Με φόντο τον εκλογικό νόμο

Μία εκτίμηση για την θεσμική αλλαγή

Λιγότερο από ένα εικοσιτετράωρο απομένει πλέον από την κρίσιμη ψηφοφορία της Βουλής για τον εκλογικό νόμο, με το τοπίο να γίνεται όλο και πιο χλωμό για την υπερψήφισή του.

Το όριο των 200 ψήφων που απαιτούνται φαίνεται αβέβαιο, όταν σύσσωμη η αξιωματική αντιπολίτευση, το Ποτάμι και το ΠΑΣΟΚ –ήτοι 103 βουλευτές-  έχουν δηλώσει ανοιχτά την καταψήφισή του.

Μάλιστα, ακόμα και για να φτάσει το «ταβάνι» των 197 ψήφων που υπολείπονται, ο κ. Τσίπρας πρέπει:

  1. να κρατήσει την θετική ψήφο του ανεξάρτητου βουλευτή Νίκου Νικολόπουλου και του επικεφαλής της ΔΗΜΑΡ Θανάση Θεοχαρόπουλου,
  2. να επιτευχθεί η χρυσή τομή που διαφαίνεται με το ΚΚΕ,
  3. να τραβήξει τις ψήφους από τα μέλη της Χρυσής Αυγής, που μέχρι τώρα έχουν κρατήσει κρυφά τα χαρτιά τους,
  4. να μην προκύψει καμία απώλεια είτε εσωκομματικά  ή από τις υπόλοιπες θετικές ψήφους.

Από την πλευρά της η συγκυβέρνηση, έχει προβεί σε επικλήσεις ήθους σε όλους τους βουλευτές και δη της Αριστεράς, ελπίζοντας σε κάποια διαρροή. Εκτός αυτού, ο πρωθυπουργός της χώρας κρατάει ακόμα κάποια χαρτιά για την στιγμή της συζήτησης στην Ολομέλεια, όπως το ζήτημα της άμεσης εκλογής του ΠτΔ και της μετατροπής του ελάχιστου εκλογικού ποσοστού από 3% σε 2,5%. Μπορεί αυτές οι κινήσεις να αποβλέπουν σε διεύρυνση της δεξαμενής των ψήφων, όμως τελικά συσκοτίζουν ακόμα περισσότερο το πολιτικό σκηνικό αφού χάνονται οι όποιες χρυσές τομές είχαν μέχρι τότε βρεθεί.

Εκτιμώμενη ψήφος-page0001 (2)

Θεσμικό ρήγμα με ή χωρίς μπαλώματα;

Το ζήτημα της απλής αναλογικής παραμένει από την αρχή της μεταπολίτευσης πάγιο αίτημα της αριστεράς. Απόπειρες για ένα αναλογικότερο σύστημα έχουν γίνει αρκετές φορές (1932, 1936, 1946, 1950, 1989-1990), καμία όμως δεν ήταν αρκετά ριζοσπαστική. Τα ενδεχόμενα της κατάργησης του bonus των εδρών και του ελάχιστου εκλογικού ποσοστού 3% είναι παράμετροι που παραμένουν μέχρι σήμερα και μπορούν να μεταβάλλουν άρδην όλο το πολιτικό σκηνικό της χώρας.

Ανεξάρτητα από το αν επί του πρακτέου το κυβερνόν κόμμα κερδίζει κατά μέσο όρο 30 έδρες (αντί 50 όπως συνήθως αναφέρεται), το πλειοψηφικό σύστημα δεν συμπορεύεται (και ίσως ποτέ δεν έγινε) με το λαϊκό αίτημα. Είναι λογικά και ηθικά αδιανόητο με πρόσχημα την πολιτική σταθερότητα της χώρας (;) να συντηρούνται τέτοιοι θεσμικοί μηχανισμοί μέχρι σήμερα.

Θα καταφέρει όμως η τελική πρόταση ΣΥΡΙΖΑ- ΑΝΕΛ να εκπληρώσει τα ιδεατά μίας ολόκληρης μεταπολίτευσης; Ήδη, πριν φτάσουμε στο σημείο της συζήτησης έχει κοπεί το ενδεχόμενο κατάργησης του εκλογικού πλαφόν 3%, στερώντας από μικρά ποσοστά της κοινωνίας την δυνατότητα εκπροσώπησης στην Βουλή. Αυτό εξ ορισμού καταργεί την έννοια της ουσιαστικής απλής αναλογικής. Από την άλλη, δεν μπορούμε να αρνηθούμε ότι η κατάργηση του ληστρικού bonus των εδρών χωρίς τροποποιήσεις είναι σημαντικό και καθοριστικό βήμα. Βέβαια, παραμένουν ακόμα κάποια θέματα μετέωρα:

  • το ζήτημα της ψήφου των ομογενών, όταν μάλιστα 25 χώρες της Ευρώπης τους παρέχουν το δικαίωμα άσκησης του εκλογικού τους δικαιώματος στην χώρα αποδημίας ή με επιστολική ψήφο,
  • το ζήτημα των περιφερειών, όταν ακόμα εγκυμονεί το ενδεχόμενο για άνιση εκπροσώπηση λόγω δέσμευσης εδρών σε μονοεδρικές περιφέρειες.

Εκτός αυτών, το ενδεχόμενο να τροποποιήσει η συγκυβέρνηση την αρχική της πρόταση για να ανοίξει το εύρος των ψήφων, μόνο αρνητική εικόνα θα προκαλέσει. Εξάλλου, το μόνο σενάριο για να μαζευτούν οι 200 ψήφοι είναι να υπάρξουν διαρροές από Ποτάμι ή ΠΑΣΟΚ.

Αλλιώς οι χρυσές τομές θα χαθούν τελείως και το περιεχόμενο του εκλογικού νόμου θα εξευτελιστεί με εκπτώσεις.

* Ο Άγγελος Κλάδης είναι φοιτητής Δημοσιογραφίας στο Εθνικό Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών