Life Tips

O φόβος φυλάει τα έρμα

φόβος ο [fóvos] Ο18 : 1. έντονο δυσάρεστο συναίσθημα, που προκαλείται εξαιτίας (πραγματικού ή φανταστικού) κινδύνου ή απειλής

Τον πραγματικό -κίνδυνο ή απειλή- τον κατανοούμε όλοι. Μ’ εκείνον τον φανταστικό έχουμε ένα θεματάκι - γιατί αυτός είναι που μας ταλανίζει.

Ο φόβος είναι κατ’ αρχάς ένα συναίσθημα απόλυτα φυσιολογικό και διακατέχει κάθε όν. Σχετίζεται άμεσα με την αίσθηση της αυτοπροστασίας και της αυτοσυντήρησης και σε αυτό το πλαίσιο η ύπαρξή του κρίνεται απολύτως απαραίτητη. Σε κάθε περίπτωση, η παρουσία του στην ψυχοσύνθεσή μας, βάζει όρια στις αποφάσεις και επιστρατεύει τη φωνή της λογικής, χαλιναγωγεί τα πάθη και τελικά μας προστατεύει από κακοτοπιές.

Τι συμβαίνει όμως όταν ο φόβος γίνεται τροχοπέδη κάθε λογικής εξέλιξης και προόδου; Όταν καταλήγει να καταπιέζει τα θέλω και τις φιλοδοξίες μας;

Η διαχείριση του φόβου συνδέεται άρρηκτα με την ηλικία και τα βιώματά μας. Στα παιδικά χρόνια, αυτά που φοβόμασταν ήταν πολύ λιγότερα, πολύ πιο απλά, συγκεκριμένα και ελεγχόμενα. Πάντα θα βρισκόταν κάποιος να μας ανάψει ένα φωτάκι στο σκοτάδι, να είναι δίπλα μας για να μην νιώσουμε μόνοι, να καθαρίσει σε μια δύσκολη στιγμή για λογαριασμό μας. Κάποιος, πάντα, θα φρόντιζε να μετριάσει τους φόβους μας και να μας προστατέψει από τις συνέπειες. Μεγαλώνοντας όμως, τα πράγματα αλλάζουν και οι φόβοι γιγαντώνονται.  Κι εμείς, εκ των πραγμάτων βρισκόμαστε όλο και περισσότερο εκτεθειμένοι σ’ αυτούς, χωρίς δίχτυ ασφαλείας.

Όχι, δεν είναι η κατσαρίδα που θα σκοτώσεις χωρίς τη μεσολάβηση άλλου. Είναι αυτές οι καθοριστικές στιγμές, τα ηθικά διλήμματα και οι δύσκολες ώρες που απαιτούν δύσκολες αποφάσεις, ενέργειες που εμπεριέχουν υψηλά ποσοστά ρίσκου και επικινδυνότητας. Τι διαλέγεις; Πώς συνεχίζεις; Ποιο είναι το σωστό και το safe όταν πλέον είσαι ο μόνος υπεύθυνος για τις επιλογές σου και θα λουστείς όλες τις συνέπειες, μία προς μία;

Όποιος φοβάται πέφτει και κοιμάται

Η λίστα καθημερινά μεγαλώνει. Φοβάσαι να μην καταλήξεις μόνος, να μην αρρωστήσεις, να μην πάθουν κάτι οι δικοί σου άνθρωποι ∙ να μη χάσεις τη δουλειά σου, να μη σε χωρίσει ο έρωτάς σου, να μην πτωχεύσουμε ∙ και τελειωμό δεν έχει. Αλλά το χειρότερο είναι ότι, πλέον έχεις φτάσει σε ένα σημείο που φοβάσαι να χαρείς -και να το δείξεις- γιατί αισθάνεσαι ότι κάτι κακό θα ακολουθήσει. Αυτό κι αν είναι ταλαιπωρία. Σου έχει συμβεί όμως, γι’ αυτό προτιμάς να είσαι προετοιμασμένος για το κακό. Πάντα για το κακό. Λες και, αν το περιμένεις, θα πονέσει λιγότερο όταν έρθει. Στο τέλος, φυσικά, καταλήγεις σταθερός ακόλουθος μίρλας και μαγνήτης κακοτυχίας. Έτσι είναι αυτά.

Όλοι το έχουμε νιώσει, άλλοι λιγότερο άλλοι περισσότερο. Υπάρχουν εκείνοι που βασανίζονται καθημερινά, και αυτοί που το δουλεύουν και δεν επιτρέπουν να επηρεάζει τη ζωή τους σε υπερθετικό βαθμό. Στην πραγματικότητα, δεν μπορούμε να ελέγχουμε τα πάντα και αυτό είναι νόμος. Υπάρχουν άπειροι αστάθμητοι παράγοντες που εύκολα θα διαταράξουν την ηρεμία μας και δεν είναι πάντα στο χέρι μας να κάνουμε κάτι για να το αποτρέψουμε. Με το να κλεινόμαστε όμως στο καβούκι μας, χάνουμε και οτιδήποτε καλό μπορεί να μας βρει και αυτό είναι θλιβερό. Γιατί το κακό, αν είναι να μας βρει, θα μας βρει ∙ ακόμα και μέσα στο καβούκι μας.

Ηθικό δίδαγμα: μέτρον άριστον

Ο φόβος είναι στη φύση μας, μα όταν μας κυριεύει γινόμαστε έρμαιό του, όντα κατευθυνόμενα από τα πάθη τους. Εκείνος θα βρίσκει τον τρόπο να ριζώνει παντού: από τα πιο απλά και καθημερινά πράγματα, μέχρι και τα πιο σοβαρά. Το ζητούμενο τελικά είναι πόσο θα τον αφήσουμε εμείς να καθορίζει τη ζωή μας, να δρα αποτρεπτικά στους στόχους μας.

Ζούμε κυριολεκτικά στην εποχή της τρομοκρατίας. Η πολιτική, η θρησκεία, ο αθλητισμός, η εργασία, το σχολείο, η κοινωνία ολόκληρη έχει μετατραπεί σε πεδίο μάχης, και καθένας παλεύει για να μείνει όρθιος. Όμως η χειρότερη τρομοκρατία είναι αυτή της σκέψης και της ψυχής. Αυτή που μας κάνει να μπερδεύουμε τον φόβο με τη λογική, την επιθυμία με την ανασφάλεια.

#common_sense_yolo

 

 

 

 

 

 

 

* Η Χαρά Μαγγουριώτου σπούδασε Φιλοσοφία, Παιδαγωγική και Ψυχολογία στο ΕΚΠΑ και ασχολείται με τη αρθρογραφία και την επιμέλεια κειμένων. Αγαπάει τη μόδα και τα “σωστά” ελληνικά, γιατί πιστεύει ότι αμφότερα αποκαλύπτουν την κουλτούρα του ανθρώπου.