Abstract

Πειρατές του 21ου αιώνα

Οι πρώτες καταγραφές περιπτώσεων θαλάσσιας πειρατείας εμφανίστηκαν τον 14ο αιώνα προ Χριστού. Έκτοτε, στο μυαλό των περισσοτέρων από εμάς, η πειρατεία έχει τον αέρα μιας μπαρόκ εποχής, πειρατές ντυμένους με φανταχτερά μαυροκόκκινα ενδύματα, που καταλαμβάνουν μεγάλα ξύλινα πλοία και κλέβουν όμορφες θυγατέρες αριστοκρατικής καταγωγής, ζητώντας λύτρα.

Όμως, τα γεγονότα μαρτυρούν, ότι όσο υπάρχει θάλασσα, θα υπάρχει πειρατεία. Και μπορεί οι πειρατές, πλέον, να μην έχουν στους ώμους τους παπαγάλους, αποτελούν όμως παγκόσμια απειλή στην ομαλή διεξαγωγή των θαλάσσιων εμπορικών συναλλαγών.

Οι Σομαλοί πειρατές, εξακολουθούν να προβαίνουν σε πειρατικές επιθέσεις κατά εμπορικών πλοίων, αλλά και σε κατασχέσεις φορτίων των υδάτινων αποστολών του Παγκόσμιου Προγράμματος Σίτισης. Δρουν, κατά κύριο λόγο, στο Κόλπο του Άντεν. Γνωστός ως ‘’σοκάκι των πειρατών’’, ο κόλπος βρίσκεται στην Αραβική Θάλασσα ανάμεσα στην Υεμένη της νότιας ακτής της Αραβίας και τη Σομαλία στο Κέρας της Αφρικής. Σύμφωνα με την Έκθεση ‘’Pirate Trails’’ που διενεργήθηκε με τη συμμετοχή του ΟΗΕ, της Ιντερπόλ και της Παγκόσμιας Τράπεζας, μόνο το διάστημα μεταξύ Απριλίου 2005 με τα τέλη του 2012, 179 εμπορικά πλοία τέθηκαν υπό καθεστώς πειρατείας στην ευρύτερη θαλάσσια περιοχή της Σομαλίας. Το 85% αυτών αφέθηκαν ελεύθερα μετά από καταβολή λύτρων στους Σομαλούς πειρατές.
Το ύψος των κερδών από τα λύτρα αγγίζει το ποσό των 400 εκατομμυρίων δολαρίων. Στο ποσό αυτό δεν συνυπολογίζονται τα κέρδη των πειρατών από την πώληση των εμπορευμάτων των πλοίων ή από την πώληση τμημάτων τεχνολογικού εξοπλισμού του ιδίου του σκαριού.
Από αυτά τα κέρδη, περί το 30-50% καταλήγει στους χρηματοδότες και δει αρχηγούς των πειρατικών εγκληματικών οργανώσεων, ενώ οι ίδιοι οι πειρατές που πραγματοποιούν τις επιθέσεις αμείβονται με 30-75.000 δολάρια το πλοίο. Οι πειρατές που επιβιβάζονται στο εκάστοτε πλοίο πρώτοι και εκείνοι που χρησιμοποιούν δικά τους όπλα, λαμβάνουν ένα bonus του ποσού των 10.000 δολαρίων το πλοίο.

Πολλά λεφτά. Ειδικά εάν υπολογίσουμε ότι το κατά κεφαλή εισόδημα στη Σομαλία δε ξεπερνά τα 600 δολάρια το χρόνο.

Όπως αναφέρουν στην Έκθεση αυτόπτες μάρτυρες, μόλις ένα πλοίο καταληφθεί και οδηγηθεί σε κάποιο από τα Σομαλικά λιμάνια, ένα επίγειο πειρατικό πλήρωμα έρχεται να το ασφαλίσει. Κατόπιν, προσμετράται η εμπορική αξία των προϊόντων που φέρει, τα χρηματικά ποσά που συγκεντρώνονται από το ταμείο και το ναυτικό πλήρωμα, οι προμήθειες σε φαγητό και ποτό. Η αξία αυτών θα αφαιρεθεί από το τελικό ποσό που η εκάστοτε εταιρεία θα πρέπει να πληρώσει ως λύτρα για να πάρει πίσω το ναυτικό της πλήρωμα.
Κάθε φορά που ένα πλοίο φτάνει στο λιμάνι, ολόκληρη η πόλη καλείται να γιορτάσει.

Οι πειρατές κατά κύριο λόγο ξοδεύουν τα κέρδη τους σε ποτά, ναρκωτικά και πόρνες, στην εμπορεία του ‘’χατ’’ (ναρκωτική ουσία σε φύλλα), στην αγορά κατοικιών και στην χρηματοδότηση μελλοντικών πειρατικών επιθέσεων. Και, επειδή τα ποσά που παίζονται είναι μεγάλα, δικηγόροι και στρατιωτικοί που ελέγχουν τα λιμάνια λαμβάνουν ένα γενναιόδωρο μερίδιο από την πίτα.

Η πειρατεία δημιουργεί πονοκέφαλο στο Παγκόσμιο Οργανισμό Εμπορίου (WTO), διότι όπως αναφέρει ο Stuart Yikona, τραπεζικός της Παγκόσμιας Τράπεζας ‘’(Η πειρατεία) δεν αποτελεί απειλεί μόνο για τη σταθερότητα και την ασφάλεια, αλλά έχει τη δύναμη να διαφθείρει τη τοπική και διεθνή οικονομία.”
Όπως αναφέρει η έκθεση, λόγω των πειρατικών επιθέσεων, η αύξηση του κόστους των παγκοσμίων εμπορικών συναλλαγών έχει αυξηθεί κατά 18 δισεκατομμύρια δολάρια ετησίως.

Η παγκόσμια κοινότητα δεν έχει αδιαφορήσει σχετικά με το ζήτημα. Το Συμβούλιο Ασφαλείας του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών ομοφώνως εξέδωσε την Οδηγία 1838 με την οποία διδόταν άδεια από την Μεταβατική Ομοσπονδιακή Σομαλική Κυβέρνηση σε άλλα κράτη να εισέλθουν στα χωρικά ύδατα της Σομαλίας και να αντιμετωπίσουν τους πειρατές. Στην πάταξη της πειρατείας συμμετέχει και η Ευρωπαϊκής Ένωση με την οργάνωση ‘’Επιχείρηση Αταλάντα’’ η οποία είναι η πρώτη ναυτική αποστολή της Ευρωπαϊκής Ένωσης και της οποίας το Ελληνικό Πολεμικό Ναυτικό ήταν το πρώτο που ανέλαβε την εκ περιτροπής Διοίκηση.

Και ενώ από τις 22 Νοεμβρίου του 2008, 10 πολεμικά πλοία του ΝΑΤΟ και 6 άλλων χωρών δραστηριοποιούνται στην περιοχή συνοδεύοντας τα εμπορικά σκάφη και αποτρέποντας πειρατικές ενέργειες, οι πολυμήχανοι Σομαλοί πειρατές ξαναχτύπησαν.

Πριν από λίγους μήνες, και συγκεκριμένα τον Ιανουάριο του 2014, το εμπορικό πλοίο υπό την ονομασία «MV Marzooqah» μετέδωσε σήμα κινδύνου στα ανοιχτά της Ερυθράς Θάλασσας. Ήταν όμως ήδη αργά. Οι πειρατές το είχαν καταλάβει και το οδηγούσαν στο Κόλπο του Άντεν. Το πλοίο είχε πλήρωμα Ινδικής, Αιγυπτιακής και Συριακής καταγωγής. Ο αριθμός των πειρατών που του επιτέθηκαν φημολογείται πως είναι 9.

Πως είναι δυνατόν να συνεχίζονται οι επιθέσεις σε πλοία, παρά τα εκτεταμένα μέτρα ασφαλείας;

Μέλη της ‘’Επιχείρηση Αταλάντα’’ ανέφεραν ότι οι πειρατές έδρασαν ενώ το πλοίο βρισκόταν βορειότερα, εκτός της υδάτινης περιοχής που καλούνται να προστατεύουν. Η Πλωτάρχης Jacqueline Sherriff, εκπρόσωπος τύπου της ‘’Επιχείρησης Αταλάντα’’, είχε αναφέρει τότε, ότι εάν και εφ’ όσον το πλοίο διέσχιζε τα νερά της περιοχής τους, θα διερευνούσαν την περιοχή μέσω αέρος. Ανέφερε, επίσης, ότι «καθώς το περιστατικό έλαβε χώρα στα νερά της Ερυθράς Θάλασσας, εντός χωρικών συνόρων και όχι σε διεθνή ύδατα, δεν θεωρείται πειρατεία, αλλά ναυτικό αδίκημα».
Όπως και να έχει, η τύχη του πλοίου με τη σημαία του Τόγκο, αγνοείται. Το τελευταίο λιμάνι που είχε αγκυροβολήσει βρισκόταν στη Σαουδική Αραβία.

Η ανησυχία στην παγκόσμια κοινότητα είναι δικαιολογημένη. Οι πειρατές δρουν έξυπνα και διαπραγματεύονται σκληρά.
Οι 11 ναύτες του εμπορικού πλοίου MV Albedo που είχε καταληφθεί από πειρατές και είχε οδηγηθεί στη Σομαλία, αφέθηκαν ελεύθεροι στις 7 Ιουνίου του 2014, μετά από 4(!) χρόνια ομηρείας. Κατάφεραν να δραπετεύσουν, όπως οι ίδιοι αναφέρουν, και με τη βοήθεια κάποιων εκ των πειρατών, να οδηγηθούν σε ένα κοντινό χωριό, απ’ όπου στρατιωτικές δυνάμεις τους περισυνέλεξαν και τους παρείχαν στέγη, φαγητό και ζεστό νερό για να πλυθούν, σε ένα ξενοδοχείο.

Όπως αναφέρει ο Omar Sheikh Ali Osoble ‘’πολλοί από τους ναύτες ήταν σε κακή κατάσταση. Μας ανέφεραν ότι τους βασάνιζαν και τους υποχρέωναν να τηλεφωνούν στους οικείους τους και να παρακαλούν για χρήματα ενώ δεχόντουσαν χτυπήματα από τους πειρατές.’’

Οι περιγραφές σκληρές. Τις πρώτες μέρες της πειρατείας οι πειρατές έδεσαν και έριξαν στο νερό το καπετάνιο, Jawad Khan, πυροβολώντας γύρω του και οι διαπραγματεύσεις με την ιδιοκτήτρια εταιρεία έπεσαν στο κενό με αποτέλεσμα ένας ναύτης πυροβολήθηκε εν ψυχρώ. Μετέπειτα, το περασμένο καλοκαίρι, το πλοίο έπεσε σε καταιγίδα και ξέσπασε φωτιά, με αποτέλεσμα να πνιγούν 5 ναύτες, αλλά και 5 ακόμα πειρατές, καθώς εγκατέλειπαν το πλοίο. Οι ναύτες, κατόπιν, οδηγήθηκαν σε ένα χαμόσπιτο κοντά στο λιμάνι του Χόμπιο στη Σομαλία όπου και παρέμειναν για το υπόλοιπο της ομηρίας τους.

Μια πηγή αναφέρει, ότι έχουν χάσει πολλά κιλά, αλλά ότι είναι καλά στην υγεία τους, αν συνυπολογίσουμε τα όσα έχουν περάσει.

Το MV Albedo, πλοίο Ιρανικής εταιρείας που διέσχιζε τα νερά με Μαλαισιανή σημαία, αποτελούνταν από 23 μέλη πληρώματος προερχόμενα από την Ινδία, τη Σρι-Λάνκα, το Πακιστάν, το Μπαγκλαντές και το Ιράν. Καταλήφθηκε από τους πειρατές το Νοέμβριο του 2010.

Οι πειρατές ζήτησαν από την ιδιοκτήτρια εταιρεία 8 εκατομμύρια δολάρια για να ελευθερώσουν το πλήρωμα. Πιθανολογείται ότι η εταιρεία δεν ήταν ασφαλισμένη και έτσι δε μπόρεσε να καταβάλει τα χρήματα.

Πακιστανός επιχειρηματίας κατάφερε να συγκεντρώσει το ποσό του 1,2 εκατομμυρίων δολαρίων και να ελευθερώσει τους πακιστανούς ομήρους. Δε συγκεντρώθηκαν παρόμοια ποσά, που να ικανοποιούσαν τους πειρατές, για τα υπόλοιπα μέλη. Και έτσι, η ομηρία τους συνεχίστηκε.

Δε γνωρίζουμε με ποιό τρόπο πείστηκαν να συνεργαστούν ορισμένοι πειρατές και να οδηγήσουν τους εναπομείναντες ναύτες στην ελευθερία. Το πιθανότερο είναι να συμφώνησαν σε ένα μικρότερο ποσό λύτρων.

Παρά τα μέτρα ασφαλείας, οι πειρατές συνεχίζουν να δρουν. Και εάν σοκαριστήκατε με την τετράχρονη ομηρεία, μάθετε πως το πλήρωμα του Prantalay 12 από τις Φιλιππίνες, είχε καταληφθεί τον Απρίλιο του 2012, και ακόμα αγνοείται...

Στεφανί Κεϊρούζ