Opinion

Δημογραφικό: Μια βραδυφλεγής βόμβα έτοιμη να εκραγεί

Δημογραφικό : Μια βραδυφλεγής βόμβα έτοιμη να εκραγεί

Τις τελευταίες μέρες είμαστε δέκτες ενός καταιγισμού πληροφόρησης σχετικά με θέματα που έχουν να κάνουν με την οικονομία. Ζητήματα όπως οι πλειστηριασμοί της πρώτης κατοικίας, η φορολογία σε βασικά είδη διατροφής, η φορολογία στην ιδιωτική εκπαίδευση και το ασφαλιστικό. Το εξαιρετικά αρνητικό σημείο σε αυτή την απλή διαπίστωση είναι ότι λείπει από την καθημερινή θεματολογία της δημόσιας σφαίρας η ανάδειξη δυο άλλων θεμάτων : το ζήτημα των επενδύσεων και του δημογραφικού. Για το πρώτο έχουν χυθεί τόνοι μελάνης από πολιτικούς, δημοσιογράφους, οικονομολόγους και επιχειρηματίες χωρίς ωστόσο να έχει υπάρξει κάποια σοβαρή επένδυση τα τελευταία χρόνια στη χώρα μας. Για το δεύτερο, όμως, υπάρχει μια εκκωφαντική σιωπή στο δημόσιο λόγο τα τελευταία χρόνια που δεν δικαιολογείται βάση της σοβαρότητας του ζητήματος.

Γράφει ο Σωτήρης Ανδρουτσής*

Αρχικά, θα πρέπει να ορίσουμε το δημογραφικό ως ένα ζήτημα που έχει άμεση σχέση με ζητήματα που άπτονται της οικονομίας. Ειδικότερα, η λύση του <<Γόρδιου Δεσμού>> του ασφαλιστικού είναι άμεσα συνυφασμένη με το δημογραφικό. Ο ελληνικός πληθυσμός είναι γερασμένος και αυτό αποτυπώνεται και στα επίσημα στατιστικά στοιχεία που διαθέτει το κράτος. Σύμφωνα με τα τελευταία στοιχεία που έχει στη διάθεση της η ΕΛΣΤΑΤ με βάση την αναθεώρηση των αποτελεσμάτων της απογραφής πληθυσμού-κατοικιών 2011 ο συνολικός πληθυσμός της χώρας είναι 10.816.286 άνθρωποι εκ των οποίων 5.303.223 είναι άνδρες και 5.513.063 γυναίκες. Σημαντικά στοιχεία που πρέπει να κρατήσουμε από την έρευνα είναι ότι στην περιφέρεια Αττικής κατοικούν γύρω στους 3.828.434 ανθρώπους και ότι ο δείκτης γεννητικότητας προ κρίσης ήταν στο 1-1.3 και όταν ο ελάχιστος δείκτης για να αναπαραχθεί μια γενιά υπολογίζεται στο 2.1.

Τα στοιχεία αυτά αποκαλύπτουν μια πραγματική βόμβα στα θεμέλια της ίδιας της ελληνικής κοινωνίας που με βάση αυτά απειλείται με εξαφάνιση. Το ελληνικό κράτος καλείται κυριολεκτικά στο παρά πέντε να δώσει λύση στο δημογραφικό πρόβλημα, το οποίο συνδέεται με μεγάλες παθογένειες που αντιμετωπίζουν η κοινωνία, η οικονομία και ο ίδιος ο κρατικός μηχανισμός της χώρας. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η αποκέντρωση. Η έννοια της αποκέντρωσης πέρα από το στοιχείο της τόνωσης της οικονομίας των επαρχιών έχει και ένα εθνικό πρόσημο. Περιοχές που χαρακτηρίζονται από το Αθηνοκεντρικό κράτος ως άγονης γραμμής, όπως ο Έβρος, η Δυτική Μακεδονία και τα νησιά του Νοτίου και Ανατολικού Αιγαίου δεν μπορούν να αφήνονται στην τύχη τους. Πρέπει να δωθούν κίνητρα σε νέους ανθρώπους με καινοτόμες ιδέες να επενδύσουν σε αυτές τις περιοχές αντί να φεύγουν μόνιμα στο εξωτερικό (brain drain), κάτι που αποτελεί μια πραγματική πληγή που επιταχύνει την καταστροφή που μπορεί να επιφέρει το δημογραφικό.

Ένα δεύτερο στοιχείο έχει να κάνει με το ασφαλιστικό. Μια μόνιμη λύση για το θέμα αυτό δεν μπορεί να επιτευχθεί μόνο με την μείωση των συντάξεων προς τα κάτω ακολουθώντας κατά κάποιον τρόπο τις επιταγές της νέας κατάστασης που έχει διαμορφωθεί στην κοινωνία με τους χαμηλούς μισθούς και την υψηλή ανεργία. Η πραγματικά ρηξικέλευθη λύση στο ασφαλιστικό δεν μπορεί παρά να είναι η αύξηση των γεννήσεων και η μακροπρόθεσμη αλλαγή του ρυθμού αύξησης του ελληνικού πληθυσμού. Αν και η συγκυρία για τα οικονομικά της χώρας είναι δύσκολή η οποιαδήποτε ελληνική κυβέρνηση θα πρέπει να βρει τα ποσά που θα ανταποκρίνονται στην άσκηση της συγκεκριμένης πολιτικής που θα προσπαθήσει να ανανεώσει το νεανικό πληθυσμό της χώρας. Οποιαδήποτε άλλη λύση θα αποτελέσει ημίμετρο. Άλλωστε, όλες ανεξαιρέτως οι μετα-μνημονιακές κυβερνήσεις ευαγγελίζονται την απουσία άσκησης κοινωνικής πολιτικής λόγω επίτευξης οικονομικών στόχων που έχουν να κάνουν με την αποφυγή χειρότερων καταστάσεων από τη σημερινή κατάσταση. Ακριβώς, στην ίδια όμως λογική στηρίζεται και η λύση του ασφαλιστικού μέσα από την λύση του δημογραφικού.Είναι άλλωστε θέμα ιεράρχησης προτεραιοτήτων.

*Ο Σωτήρης Ανδρουτσής είναι απόφοιτος του τμήματος Ιστορίας και Αρχαιολογίας του ΕΚΠΑ