Επικαιρότητα

Ένα αλλιώτικο πραξικόπημα

Από τη νύχτα της Παρασκευής 15 Ιουλίου οι εξελίξεις στη γειτονική χώρα τρέχουν αφηνιασμένες. Λίγο πολλοί όλοι μας παρακολουθήσαμε τη ροή των γεγονότων άλλοι με περισσότερο ενδιαφέρον, άλλοι πιο επιφανειακά.

Η επιτομή τους συγκεντρώνεται στο εξής: Η απόπειρα πραξικοπήματος απέτυχε, με τη συνοδεία εκατοντάδων νεκρών, χιλιάδων τραυματιών και πολλών χιλιάδων συλληφθέντων, των οποίων το μέλλον αγνοείται. Ο Ρεζέπ Ταγίπ Ερντογάν μετά την επιτυχή αντιμετώπιση της κοινωνικοπολιτικής κρίσης προχωρά σε αναδιοργάνωση του στρατού καθώς της δικαστικής εξουσίας.

Τα μεγαλύτερα ειδησεογραφικά πρακτορεία ανά τον κόσμο αναπαράγουν την είδηση ότι ο Τούρκος πρόεδρος, στρέφεται στην επαναφορά της θανατικής ποινής με σκοπό την τιμωρία των πραξικοπηματιών. Η επιμονή και το θάρρος πολιτών που βγήκαν στο δρόμο σε συνδυασμό με τη στήριξη κομματιού του τούρκικου στρατού το βράδυ της εκείνης της Παρασκευής, έδειξαν τη νίκη της Δημοκρατίας απέναντι στην επιβολή ενός εναλλακτικού καθεστώτος.

Η επαναφορά της θανατικής ποινής θα γράψει μία μαύρη σελίδα στην ιστορία της χώρας. Ορισμένες φορές ανθρώπινα χάνουμε την ουσία σε διαδοχικά γεγονότα αντικρύζοντας το δέντρο και χάνοντας το δάσος. Η απόπειρα ενός πραξικοπήματος στέλνει ένα μήνυμα στους κυβερνώντες ότι η Δημοκρατία δε βαδίζει σε σωστά μονοπάτια ή ίσως και να μην εφαρμόζεται σωστά, ίσως και να μη γίνεται αντιληπτό πως εν τέλει εφαρμόζεται.

Από την άλλη η επαναφορά της θανατικής ποινής σε μία χώρα στέλνει το μήνυμα ότι η Δημοκρατία ηττάται. Το σφάλμα και το λογικό αδιέξοδο φανερώνεται στο ότι η νομοθεσία συγκρούεται με το αδιαπραγμάτευτο δικαίωμα του κάθε ανθρώπου στη ζωή.

Γιατί το δικαίωμα στη ζωή είναι αδιαπραγμάτευτο για τον κάθε άνθρωπο. Ίσως όλο αυτό να ακούγεται σα συλλογισμός υπερβολικά ρομαντικό και ειδικότερα περί ανθρώπων που σκότωσαν ή επιχείρησαν την κατάλυση του δημοκρατικού πολιτεύματος, όμως, ανέκαθεν ήλπιζα ότι η Δημοκρατία δεν έχει αδιέξοδα, έχει προβλήματα και λύσεις γι' αυτά. Άνθρωποι που εκτελούνται υπό τη συνταγματική πρόβλεψη αποτελούν θύματα της αδυναμίας του κράτους να τους σωφρονίσει. Αναδεικνύουν αν μη τι άλλο μια δικαίωση ανούσια.

Η δημοκρατική δικαίωση αντικατοπτρίζεται όχι στην εκτέλεση ενός ανθρώπου αλλά στο σωφρονισμό του. Κι αν το πλήθος των πραξικοπηματιών διαφαίνεται μεγάλο και ο σωφρονισμός επομένως έχει να εφαρμοστεί σε ένα ογκωδέστατο αριθμό ατόμων, οπότε φαντάζει δύσκολος στην εφαρμογή η απάντηση είναι μια: Αν χρειαστεί να σωφρονίσεις ακόμα και ένα ολόκληρο έθνος, θα βρεις τον τρόπο να το κάνεις. Αυτό προστάζει η δημοκρατική αντίληψη των πραγμάτων, και παράλληλα αυτή είναι μία πρόκληση που οι πολιτικοί θα πρέπει να συγκαταλέγουν στους εσωτερικούς τους ρόλους.

Εάν αύριο γινόταν ένα δημοψήφισμα στην Τουρκία για την επαναφορά της θανατικής ποινής τι ποσοστό πιστεύετε ότι θα έπαιρνε η άποψη υπέρ αυτής; Ακόμα και αυτό θα αναδείκνυε την ανάγκη σωφρονισμού, στην αντίθετη κατεύθυνση. Η παθογένεια της τούρκικης κοινωνίας αναδεικνύει ένα ανώριμης αντίληψης έθνος και ένα παράλληλα βαδίζον πολιτικό προσωπικό. Κι αυτό διότι, πολιτικοί που επιδιώκουν τη συνταγματική επαναφορά μίας ποινής τέτοιας, δρουν σπασμωδικά, με σκοπό να αποκαλύψουν την αναποτελεσματικότητά τους στην εφαρμογή στοιχειωδών δημοκρατικών ιδεών.

21 Ιουλίου 2004, η Τουρκιά ψηφίζει υπέρ της κατάργησης της θανατικής ποινής, σπάζοντας ταμπού αιώνων και θέτοντας το ιστορικό “είναι” της απέναντι στον εκσυγχρονισμό και στο σεβασμό απέναντι στον άνθρωπο. Δώδεκα χρόνια μετά κινδυνεύει να γκρεμίσει αυτό το βήμα προσποιούμενη μια δημοκρατική δικαίωση, μα στην πραγματικότητα κλοτσώντας την ευκαιρία της να αποδείξει τη σταδιακή πρόοδο του εκσυγχρονισμού της. Βάζει με αυτόν τον τρόπο την ταφόπλακα της ευρωπαϊκής της ένταξης.

Εάν ο Τούρκος πρόεδρος προωθήσει τη θανατική ποινή, θα μιλάμε για ένα ανθρωπιστικά συνταγματικό πραξικόπημα. Εάν πετάξει το γάντι στο λαό θα αναφερόμαστε σε λαϊκισμό επικίνδυνο για τη δημοκρατία της χώρας. Γιατί ο λαϊκισμός είναι το μεγαλύτερο αφάνες πραξικόπημα της δημοκρατίας
Ο εκδημοκρατισμός του λαού δεν επιβάλλεται, αλλά εμπνέεται.

Οι πολίτες της οποιασδήποτε δημοκρατικής χώρας επιλέγουν τη δημοκρατία όχι από φόβο ότι θα θανατωθούν εάν επιχειρήσουν το εναλλακτικό καθεστώς, αλλά από πίστη στην ιδεολογική της βάση.

Ένας εκφοβισμός δε μπορεί να αποτελέσει κάτι διαφορετικό από μία αναίτια εσωτερικής μορφής casus belli, δε μπορεί να οδηγήσει παρά σε μία αναπόφευκτη σύγκρουση.