στο μέλλον, οι τιμές του πετρελαίου και του φυσικού αερίου θα φέρουν ένα ασφάλιστρο γεωπολιτικού κινδύνου», δήλωσε ο Jorge Leon, ανώτερος αντιπρόεδρος στην εταιρεία συμβούλων Rystad Energy.
Από την έναρξη του πολέμου στις 28 Φεβρουαρίου, ως αποτέλεσμα των κοινών χτυπημάτων από τις Ηνωμένες Πολιτείες και το Ισραήλ, το Ιράν έχει ουσιαστικά κλείσει τα στενά του Ορμούζ στα πλοία από τις περισσότερες χώρες. Οι παγκόσμιες τιμές του πετρελαίου έχουν, φυσικά, αυξηθεί, φτάνοντας περίπου τα 100 δολάρια το βαρέλι την εβδομάδα από την έναρξη της σύγκρουσης.
Στη συνέχεια, στις 13 Απριλίου, οι Ηνωμένες Πολιτείες επέβαλαν τον πρώτο αποκλεισμό τους, στέλνοντας τις τιμές του πετρελαίου πάνω από τα 120 δολάρια το βαρέλι μέχρι το τέλος του μήνα, το υψηλότερο από την έναρξη της σύγκρουσης.
Σταδιακά όμως οι τιμές έπεσαν ξανά. Όταν οι Ηνωμένες Πολιτείες και το Ιράν υπέγραψαν ένα βραχύβιο μνημόνιο κατανόησης για τον τερματισμό των εχθροπραξιών στα μέσα Ιουνίου, το πετρέλαιο διαπραγματευόταν περίπου στα 80 δολάρια το βαρέλι. Οι τιμές τελικά έπεσαν περαιτέρω καθώς περισσότερα πλοία πέρασαν από το στενό.
Για το Ιράν, οι συνέπειες του αποκλεισμού ήταν τραγικές. Οι εξαγωγές πετρελαίου μέσω των Στενών του Ορμούζ αντιπροσώπευαν περίπου το 80 τοις εκατό των συνολικών εξαγωγών του Ιράν. Οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν περιορίσει περισσότερα από 1,5 εκατομμύριο βαρέλια την ημέρα, που ανέρχονται σε δισεκατομμύρια δολάρια. Η πίεση στη σημαντικότερη πηγή εισοδήματος της Τεχεράνης άσκησε πίεση στο Ιράν να συμφωνήσει σε κατάπαυση του πυρός, λένε οι αναλυτές.
Ωστόσο, το Ιράν έχει επίσης αποκτήσει ορισμένα πλεονεκτήματα κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου. Ως μέρος της συμφωνίας, ο Τραμπ χορήγησε μια προσωρινή άρση των κυρώσεων που επέτρεπαν την πώληση ιρανικού πετρελαίου και μια συμφωνία για την άρση του αποκλεισμού. Τα μέτρα έδωσαν στο Ιράν «πολύτιμο χώρο αναπνοής», δήλωσε ο Ρόμπιν Μπρουκς, ανώτερος συνεργάτης στο Ινστιτούτο Brookings, μια δεξαμενή σκέψης στην Ουάσιγκτον.
Το Ιράν εξήγαγε μεταξύ 45 και 50 εκατομμύρια βαρέλια αργού πετρελαίου μετά την άρση του πρώτου αποκλεισμού από τον Τραμπ, σύμφωνα με το Rystad. Αυτό σημαίνει δισεκατομμύρια δολάρια που πήγαν για την αναπλήρωση των κρατικών ταμείων.
Αυτό ήταν δυνατό, σημείωσε ο κ. Μπρουκς, επειδή το Ιράν χρησιμοποιούσε άδεια δεξαμενόπλοια για να αποθηκεύει πετρέλαιο γύρω από το στενό.
«Το μεγάλο λάθος που έγινε στον πρώτο γύρο του αποκλεισμού ήταν ότι άφησαν άδεια ιρανικά τάνκερ στον Κόλπο», είπε, προσθέτοντας ότι η κυβέρνηση Τραμπ «σίγουρα δεν μπορεί να το κάνει ξανά».
Αυτός και άλλοι έχουν προτείνει ότι το Ιράν μπορεί τώρα να είναι σε καλύτερη θέση για να αντιμετωπίσει τις επιπτώσεις από τον νέο αποκλεισμό.
Η κυβέρνηση Τραμπ, σύμφωνα με τον Γκόλντγουιν, πρώην κυβερνητικό στέλεχος των ΗΠΑ, ουσιαστικά προσπαθεί να πείσει την αγορά πετρελαίου ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες ελέγχουν το στενό. Και ενόψει των κρίσιμων ενδιάμεσων εκλογών για το Κογκρέσο τον Νοέμβριο, ο κ. Τραμπ αντιμετωπίζει επίσης πολιτική πίεση να διατηρήσει τις τιμές χαμηλά, σημείωσε.
«Οι Ιρανοί θα μπορέσουν να αντέξουν αυτόν τον πόνο πολύ πριν από τον Νοέμβριο», είπε ο κ. Γκόλντγουιν, προσθέτοντας: «Το ερώτημα είναι, μπορεί η κυβέρνηση Τραμπ;»